تفاوت خطا و نسیان بخصوص از حیث عقوبت ومجازات در چیست؟
157 بازدید
تاریخ ارائه : 11/18/2014 11:20:00 AM
موضوع: اخلاق و عرفان

تفاوت خطا و نسيان بخصوص از حيث عقوبت در چيست؟

در پاسخ به اين پرسش به چند نكته توجه نماييد :
1- نسيان و خطا با يكديگر فرق روشنى دارند ؛ خطا معمولا به كارهايى گفته مى‏شود كه از روى غفلت و عدم توجه از انسان سر مى‏زند مثل اين كه كسى به هنگام شكار تيرى را مى‏زند و به انسانى، بدون قصد اصابت مى‏كند و او را مجروح مى‏نمايد. ولى نسيان در جايى گفته مى‏شود كه انسان با توجه دنبال كار مى‏رود ولى مشخصات حادثه را فراموش كرده، مثل اينكه فرد بى گناهى را مجازات كند به گمان اينكه گناهكار است زيرا مشخصات گناهكار واقعى را فراموش نموده است.
2-منظور از سهو و خطا عملي است كه گناه نبوده و داراي عقوبت هم نباشد. معناي نسيان اين است كه عملي از روي فراموشي انجام گردد؛ در اين مورد هم عقوبت شامل فرد ناسي نخواهد بود . با توجه به اين معاني بايد بگوييم كه خطا و نسيان با «گناه» متفاوت است؛ زيرا، اولاً گناه با علم و اراده صورت مى‏گيرد؛ ولى سهو، خطا و نسيان چنين نيست. ثانياً، گناه همواره مخالفت با اوامر الهى است؛ ولى سهو، خطا و نسيان، امكان دارد گاهى با امر خداوند مخالف باشد (مثلاً سهو در به جا آوردن يكى از اجزا و اركان عمل عبادى) و گاه هيچ ارتباطى با اوامر خداوند ندارد (مثلاً خطا در يك عمل مباح فردى يا اجتماعى).
3-در آيه 286 بقره كلمه نسيان و خطا در كنار يكديگر دكر شده اند . براي آگاهي شما از اين آيه و مفاد آن به توضيحات زير توجه نماييد :
لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَها لَها ما كَسَبَتْ وَ عَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا إِنْ نَسِينا أَوْ أَخْطَأْنا رَبَّنا وَ لا تَحْمِلْ عَلَيْنا إِصْراً كَما حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنا رَبَّنا وَ لا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِهِ وَ اعْفُ عَنَّا وَ اغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا أَنْتَ مَوْلانا فَانْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِينَ
خداوند هيچ كس را، جز به اندازه توانايى‏اش، تكليف نمى‏كند. (انسان،) هر كار (نيكى) را انجام دهد، براى خود انجام داده، و هر كار (بدى) كند، به زيان خود كرده است. (مؤمنان مى‏گويند:) پروردگارا! اگر ما فراموش يا خطا كرديم، ما را مؤاخذه مكن! پروردگارا! تكليف سنگينى بر ما قرار مده، آن چنان كه (به خاطر گناه و طغيان،) بر كسانى كه پيش از ما بودند، قرار دادى! پروردگارا! آنچه طاقت تحمل آن را نداريم، بر ما مقرر مدار! و آثار گناه را از ما بشوى! ما را ببخش و در رحمت خود قرار ده! تو مولا و سرپرست مايى، پس ما را بر جمعيت كافران، پيروز گردان!
و به دنبال اين دو اصل اساسى (تكليف به مقدار قدرت است- و هر كسى مسئول اعمال خويش است) از زبان مؤمنان هفت درخواست از درگاه پروردگار بيان مى‏كند كه در واقع آموزشى است براى همگان كه چه بگويند و چه بخواهند.
نخست مى‏گويد: پروردگارا! اگر ما فراموش كرديم يا خطا نموديم ما را مؤاخذه مكن (رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا إِنْ نَسِينا أَوْ أَخْطَأْنا).
آنها چون مى‏دانند مسئول اعمال خويش‏اند لذا با تضرعى مخصوص، خدا را به عنوان رب و كسى كه لطف ويژه‏اى در پرورششان داشته و دارد، مى‏خوانند و مى‏گويند زندگى به هر حال خالى از فراموشى و خطا و اشتباه نيست، ما مى‏كوشيم به سراغ گناه عمدى نرويم، اما خطاها و لغزشها را تو بر ما ببخش.
بحثى كه در اينجا مطرح مى‏گردد اين است كه: مگر امكان دارد كه پروردگار كسى را در برابر لغزشى كه از فراموشى يا عدم توجه سرچشمه گرفته مجازات نمايد؟ تا زمينه‏اى براى اين درخواست بماند؟
در پاسخ اين سؤال بايد گفت: گاهى فراموشى نتيجه سهل‏انگارى خود انسان است مسلم است كه اينگونه فراموشيها از انسان سلب مسئوليت نمى‏كند مانند اين كه: در قرآن آمده است فَذُوقُوا بِما نَسِيتُمْ لِقاءَ يَوْمِكُمْ هذا، (بچشيد عذاب خدا را در برابر آن كه اين روز را فراموش كرديد).
بنا بر اين فراموش كاري هايى كه زاييده سهل‏انگارى است قابل مجازات است.

http://nasimemarefat.parsiblog.com/

وبگاه نسیم معرفت درخدمت شما