چرا در اسلام موسیقی شاد و رقص حرام است؟
222 بازدید
تاریخ ارائه : 9/29/2014 4:04:00 PM
موضوع: اخلاق و عرفان

چرا در اسلام موسیقی شاد و رقص حرام است؟


«موسیقی» یا «موسیقیا» واژه ای یونانی است که در فرهنگ لغت، معادل «غنا» است؛ ولی در حوزه ی مفاهیم دینی و اصطلاح فقه، با یکدیگر تفاوت دارد. «غنا» در اصطلاح شرعی عبارت است از «آوازی که از حنجره ی آدمی بیرون آمده و در گلو چرخانده (چهچهه) شود و در شنونده حالت سرور و وجد ایجاد کند و مناسب با مجالس لهو و خوش گذرانی باشد.» اما موسیقی به «صوتی گفته می شود که از آلات موسیقی، پدید آید»، بر این اساس، نسبت بین موسیقی علمی و موسیقی فقهی، عموم و خصوص مطلق است.»[1]

سوم: حکمت حرمت موسیقی و غنا:

با بررسی برخی آیات قرآن و روایات و سخن روان شناسان می توان موارد ذیل را از فلسفه های حرمت موسیقی دانست:

الف) انسان را به فساد و فحشا گرایش می دهد:

در حدیثی از نبی اکرم(ص) آمده: «غنا نردبان زنا است.»[2] تجربه نشان داده است که بسیاری افراد، تحت تاثیر آهنگ های غنا راه تقوا را رها کرده و به فساد روی می آورند. مجلس غنا معمولا مرکز انواع مفاسد است[3].

ب) غنا انسان را از یاد خدا غافل می سازد:

قرآن کریم می فرماید: «بعضی از مردم خریدار سخنان بیهوده اند تا به نادانی مردم را از راه خدا گمراه کنند و قرآن را به مسخره می گیرند، نصیب اینان عذابی است خوار کننده.»[4] در این آیه یکی از عوامل گمراهی از سبیل الهی «لهو الحدیث» دانسته شده است. «لهو» آن چیزی است که انسان را به خودش آن چنان مشغول کند که باعث غفلت و بازماندن از کارهای مهم تر شود و در روایات اسلامی از آن به «غنا» تفسیر شده است.[5]

ج) تاثیر سوء موسیقی و غنا بر روان و اعصاب:

غنا و موسیقی یکی از عوامل تخدیر اعصاب است. «توجه به بیوگرافی مشاهیر موسیقی دانان نشان می دهد که در دوران عمر دچار ناراحتی های روحی گردیده ، و رفته رفته اعصاب خو درا از دست داده و عده ای مبتلا به بیماری های روانی شده و گروهی مشاعر خود را از کف داده اند، دسته ای فلج و ناتوان گردیده و بعضی هنگام نواختن موسیقی درجه ی فشار خونشان بالا رفته ،دچار سکته ی ناگهانی شده اند.»[6]

د) غنا یکی از ابزار کار استعمارگران است:

استعمارگران جهان همیشه از بیداری مردم، مخصوصاً نسل جوان، وحشت داشته اند، به همین دلیل بخشی از برنامه های گسترده ی آنها برای ادامه ی استعمار، فرو بردن جامعه در غفلت و بی خبری و نا آگاهی و گسترش انواع سرگرمی های ناسالم است. ایجاد مراکز فحشا، کلوپهای قمار و همچنین سرگرمی های ناسالم دیگر و از جمله توسعه ی غنا و موسیقی، از مهمترین ابزاری است که آنها برای تخدیر افکار مردم بر آن اصرار دارند.[7]

موارد ذکر شده حکمت حرمت غنا و موسیقی می باشد نه علت تامه و به همین دلیل، در مواردی هم که این آثار و نتایج سوء وجود ندارد باز حکم حرمت هم وجود دارد.

فقهای ما وقتی میخواستند درباره حكم موسیقی در اسلام صحبت كنند مطلب را تحت عنوان حكم "غنا" در اسلام از یك طرف و همچنین حكم آلات لهو از طرف دیگر مطرح كردند، در كتابهای فقهی، یك جا بحث درباره غنا و در كنار آن بحث درباره آلات لهو دیده میشود.
كلمه لهو در قرآن كریم در چند جا آمده است (1) که عده ای از فقها از آنها، حرمت برخی از انواع موسیقی و غنا را استنباط کرده اند.
در چند آیه دیگر از قرآن كلمه "اللغو" آمده و بعضی از فقها "لغو" را همان "لهو" معنا كردند و در آن آیات هم از لغو نكوهش شده است.
در سوره مؤمنون آیه 3 در صفات مؤمنان گفته میشود:«والذین هم عن اللغو معرضون» آنهایی که از لغو یعنی از لهو اعراض میكنند « لغو یعنی بیهوده، لهو یعنی سرگرمی».

یکی از مسائلی که بین مردم وجود دارد، مخصوصا در ایام عروسی ها و شادیها آن را انجام می دهند، رقص می باشد. در اینجا فتوای برخی مراجع و علما را در مورد رقص برایتان گذاشته ام.

حضرت امام خمینی (رحمة الله علیه)

آیا رقص زن برای زن حرام است؟

بنابر احتیاط واجب جایز نیست.

آیا رقص زن و مرد اشكال دارد؟

رقص اگر باعث تحریك شهوت، ارتكاب گناه و یا ترتّب مفسده شود و یا زن در بین مردان نامحرم برقصد، حرام است.

رقصیدن زن برای شوهر و بالعكس بدون هیچ موسیقی اشكال دارد؟

رقص زن براى شوهر و بر عكس آن جایز است. ولى سزاوار است مؤمن از آن اجتناب كند.

مقام معظم رهبری آیت الله خامنه ای (دام برکاته)

رقص در مجالس زنانه بدون آهنگ موسیقى حرام است یا حلال؟ و در صورتى كه حرام باشد، آیا ترك مجلس بر شركت كنندگان واجب است؟

رقص بطور كلى اگر بگونه‏اى باشد كه شهوت را تحریك كند و یا مستلزم كار حرام و یاترتّب مفسده‏اى باشد، حرام است و تَرك آن مجلس به عنوان اعتراض بر كار حرام، چنانچه مصداق نهى از منكر محسوب شود، واجب است

رقص مرد براى مرد و زن براى زن چه حكمى دارد؟ اگر رفتن به عروسى بخاطر احترام به عادتهاى اجتماعى باشد آیا به علت احتمال وجود رقص اشكال شرعى دارد؟

بطور كلى اگر رقص بگونه‏اى باشد كه منجر به تحریك شهوت شود یا مستلزم فعل حرام یا ترتّب مفسده‏اى باشد، حرام است. ولى اصل شركت در عروسى‏هایى كه احتمال رقص در آنها وجود دارد تا زمانى كه به عنوان تأیید، مرتكب كار حرام محسوب نشود و موجب ابتلا به حرام هم نشود، اشكال ندارد

آیا رقص زن براى شوهرش یا مرد براى همسرش حرام است؟

اگر رقص زن براى شوهرش یا برعكس، همراه ارتكاب حرامى نباشد، اشكال ندارد

مردان در برابر زنانى كه از محارم آنان هستند و همچنین رقص زنان در برابر مردانى كه از محارم آنان هستند، اعم از اینكه سببى باشند یا نسبى، چه حكمى دارد؟در رقص حرام فرقى بین مرد یا زن نیست و همچنین فرقى نمى‏كند كه در برابر محرم باشد یا در برابر نامحرم باشد.

آیت الله بهجت (رحمة الله علیه)

رقصیدن زن در جایى كه مرد نامحرم نیست، چه حكمى دارد؟ هم‏چنین رقص مرد براى مرد چه حكمى دارد؟

رقصیدن زن در مجالس زنان و یا مرد در مجالس مردان اشكال دارد و احتیاط واجب در ترك است،

رقص زن براى زن و یا مرد براى مرد و زن براى شوهر خود، چه صورت دارد؟

اشكال دارد. بنابر احتیاط واجب رقص زن و شوهر، براى یكدیگر جایز نیست.

رقص محرم براى محرم چه صورتى دارد؟

اشكال دارد

رقصیدن داماد در مجلس زنان چه حكمى دارد؟

حرام است

رقص زن نزد برادر و خواهر و والدین خود، چه حكمى دارد؟

اشكال دارد

آیت الله صافی گلپایگانی (دام برکاته)

آیا حرام بودن رقص زن برای زن به طور مطلق حرام است یا اینکه می‌توان گفت که در این دوره و زمانه کارهای واجب‌تر دیگری مثل رعایت حجاب و متانت است که رقص زن برای زن در کنار آن اهمیتی ندارد؟

چنان‌که می‌دانیم گناهان در اسلام و بلکه بر حسب هر نظر مستقیم در یک درجه نیستند و به کوچک و بزرگ و صغیره و کبیره تقسیم می‌شوند. و واجبات هم در اهمیت با هم تفاوت دارند، مثلاً نسبت به پدر و مادر، ضرب و زدن آنها گناهش از فحش و ناسزاگوئی به آنها بیشتر است، و گناه اف گفتن و اظهار انزجار از آنها از گناه فحش و دشنام کمتر است. یا در مورد برادر یا خواهر مؤمن اهانت و استخفاف و تحقیر او حرام و گناه است، اما از دشنام دادن و تهمت زدن به او گناهش کمتر است، و گناه دشنام از زدن و جراحت بدنی کوچکتر است، و گناه کشتن او از همه این گناهان بزرگتر است. همچنین تجاوز به مال گناهش از تجاوز به ناموس کوچکتر است و خلاصه هم واجبات و فرائض و هم محرمات و گناهان از حیث اهمیت تفاوت دارند.

و بر حسب این درجه‌بندی نمی‌توان گناهان کوچکتر را مجاز شمرده و بی‌اهمیت دانست، انسان آگاه از همه گناهان باید بپرهیزد، و به گفته بعضی باید مانند کسی بود که راهی را که در آن خار و خاشاک است طی نمی‌کند، و از هر خار کوچک و بزرگ پرهیز میکند.

چنانکه در ضررهای دنیوی و جسمی و مالی از هر ضرر و زیان کوچک و بزرگ پرهیز می‌کنیم، در راه دینداری و در راه خودسازی و کمالات معنوی که اساس شرف و اعتبار انسان است نیز باید از هر ضرر کوچک و بزرگ و هر کاری که به حیات معنوی و روحانی انسان لطمه وارد می‌نماید پرهیز کنیم. علاوه بر این گناهان صغیره هم اگر تکرار شوند سبب هلاکت روح و سقوط می‌شوند.

ان شاءالله تعالی سعی کنید که همه تعالیم سعادت بخش دینی را در زندگانی و برنامه امور خود بکار بندید که خیر دنیا و آخرت با بکار بستن این تعالیم عالیه فراهم می‌شود. و مخصوصاً در امر حجاب هم که به اهمیت آن اشاره کرده‌اید اهتمام لازم مبذول دارید خداوند شما را ثابت قدم و پایدار قرار دهد.

آیت الله سیستانی (دام برکاته)

حکم رقصیدن براى مردان و زنان چیست؟

رقص زن براى زنان و مرد براى مردان بنابر احتیاط واجب جایز نیست و تنها رقص زن و شوهر اگر دور از دید دیگران باشد جایز است.

آیا در مراسم عروسی می توان جداگانه، (خانم ها، آقایان) رقص انجام شود؟

بنابر احتیاط واجب جایز نیست.

آیت الله مکارم شیرازی (دام برکاته)

آیا نگاه به رقص هم حرام می باشد؟نگاه به رقص هم حکم رقص را دارد؟تعریف رقص از نظر شرعى چیست؟ و حکم آن به نظر حضرتعالى چه مى باشد؟

تنها رقص زن براى شوهرش جایز است، و بقیّه اشکال دارد، و رقص یک امر عرفى است، و آن حرکات موزونى است که افراد مطّلِع تصدیق کنند مصداق رقص است، و اگر مصادیق مشکوکى پیدا کرد حرام نیست.

آیا در مراسم عروسی می توان جداگانه، (خانم ها، آقایان) رقص انجام شود؟

رقص زن براى زن حرام است.

آیت الله وحید خراسانی (دام برکاته)

حکم رقصیدن مرد جلوی مرد، و زن جلوی زن، و مرد اجنبی جلوی محارمش، یا رقصیدن محارم جلوی یکدیگر و همچنین رقصیدن زن و شوهر جلوی یکدیگر چیست؟

در تمام صور مذکوره احتیاط واجب در ترک است ، و فقط رقصیدن زن جلوی شوهرش در صورتی که زن یا مرد دیگری چه محرم و چه نا محرم نبیند، جایز است.

آیت اللهفاضل لنکرانی (رحمة الله علیه)

رقص زن براى زن و رقص مرد براى مرد چگونه است؟

به طور كلى رقص نوعاً منشأ فساد و از بین رفتن حیاء است و احتیاط در ترك رقص و عدم حضور در مجلس رقص است.

رقص زن در مقابل شوهر چه حكمى دارد؟

جایز است.

آیت الله نورى همدانی  (دام برکاته)

آیا رقص زن برای زن حرام است؟

بنابر احتیاط واجب جایز نیست.

آیا در مراسم عروسی می توان جداگانه، (خانم ها، آقایان) رقص انجام شود؟

بنابر احتیاط واجب جایز نیست.

آیا رقص زن و مرد اشكال دارد؟

تنها رقص زن براى شوهر جایز است.

آیت الله تبریزی (رحمة الله علیه)

آیا رقص زن برای زن حرام است؟

رقص بگونه‏اى باشد كه منجر به تحریك شهوت شود یا مستلزم فعل حرام یا ترتّب مفسده‏اى باشد، حرام است.

آیا رقص زن و مرد اشكال دارد؟

رقص زن براى شوهر و رقص زن براى زنان، در مجالس عروسى و مانند آن - در صورتى كه در معرض نگاه مرد (حتى پسر ممیز ) نبوده و مشتمل بر حرام دیگرى مثل موسیقى و مانند آن نباشد اشكال ندارد. رقص در غیر این دو مورد، از مصادیق لهو بوده و سزاوار است كه مؤمن، از لهو اجتناب كند.

منابع:

[1]. سید مجتبی حسینی، (پرسش ها و پاسخ های دانشجویی)، ص 169؛ امام خمینی(ره)، المکاسب المحرمه، ج 1، صص 198ـ 224؛ حسینی، علی، الموسیقی، صص 16 و 17؛ تبریزی، استفتائات، س10، 46 ، 47 و 1048؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 974، 978و 979.

[2]. الغناء رقیة الزنا؛ بحار الانوار، ج 76، باب 99، الغناء.

[3]نک: تاثیر موسیقی بر روان و اعصاب ، ص 29؛ تفسیر روح المعانی، ج 21، ص 6؛ تفسیر نمونه، ج 17، ص 25 و 26.

[4]. ومن الناس من یشتری لهو الحدیث لیضل عن سبیل الله بغیرعلم و یتخذها هزوا اولئک لهم عذاب مهین؛ لقمان، 6.

[5]. وسائل الشیعه، ج 12، باب 99 ـ ابواب ما یکتسب به.

[6]. تاثیر موسیقی بر روان و اعصاب، ص 29 و 92( به نقل از تفسیر نمونه، ج 17، ص 26).

سایت مراجع و علما

دفتر مراجع وعلما در قم

توضیح المسائل مراجع و علما

http://donyapasazmarg.blogfa.com/post/40

http://nasimemarefat.parsiblog.com/

وبگاه نسیم معرفت درخدمت شما