لباس شهرت واحکام آن چیست؟
678 بازدید
تاریخ ارائه : 1/18/2015 11:16:00 AM
موضوع: تبلیغ

بسم الله الرحمن الرحیم

کلیک کنید:لباس شهرت چیست؟


لباس شهرت (چکیده) - مرکز موضوع شناسی احکام فقهی

چکیده:

دین اسلام به عنوان کاملترین دین الهی دستوراتی همه  جانبه برای زندگی انسان دارد. از جمله این دستورات، احکام مربوط به پوشش و لباس است که برای هر نوع آن حکمی ذکر شده . هدف نوشتار حاضر بررسی موضوع لباس شهرت است، تا با مشخص شدن موضوع و مفهوم لباس شهرت مصادیق آن در زمان خودمان را تا حد توان باز شناسی کنیم.

کلید واژه ها : لباس، شهرت، صیت، زیُّ ، ثوب.

 مقدمه:

اسلام ناب محمدی (صلی الله علیه و آله وسلم) که در مذهب شیعه تحقق یافته، هیچگاه از اندیشه اصلاح جهانی فاصله نگرفته است اما گاهی سردمداران ظلم باعث شدند تا برخی از تعالیم اصلاح گرانه اسلام کمتر مورد توجه واقع شوند. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و مطرح شدن اندیشه صدور انقلاب اسلامی ، تعالیم جهانی اسلام ، دوباره مطرح شدند. رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مد ظله العالی) این تعالیم را تحت عنوان بدیع تمدن سازی اسلامی گرد آوردند و افزودند یکی از مهمترین جلوه های هر تمدنی، سبک زندگی است.

بی تردید از برجسته ترین مظاهر سبک زندگی ، سبک پوشاک است چرا که آحاد جامعه را دربر می گیرد. به همین دلیل یکی از دغدغه های مهم مراکز دین پژوهی تعیین مصادیق پسندیده و نیز ناپسند لباس و پوشاک است. اهمیت پرداختن به این بحث آنگاه روشن تر می شود که توجه بیگانگان را به دنیای مُد وپوشاک در نظر داشته باشیم. همچنین توجه به حس زیبایی طلبی انسان از مسائلی است که اهمیت موضوع این نوشتار را به خوبی نشان میدهد.

دین مبین اسلام که همواره برتر است «الاسلام یعلو و لا یعلی علیه»  توجه خاصی به ظاهر جامعه اسلامی و مسئله پوشاک به عنوان مصداقی مهم از آن داشته به طوری که در ابواب مختلفی از  کتب فقهی بحث پوشاک مطرح شده است. یکی از این موارد ، مسئله «لباس شهرت» است.

اهمیت وسابقه لباس:

اولین نیازی که انسان پس از خوردن از درخت ممنوعه پیدا کرد لباس و پوشش بود.

"فَلَمَّا ذاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما وَ طَفِقا يَخْصِفانِ عَلَيْهِما مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ"(اعراف22)

چون از آن درخت تناول كردند زشتيهايشان (مانند عورات و ساير زشتيهاى پنهان) بر آنان آشكار گرديدو به پوشيدن خويش از برگهاى بهشت پرداختند .

در آیه دیگر ازنعمتهای الهی دانسته است ومی فرماید:

"يا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنا عَلَيْكُمْ لِباساً يُوارِي سَوْآتِكُمْ وَ رِيشاً"(اعراف26)

اى فرزندان آدم! همانا بر شما لباسى فروفرستاديم تا هم زشتى (برهنگى) شما را بپوشاند و هم زيورى باشد

فايده اين لباس كه براى شما فرستاده ‏ايم، تنها پوشانيدن تن و مستور ساختن زشتي ها نيست بلكه لباس تجمل و زينت كه اندام شما را زيباتر از آنچه هست نشان مى ‏دهد، (" ريش" در اصل واژه عربى، به معنى پرهاى پرندگان است و از آنجا كه پرهاى پرندگان لباسى طبيعى در اندام آنها است، به هر گونه لباس، نيز گفته مى‏شود، ولى چون پرهاى پرندگان غالبا به رنگهاى مختلف و زيبا است، يك نوع مفهوم زينت در معنى كلمه" ريش" قرار دارد)(تفسير نمونه، ج‏6، ص213)

از این آیه شریفه نکاتی را می توان بدست آورد.

1. لباس، زمانى نعمت الهى است كه بدن را بپوشاند. «يُوارِي سَوْآتِكُمْ»

2. گرچه در تهيّه ‏ى لباس، علاوه بر عوامل طبيعى انسان‏ها نيز تلاش مى‏كنند، ولى همه‏ ى اينها به دست خداست. «أَنْزَلْنا عَلَيْكُمْ لِباساً»

3. پوشش و پوشاندن كار خداست، «أَنْزَلْنا عَلَيْكُمْ لِباساً يُوارِي»، ولى برهنگى و برهنه كردن كار شيطان است. «فَوَسْوَسَ» ... «لِيُبْدِيَ لَهُما ما وُورِيَ عَنْهُما مِنْ سَوْآتِهِما»

4. لباس، نعمت الهى است، «لِباساً يُوارِي» و برهنگى و خلع لباس، كيفر گناه«فَلَمَّا ذاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما»

5. پوشش و آراستگى با پوشاك و لباس‏هاى زيبا، مطلوب و محبوب خداوند است. «قَدْ أَنْزَلْنا عَلَيْكُمْ لِباساًوَ رِيشاً»

6. آراستن و زينت و بهره ‏بردن از لباس‏هاى زيبا تا آنجا كه به اسراف كشيده نشود، مانعى ندارد.

پوشش هر جامعه ای وابسته به نظام اعتقادی و شرایط اقتصادی و اجتماعی و اقلیمی حاکم برآن جامعه است. در نظام اسلام هم با توجه به آیات فوق فلسفه ی پوشش علاوه بر حفاظت از سرما و گرما مایه زینت انسان است.اما این زینت دارای چارچوبی است و نباید وسیله ای برای خود نمایی، ریا، تفاخر و تکبر شود.

 و یکی دیگر از  مصادیقی که اسلام نهی نموده لباس شهرت است که ما به آن می پردازیم.

1. تبیین موضوع

انواع لباس در اسلام: 1) لباس شهرت 2) لباس مختص به جنس خاص3) تشبه به جنس مخالف 4) تشبه به کفار 5) طلا و ابریشم برای مردان 6) لباس غصبی 7) لباس زینت 8) لباس احرام.

2. ضرورت

باتوجه به این که لباس جزء نیاز های ابتدایی و همگانی بشر می باشد و با توجه به این که اسلام دین جامعی می باشد،لازم است که در جستجوی پوشش مطلوب و نامطلوب از نظر اسلام براییم.

برای بررسی مفهوم یک موضوع باید ابتدا بحث واژه شناسی را مطرح کرد و بعد از آن به معانی عرفی و احیاناً اصطلاحی آن موضوع پرداخت.

فصل دوم واژه شناسی:

در کتابهای لغت تعاریفی برای کلید واژه های مورد بحث ذکر شده است برای نمونه به چند تعریف اشاره می کنیم:

لباس:

لِبس= جامه ، پوشاک(فرهنگ معاصرص879)

لِبس=جامه و پوشش، لباس: آمیختگی فراهم آمدگی(فرهنگ جامع عربی –فارسی ج4و3ص1412)

در زبان عربی به استفاده از اشیائی مثل کمربند، انگشتر ، عینک و ... لبس می گویند.

شهرت:

شهرت= شهرة= آوازه، صِیت، اشتهار(معارف ومعاریف ج3ص106)

شهرت: آشکار شدن چیزی به زشتی و رسوایی،آشکاری، وضوح(فرهنگ جامع عربی –فارسی ج2و1ص774)

صِیت= آوازه، ذکر خیر، شهرت نیکو(معارف ومعاریف،ج،3،ص106)

زیّ: هیئة، سبک، رسم زندگی(فرهنگ نوین،ص286)

زیّ: شکل ظاهری، هیئت، فرهنگ(بزرگ سخن،ص3919)

تبرج: نمایان کردن،آشکارکردن،زینت کردن  (فرهنگ جامع،ص80)

معانی عرفی :

مفهوم عرفی لباس تقریباً مفهوم لغوی آن است.هر آن چه که سبب پوشش و ستر بدن انسان و غیر آن شود را  لباس گویند.

در مورد مفهوم عرفی شهرت علاوه بر معانی لغوی نکته ی دیگری را باید افزود چرا که از نظر عرف شهرت به این معنی است انگشت نما شدن ، زبان زد شدن و به نوعی رفتار و زندگی کردن که سبب جلب توجه دیگران شود.

واژه صیت: همان شهرت است ولی در آنچه که مورد پسند جامعه است به کار می رود.

واژه زیّ: در نظر عرف تقریباً با معنای لغوی آن هم خوانی دارد و به معنی راه و رسم و سبک زندگی افراد یک جامعه ، گروه و یا صنف است.

معانی عرفی واژگان از دو جهت باید مورد توجه واقع شود.

•اولاً: ازمنظر روایات از این جهت که اهل بیت با زبان مردم سخن می گفته اند پس باید عرف آن زمان را مورد توجه قرار داد.

•دوماً: از جهت اینکه احکام روی موضوعات عرفی حمل شده اند پس در هر جامعه و صنفی باید مقتضیات زمان را در نظر گرفت و عرف زمانه را بدست آورد.

توجه شود که در معنی شهرت و زیّ، در نظر گرفتن اصناف، موجود در جامعه ی مورد بحث، مهم است و نیز زمان و مکان و تاریخی که قرار است برایش حکم صادر شود. چرا که ممکن است برای یک صنف جامعه پوشیدن لباسی خاص کاملاً برای همه مردم پسندیده و مورد قبول باشد اما اگر شخصی خارج از آن صنف آن لباس خاص را بپوشد از نظر مردم این رفتار مورد سوأل واقع شود و موجب انگشت نما شدن او شود.در حالیکه همان طور که گفتیم پوشیدن آن لباس برای خود آن صنف مطلوب و مورد قبول جامعه است و حتی گاهی اگر فردی بدون لباس مخصوص صنف خود دیده شود مورد سوأل واقع می شود، مثلا روحانی لباس غیر روحانی را بپوشد.همین گونه لباس قوم و گروهی خاص را در بین قوم دیگری پوشیدن و یا به سبک زندگی قومی در بین قوم دیگرظاهرشدن گاهی سبب شهرت می شود، مثلاً  لباس و سبک زندگی مردم شمال را در جنوب استفاده کردن ممکن است باعث شهرت شود. به همین ترتیب زمان و تاریخ نیز در صدق معنای شهرت تاثیر گذار است. به عنوان مثال اگر کسی لباس اقوام باستانی را امروزه بپوشد، حتی در یک محیط پر جمعیت کاملاً انگشت نما می شود. و این نکته در روایات نقل شده از ائمه علیهم السلام آمده است به عنوان نمونه:

صحيح حماد بن عثمان قال: «كنت حاضراً لأبي عبد اللّه (عليه السلام) إذ قال له رجل: أصلحك اللّه ذكرت أنّ علي بن أبي طالب (عليه السلام) كان يلبس الخشن، يلبس القميص بأربعة دراهم و ما أشبه ذلك، و نرى عليك اللباس الجيّد، قال فقال له: إنّ علي بن أبي طالب (عليه السلام) كان يلبس ذلك في زمان لا ينكر، و لو لبس مثل ذلك اليوم لشهر به، فخير لباس كلّ زمان لباس أهله ..»(وسائل الشیعه، ج،5ص،17،ابواب احکام الملابس،ب7،ح7)

یکی از راویان می گوید:نزد امام صادق (عليه السلام) بودم مردی به آن حضرت گفت:به ما گفته اند که حضرت علی (عليه السلام) لباس خشن وکم قیمت می پوشید اما لباس شما لباس خوبی است.امام(عليه السلام)در جواب او فرمودند:حضرت علی (عليه السلام) آن لباس رادر زمانی می پوشیدندکه زشت نبود ولی اگر من دراین زمان آن لباس را بپوشم به آن شهرت پیدا می کنم.بهترین لباس برای هر زمان لباس اهل آن زمان است.

نکته ای که در ادامه بحث باید به آن توجه داشت این است که شهرت دو گونه است شهرت منفی و شهرت مثبت وآنچه که از نظر شرع مقدس مذموم شمرده شده است شهرت منفی است. با توجه به معنای شهرت که نمایان شدن وآشکار شدن است و اینکه به نظر قرآن تبرج مورد نکوهش است، انسان باید از هر نوع برج شدن و انگشت نما شدن خوداری نماید. آن جا که قرآن می فرماید:"وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّةِ الْأُولى" (احزاب آیه33)

كلمه" تبرج" به معناى ظاهر شدن و آشکار شدن فوق العاده در برابر مردم است، همان طور كه برجِ قلعه براى همه هويدا وآشکاراست.و این مذموم می باشد.

 در مقابل اگر انسان با نوعی از پوشش شناخته شود که برای او سبب آبرو و حفظ عفت شود و مورد آزار بد خواهان قرار نگیرد، نه تنها مذموم نیست بلکه پسندیده است. چنانچه در قرآن می خوانیم: "يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ وَ بَناتِكَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلابِيبِهِنَّ ذلِكَ أَدْنى‏ أَنْ يُعْرَفْنَ فَلا يُؤْذَيْنَ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً" (احزاب آیه36)

« اى پيامبر به زنانت و دخترانت و زنان مؤمنان بگو روپوش خويش را به خود جمع كنند، اين نزديكتر است كه شناخته شوند و مورد اذيت قرار نگيرند خدا آمرزنده و مهربان است».

مثال دیگری که می توان برای پسندیده بودن لباس خاص به آن اشاره نمود لباسی است که  افراد از صنف ها ی مختلف می پوشند مثلاً لباس نیروی انتظامی، یا لباس ارتش،سپاه و حتی لباس روحانیت،که سبب آوازه آنها می شود، لکن این شهرت و آوازه منفی نیست.یا مثلا چادر برای خانمها که به عنوان پوشش بانوان ایرانی مشهور شده است که شهرت مثبت است.در شرع مقدس، جنبه منفی شهرت است که مذموم شمرده می شود و برایش حکمی در نظر گرفته شده است.

برای اینکه مفهومی که در شرع از شهرت و زیّ مورد بحث واقع شده ، واضح تر شود باید به بررسی اقوال فقهاء و دین شناسان پرداخت.

مفهوم لباس شهرت در کلام بعضی فقهاءعصر حاضر:

•امام خمینی:

معيار لباس شهرت چيست؟ج: لباس شهرت لباسى است كه پوشيدن آن براى شخص، بخاطر رنگ يا كيفيت دوخت يا مندرس بودن آن و علل ديگر مناسب نيست، به طورى كه اگر آن را در برابر مردم بپوشد توجه آنان را به خود جلب نموده و انگشت نما مى شود(توضیح المسائل محشی،امام خمینی،ج2،ص1011،س1360)

•آیت الله اراکی:

لباس شهرت عبارت است از لباسی كه پارچه يا رنگ يا دوخت آن براى كسى كه مى خواهد آن را به پوشد، معمول نيست.(توضیح المسائل محشی،امام خمینی،ج2،ص1012،س166)

•آیت الله بهجت:

5214 - مقصود از لباس شهرت چيست و پوشيدن آن چه حكمى دارد؟ آيا چادر سفيدى كه موجب انگشت  نما شدن شود از مصاديق لباس شهرت است؟

ج: لباس شهرت عبارت است از لباسى كه از جهت جنس يا رنگ يا نحوه برش و دوخت و مانند آن خلاف شأن و زىّ پوشنده لباس باشد و پوشيدن چنين لباس هايى حرام است. بنابراين پوشيدن چادر سفيد به اقتضاى محل پوشش و شخص پوشنده بايد ملاحظه شود.(استفتائات،ج4،ص177)

•آیت الله تبريزى:

مقصود از لباس شهرت را بيان فرماييد؟ آيا به چادر سفيد و يا عباى سفيد و مثل اينها لباس شهرت گفته مى شود؟

ج: باسمه تعالى؛ لباسى كه انسان مى پوشد، اگر لباسى باشد كه موجب وهن به او شود يا طورى باشد كه با پوشيدن آن بر ديگران فخر بورزد، بنابر احتياط واجب بايد ترك شود. و الله العالم(استفتائات جدید،ج1،ص361)

مبنا در لباس شهرت چيست و نظر شما نسبت به لباسهاى غربى به خصوص كراوات و امثالهم چيست؟

بسمه تعالى  - لباسى كه مختصّ به طائفه اى است و انسان با پوشيدن آن بين مردم بدنام و مورد نكوهش قرار مى گيرد، چنانچه پوشيدن آن موجب اذلال نفس باشد جايز نيست. و نيز براى مؤمن سزاوار نيست لباسى بپوشد كه او را از زىّ مؤمنين خارج كند، و اللّه العالم( استفتائات جدید،ج2،ص480)

هل أنّ المراد بلباس الشهرة ما لا يتعارف لبسه للذي يريد لبسه سواء من جهة اللون أم الخياطة أم القماش؟

بسمه تعالى:: لباس الشهرة هو أن يلبس ما لا يتعارف لبسه من مثله كأن يلبس العالم لباس الجندي في بعض الموارد، و قد قيل إنّه حرام و لكنّه غير تام على الإطلاق، و اللّه العالم . (صراط النجاة،ج5،ص428،مسئله1334)

•آیت الله خامنه ای:

معيار لباس شهرت چيست؟ج: لباس شهرت لباسى است كه پوشيدن آن براى شخص، به خاطر رنگ يا كيفيت دوخت يا مندرس بودن آن و علل ديگر مناسب نيست، به طورى كه اگر آن را در برابر مردم بپوشد توجه آنان را به خود جلب نموده و انگشت نما مى شود.(اجوبة الاستفتائات،فارسی،ص 304س1360)

•آیت الله سبحانى:

702 - بنابر احتياط واجب بايد انسان از پوشيدن لباس شهرت كه پارچه يا رنگ يا دوخت آن براى كسى كه مى خواهد آن را بپوشد معمول نيست و نوعى رياكارى حساب مى شود، خوددارى كند، ولى اگر با آن لباس نماز بخواند اشكال ندارد. (توضیح المسائل،ص228)

•آیت الله صافى:

1725 - مستدعى است بيان فرمائيد چنانچه كسى لباس محلى شهر خود را در شهر ديگر بپوشد به نحوى كه جلب نظر كند چه حكمى دارد؟ در ثانى اگر از اين كار هدفى داشته باشد مثلًا لباس اهالى آن شهر را مناسب نداند و قصدش اين باشد كه مردم را به پوشيدن لباس محلى شهر خودشان تشويق كند- با اين فرض كه لباس محلى مردم شهر را اسلامى تر بداند و يا لااقل سعى كند به وسيلۀ آن لباس محلى از تهاجم فرهنگى بيگانه و و مانند آن جلوگيرى كند- اين عمل چه حكمى پيدا خواهد نمود؟

ج : پوشيدن لباس مربوط به شهر و يا قبيله خاصى از مسلمين با آنكه مردم مى دانند مربوط به آنها است اشكال ندارد و به آن صدق لباس شهرت نمى كند، بلى چنانچه به نحوى باشد كه عرفاً انگشت نما شود به عنوان لباس شهرت اشكال دارد و البته اين مسأله غير از تشبه به كفار است.(جامع الاحکام ،ج2،ص179)

س 1726 -آيا اگر يك فرد غير روحانى با عبا رفت و آمد كند اين را خلاف  عرف و يا لباس شهرت مى گويند؟ يا لباس خلاف عرف به لباسى مى گويند كه در بين مردم بيگانه و عجيب باشد؟

ج : موارد خلاف عرف مختلف است و عرف آن را به خوبى تشخيص مي دهد و پوشيدن عبا و رفت و آمد با آن براى غير روحانى اشكال ندارد. .(جامع الاحکام ،ج2،ص180)

.آیت الله فاضل:

1711 - مقصود از لباس شهرت چيست؟ و آيا چادر سفيدى كه موجب انگشت نما شدن شود از مصاديق لباس شهرت است؟ج: مقصود از لباس شهرت لباسى است كه عرفا زننده باشد و از جهت زننده بودن انگشت نما باشد. يا مناسب زىّ و شأن شخص، از حيث جنس يا رنگ يا نوع دوخت و امثال آن نباشد.(جامع المسائل،فارسی ،ج1،ص425)و (توضیح المسائل،آقای فاضل، ص143،م213)

•آیت الله مکارم:

لباس شهرت چيست؟ جواب: منظور از لباس شهرت آن است كه لباسى بپوشد كه مشهور به زهد و قدس شود و جنبه رياكارى داشته باشد

منظور از لباس شهرت لباسى است كه جنبۀ رياكارى دارد و مى خواهد به وسيلۀ آن مثلًا به زهد و ترك دنيا مشهور شود، خواه از جهت پارچه يا رنگ آن باشد يا دوخت آن، امّا اگر واقعا قصدش ساده پوشيدن است و جنبۀ ريا كارى ندارد نه تنها جايز است بلكه عملى است شايسته.(استفتائات جدید،ج1،ص56س122)و(توضیح المسائل،آقای مکارم ص150س770)

•آیت الله نوری:

لباس شهرت كه پارچه يا رنگ يا دوخت آن براى كسى كه مى خواهد آن را به پوشد معمول نيست و موجب هتك و موهون بودن است(توضیح المسائل،محشی،امام خمینی،ج1،ص 467)

مرحوم صاحب عروه در تعریف لباس شهرت می فرمایند: لباسی که خلاف زی انسان باشد از حیث جنس رنگ،یا وضع آن،پوشیدنش حرام است.(عروةالوثقی،ج1،ص568،دوجلدی)

•علاوه بر کتب علماء در کتاب هایی که اخیراً به اصطلاحت فقهی پرداخته اند نیز به لباس شهرت اشاره شده به عنوان نمونه در دائرة المعارف « معارف و معاریف» آمده است:

  • مراد جامه ای است که:

1. به آن مشهور شود

2. در کمال نفاست باشد(بسیار نفیس باشد) به طوری که بگویند فلانی چنین جامه ای پوشیده

3. در کمال درشتی و زبونی باشد که از این راه شهرت پیدا کند(لباس شهرت لباسی است که موجب شهرت پوشنده آن شود و با آن انگشت نما شود)

  • بررسی بعضی از روایات:

1. رسول خدا (ص): نهی عن شهرتین:دقة الثیاب و غلظها و لینهاو خشنتها و طولها و قصرها و لکن سداد فیما بین ذلک و اقتصاد.رسول خدا (ص) از انگشت نما شدن در هر دو سو(افراط و تفریط) نهی فرموده است:  افراط در نازکی، نرمی و بلندی لباس و تفریط در ضخامت، زبری و کوتاهی آن.

2. نهی عن لبستین :المشهور فی حسنها والمشهوره فی قبحها.

 3. همچنین می فرمایند: لباسی را که در زیبایی و زشتی شهرت دارد را نپوشید.

4. من لبس ثوب شهرةأعرض الله عنه حتّی یضعه متی وضعه.هر کس لباس شهرت بپوشد خدا از او روگرداند تا وقتی که آن را کنار نهد

5. مَن لَبِس ثیاب شهرة فی الدنیاألبَسهُ اللّه لباس الذُلِّ یوم القیامة: هر کس لباس شهرت بپوشد خدا روز قیامت لباس ذلت به او می پوشاند(مفاتیح الحیاة آیت الله جوادی آملی ص164)

  •  غرر الحکم:

6. امیر المومنین (ع) فرموده اند: "البس ما لا تشتهر به و لا یزری بک". لباسی بپوش که نه موجب شهرت تو گردد نه تو را مایه ننگ و عار شود(شرح غررالحکم،ج2،ص185)

7. امیر المومنین (ع) فرموده اند: آن طرز لباسی بهتر است که تو را با مردم بیامیزد و در میان مردم آراسته سازد و زبان بد آنها را از تو بازدارد. 

8. همچنین ایشان به کمیل فرمودند: همیشه ساده و بی الایش زندگی کن و خود را مشهور نساز و گوشه گیر باش که نامت نبرند و..... 

9. از امام صادق(ع) نقل شده: شهرت طلبی و نامجویی در دل کسی که از خدا بترسد و هیبت خدا را داشته باشد نخواهد بود(معارف ومعاریف،ج3،ص937)

10. أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ: حَدَّثَنَا الشَّرِيفُ أَبُو الْقَاسِمِ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ الْعَبَّاسِيُّ فِي سَنَةِ خَمْسٍ وَ ثَلَاثِينَ وَ ثَلَاثِمِائَةٍ فِي مَنْزِلِهِ بِبَابِ الشَّعِيرِ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ الْمُكَتِّبُ، قَالَ: حَدَّثَنَا ابْنُ مُحَمَّدٍ الْكُوفِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ فَضَّالٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا (عَلَيْهِ السَّلَامُ)، قَالَ: مَنْ شَهَرَ نَفْسَهُ بِالْعِبَادَةِ فَاتَّهِمُوهُ عَلَى دِينِهِ، فَإِنَّ اللَّهَ (عَزَّ وَ جَلَّ) يَكْرَهُ شُهْرَةَ الْعِبَادَةِ وَ شُهْرَةَ النَّاسِ. (امالی شیخ طوسی،ص649)

امام رضا (ع) می فرمایند: خداوند را شهرت در عبادت و شهرت در لباس خوش نیاید.

نتیجه گیری:

ممکن است شهرت ناشی از لباس به جهات زیر حاصل شود:

1. پوشیدن لباسی که سبب خفت و خواری  و ذلت شخص شده و در شان او نباشد.مثلا لباس پاره بپوشد یا لباس درشت و خشن

2. لباسی که بسیار نفیس باشد و قیمت بالایی داشته باشد که بخاطر پوشیدن آن انگشت نما شود و بگویند فلانی چنین لباسی پوشیده است!

3. از جهت خصوصیت دیگری  که در لباس است مثل رنگ، دوخت ، جنس که موجب شهرت شود و او را در نزد مردم عیبناک گرداند.

نکات دیگر در این مورد عبارت است از:

1.         1. شهرت فقط در لباس نیست بلکه در عبادت و سبک زندگی و رسم و رسومات هم ساری است. همچنین نوع مرکب (ماشین) و چیزهای دیگر را نیز شامل می شود.ولی بحث اصلی ما لباس شهرت است و به شهرت های دیگر اشاره ای شده است

2.اسلام برای آبرو و عزت مسلمانان اهمیت زیادی قائل است و هرچه که به این مسئله خدشه وارد کند و سبب هتک انسان شود در نظر او ناپسند است.

3.  در روایتی نقل شده که می فرماید: «الشُّهْرَةُ  خَيْرُهَا وَشَرُّهَا فِي النَّارِ»شهرت خوب وبد هردو در آتش است

شهرت خیر چرا و چگونه در آتش است ؟

1.شهرت درعبادت یا شهرت در زهد که گاهی سبب ریا ،عجب و غرور می گردد گرچه عبادت و زهد خوب است اما اگر باعث ایجاد این مفاسد اخلاقی شود، انسان را به هلاکت می اندازد.

2.   شهرت گاهی سبب دوری از مردم و از اجتماع مؤمنین می شود. با توجه به این که اسلام برای اجتماع مؤمنین و دوستی و محبت بین آن ها ارزش بسیاری قائل است این دوری برای شخصی که شهرت پیدا کرد خسارت است.

چنانچه درروایتی مشاهده می کنیم که می فرماید:

عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبَلَةَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَنَظَرَ إِلَيَّ بِوَجْهٍ قَاطِبٍ فَقُلْتُ مَا الَّذِي غَيَّرَكَ لِي قَالَ الَّذِي غَيَّرَكَ لِإِخْوَانِكَ بَلَغَنِي يَا إِسْحَاقُ أَنَّكَ أَقْعَدْتَ بِبَابِكَ بَوَّاباً يَرُدُّ عَنْكَ فُقَرَاءَ الشِّيعَةِ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنِّي خِفْتُ الشُّهْرَةَ فَقَالَ أَ فَلَا خِفْتَ الْبَلِيَّةَ  أَوَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ الْمُؤْمِنَيْنِ إِذَا الْتَقَيَا فَتَصَافَحَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ الرَّحْمَةَ عَلَيْهِمَا فَكَانَتْ تِسْعَةٌ وَ تِسْعُونَ لِأَشَدِّهِمَا حُبّاً لِصَاحِبِهِ فَإِذَا تَوَافَقَا غَمَرَتْهُمَا الرَّحْمَةُ فَإِذَا قَعَدَا يَتَحَدَّثَانِ قَالَ الْحَفَظَةُ بَعْضُهَا لِبَعْضٍ اعْتَزِلُوا بِنَا فَلَعَلَّ لَهُمَا سِرّاً وَ قَدْ سَتَرَ اللَّهُ عَلَيْهِمَا فَقُلْتُ أَ لَيْسَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ- ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ فَقَالَ يَا إِسْحَاقُ إِنْ كَانَتِ الْحَفَظَةُ لَا تَسْمَعُ فَإِنَّ عَالِمَ السِّرِّ يَسْمَعُ وَ يَرَى. (کافی،ط الاسلامیه،ج2،ص181)

4. روایاتی داریم که می فرماید انسان خود را در مواضع تهمت قرار ندهد. یا در مواضع شبهه توقف کنید.

الف) وَ قَالَ عليه السلام مَنْ وَضَعَ نَفْسَهُ مَوَاضِعَ التُّهْمَةِ فَلَا يَلُومَنَّ مَنْ أَسَاءَ بِهِ الظَّنَّ(نهج البلاغه،ص437)

ب) مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْكَانَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: الْوُقُوفُ عِنْدَ الشُّبْهَةِ خَيْرٌ مِنَ الِاقْتِحَامِ فِي الْهَلَكَةِ(کافی،ط الاسلامیه،ج1،ص850)

از مجموع احادیث ذکر شده چنین استفاده می شود:

کسی که لباس شهرت می پوشد یا سبک زندگیش سبب شهرت می شود خود را در جایگاهی قرار می دهد که دیگران به او تهمت بزنند.و این کار باعث بدنامی او و دیگران خواهد شد. و نیز سبب بدبینی در جامعه اسلامی می شود که ضررهای زیادی دارد. بر طبق روایت این شخص نباید کسانی را که به او سوءظن برده اند ملامت کند.

کسی که لباس شهرت می پوشد یا سبک زندگیش سبب شهرت می شود خود را در جایگاهی قرار می دهد که ممکن است سقوط کند. 

"امير المؤمنين عليه السّلام" می فر مایند: كه اعمال بر سه قسم است حلال روشن و حرام روشن و چيزهائيكه محل شبهه است در مابين ايند و قسم كه نه حلال بودن آن ها معلوم و واضح است و نه حرام بودن آن ها پس هر كس كه ترك كند و واگذارد آنچه را كه مشتبه باشد بر او  از گناهان يعنى گناه بودن آن را نداند و لكن احتمال بدهد و حال اينكه آن در واقع گناه و حرام باشد البته اين كس آنچه را كه حرام بودن و گناه بودن آن واضح و روشن است جد و جهد و اهتمام در ترك آن بيشتر خواهد داشت و گناهان قرق خداي تعالى هستند پس هر كسي كه دور و اطراف آنها بگردد نزديك تر است که در آنها افتد. (سفینة النجاة،ترجمه،ص182و183)

با توجه به این روایات شهرت حتی خیر آن هم خوب نیست، و انسان تا بتواند از آن دوری کند، برای دنیا و آخرت او بهتر است.

در زمان ما که مدها از غرب سرچشمه می گیرد و آن ها رنگها و مدلهایی را برای لباس و یا نوع آرایش و پیرایش مو و غیره در نظر می گیرند و با تبلیغات و فرهنگ سازی به دیگران القاء می کنند، این مسئله از دو جنبه مورد نهی اسلام است یک لباس شهرت،دو تشبه به کفار.

حکم لباس شهرت از دیدگاه مراجع عظام:

. امام خمینی:

بنابر احتياط واجب بايد انسان از پوشيدن لباس شهرت كه پارچه يا رنگ يا دوخت آن براى كسى كه مى خواهد آن را به پوشد معمول نيست ، خوددارى كند ولى اگر با آن لباس نماز بخواند اشكال ندارد .

 . آیت الله اراكى:

مسأله پوشيدن لباس شهرت كه پارچه يا رنگ يا دوخت آن براى كسى كه مى خواهد آن را بپوشد، معمول نيست، حرام است ولى اگر با آن لباس نماز بخواند، اشكال ندارد.

 . آیت الله بهجت:

مقصود از لباس شهرت چيست و پوشيدن آن چه حكمى دارد؟ آيا چادر سفيدى كه موجب انگشت نما شدن شود از مصاديق لباس شهرت است؟

ج. لباس شهرت عبارت است از لباسى كه از جهت جنس يا رنگ يا نحوه برش و دوخت و مانند آن خلاف شأن و زىّ پوشنده لباس باشد و پوشيدن چنين لباس هايى حرام است. بنابراين پوشيدن چادر سفيد به اقتضاى محل پوشش و شخص پوشنده بايد ملاحظه شود .

لباس شهرت چيست و استفاده از آن در نماز چه حكمى دارد؟

ج. لباس شهرت لباسى است كه از جهت جنس يا رنگ يا نحوه ى برش و دوخت و مانند آن خلاف شأن و زىّ پوشنده ى لباس باشد ولى نماز با آن صحيح است .

 . آیت الله خوئى و تبريزى:

 هل أنّ المراد بلباس الشهرة ما لا يتعارف لبسه للذي يريد لبسه سواء من جهة اللون أم الخياطة أم القماش؟

بسمه تعالى:: لباس الشهرة هو أن يلبس ما لا يتعارف لبسه من مثله كأن يلبس العالم لباس الجندي في بعض الموارد، و قد قيل إنّه حرام و لكنّه غير تام على الإطلاق، و اللّه العالم . (صراط النجاة،ج5،ص428،مسئله1334)

مثل آن كه اهل علم لباس نظامى بپوشد در صورتى كه موجب هتك حرمت باشد حرام است و اگر با آن لباس نماز بخواند و ساترش فقط آن باشد بعيد نيست نمازش باطل شود.

مقصود از لباس شهرت را بيان فرماييد؟ آيا به چادر سفيد و يا عباى سفيد و مثل اينها لباس شهرت گفته مى شود؟

ج: بسمه تعالى؛ لباسى كه انسان مى پوشد، اگر لباسى باشد كه موجب وهن به او شود يا طورى باشد كه با پوشيدن آن بر ديگران فخر بورزد، بنابر احتياط واجب بايد ترك شود. و الله العالم(استفتائات جدید،ج1،ص361)

 . آیت الله سيستانى:

در صورتى كه موجب هتك حرمت و خوارى او باشد حرام است ولى اگر با آن لباس نماز بخواند هر چند ساترش فقط آن باشد نمازش صحيح است .

 . آیت الله زنجانى:

مثل آن كه اهل علم در شرايط عادى لباس نظامى بپوشند، در صورتى كه موجب هتك حرمت باشد حرام است و در صورتى كه موجب هتك حرمت نباشد كراهت شديد دارد و احتياط استحبابى در ترك آن است .

 آیت الله سبحانی :

بنابر احتياط واجب بايد انسان از پوشيدن لباس شهرت كه پارچه يا رنگ يا دوخت آن براى كسى كه مى خواهد آن را بپوشد معمول نيست و نوعى رياكارى حساب مى شود، خوددارى كند، ولى اگر با آن لباس نماز بخواند اشكال ندارد

 . آیت الله نورى:

بنابر احتياط واجب بايد انسان از پوشيدن لباس شهرت كه پارچه يا رنگ يا دوخت آن براى كسى كه مى خواهد آن را بپوشد معمول نيست و موجب هتك و موهون بودن است خوددارى كند ولى اگر با آن لباس نماز بخواند اشكال ندارد

 . آیت الله فاضل:

بنابر احتياط واجب بايد انسان از پوشيدن لباس شهرت كه پارچه يا رنگ يا دوخت آن بر كسى كه مى خواهد آن را بپوشد معمول نيست، خوددارى كند ولى اگر با آن لباس نماز بخواند اشكال ندارد.

 . آیت الله گلپايگانى، آیت الله صافى:

مسأله پوشيدن لباسى كه پارچه يا رنگ يا دوخت آن براى كسى كه مى خواهد آن را بپوشد معمول نيست و موجب توهين يا شهرت او مى شود، حرام است ولى اگر با آن لباس نماز بخواند اشكال ندارد.

 . آیت الله مكارم:

بنابر احتياط واجب بايد از پوشيدن لباس شهرت خوددارى كند...

اگر كسى با لباس شهرت نماز بخواند نماز او باطل نيست

لباس شهرت چيست؟ و استفاده از آن چه صورتى دارد؟

ج: منظور از لباس شهرت آن است كه لباسى بپوشد كه مشهور به زهد و قدس شود و جنبه رياكارى داشته باشد و استفاده از چنين لباسى شرعاً اشكال دارد

والسلام علیکم و رحمة الله

http://www.mozooshenasi.ir/index.php/component/k2/item/680-celebrity-dresses

http://nasimemarefat.parsiblog.com/

وبگاه نسیم معرفت درخدمت شما