متن دعای هفتم ازصحیفه سَجّادیّه امام زین العابدین(عَلَیهِ السَّلامُ)به همراه ترجمه آن
32 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

نتیجه تصویری برای صحیفه سجادیه


* دعای هفتم صحیفه سجادیه دعای بسیار خوب و خوش‌مضمونی است که می‌توان با این الفاظ زیبا و با توجه به معانی آن با پروردگار سخن گفت . حضرت آیت الله امام خامنه ای +وبلاگ نسیم معرفت- +http://nasimemarefat.parsiblog.com/Posts/5123/ .


متن دعای هفتم از صحیفه سَجّادیّه امام زین العابدین  (عَلَیهِ السَّلامُ)  به همراه ترجمه آن :


وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ  (عَلَیهِ السَّلامُ)  إِذَا عَرَضَتْ لَهُ مُهِمَّةٌ أَوْ نَزَلَتْ بِهِ، مُلِمَّةٌ وَ عِنْدَ الْکَرْبِ :


یَا مَنْ تُحَلُّ بِهِ عُقَدُ الْمَکَارِهِ، وَ یَا مَنْ یَفْثَأُ بِهِ حَدُّ الشَّدَائِدِ، وَ یَا مَنْ یُلْتَمَسُ مِنْهُ الْمَخْرَجُ إِلَى رَوْحِ الْفَرَجِ. ذَلَّتْ لِقُدْرَتِکَ الصِّعَابُ، وَ تَسَبَّبَتْ بِلُطْفِکَ الْأَسْبَابُ، وَ جَرَى بِقُدرَتِکَ الْقَضَاءُ، وَ مَضَتْ عَلَى إِرَادَتِکَ الْأَشْیَاءُ. فَهِیَ بِمَشِیَّتِکَ دُونَ قَوْلِکَ مُؤْتَمِرَةٌ، وَ بِإِرَادَتِکَ دُونَ نَهْیِکَ مُنْزَجِرَةٌ. أَنْتَ الْمَدْعُوُّ لِلْمُهِمَّاتِ، وَ أَنْتَ الْمَفْزَعُ فِی الْمُلِمَّاتِ، لَا یَنْدَفِعُ مِنْهَا إِلَّا مَا دَفَعْتَ، وَ لَا یَنْکَشِفُ مِنْهَا إِلَّا مَا کَشَفْتَ وَ قَدْ نَزَلَ بِی یَا رَبِّ مَا قَدْ تَکَأَّدَنِی ثِقْلُهُ، وَ أَلَمَّ بِی مَا قَدْ بَهَظَنِی حَمْلُهُ. وَ بِقُدْرَتِکَ أَوْرَدْتَهُ عَلَیَّ وَ بِسُلْطَانِکَ وَجَّهْتَهُ إِلَیَّ. فَلَا مُصْدِرَ لِمَا أَوْرَدْتَ، وَ لَا صَارِفَ لِمَا وَجَّهْتَ، وَ لَا فَاتِحَ لِمَا أَغْلَقْتَ، وَ لَا مُغْلِقَ لِمَا فَتَحْتَ، وَ لَا مُیَسِّرَ لِمَا عَسَّرْتَ، وَ لَا نَاصِرَ لِمَنْ خَذَلْتَ. فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ افْتَحْ لِی یَا رَبِّ بَابَ الْفَرَجِ بِطَوْلِکَ، وَ اکْسِرْ عَنِّی سُلْطَانَ الْهَمِّ بِحَوْلِکَ، وَ أَنِلْنِی حُسْنَ النَّظَرِ فِیمَا شَکَوْتُ، وَ أَذِقْنِی حَلَاوَةَ الصُّنْعِ فِیمَا سَأَلْتُ، وَ هَبْ لِی مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَةً وَ فَرَجاً هَنِیئاً، وَ اجْعَلْ لِی مِنْ عِنْدِکَ مَخْرَجاً وَحِیّاً. وَ لَا تَشْغَلْنِی بِالِاهْتِمَامِ عَنْ تَعَاهُدِ فُرُوضِکَ، وَ اسْتِعْمَالِ سُنَّتِکَ. فَقَدْ ضِقْتُ لِمَا نَزَلَ بِی یَا رَبِّ ذَرْعاً، وَ امْتَلَأْتُ بِحَمْلِ مَا حَدَثَ عَلَیَّ هَمّاً، وَ أَنْتَ الْقَادِرُ عَلَى کَشْفِ مَا مُنِیتُ بِهِ، وَ دَفْعِ مَا وَقَعْتُ فِیهِ، فَافْعَلْ بِی ذَلِکَ وَ إِنْ لَمْ أَسْتَوْجِبْهُ مِنْکَ، یَا ذَا الْعَرْشِ الْعَظِیمِ.

ترجمه دعای هفتم از صحیفه سَجادیّه  :

دعای هفتم  از صحیفه سجّادیّه از جمله دعاهای  حضرت امام سجّاد (عَلَیهِ السَّلامُ)  است که به هنگامی که برای او حادثه و امرِ مُهمّی عارض می شد  یا رنجی فرود می آمد و نیز به هنگام  غم و  اندوه به پیشگاه الهی می خواندند :

(1) - یَا مَنْ تُحَلُّ بِهِ عُقَدُ الْمَکَارِهِ، وَ یَا مَنْ یَفْثَأُ بِهِ حَدُّ الشَّدَائِدِ، وَ یَا مَنْ یُلْتَمَسُ مِنْهُ الْمَخْرَجُ إِلَى رَوْحِ الْفَرَجِ. ای آن که گره های امور رنج آور، به وسیله او گشوده می شود، و ای آن که تُندی و تیزی سختی ها، به عنایت او فرو می نشیند، و ای آن که بیرون آمدن از تنگی و فشار، و قرار گرفتن در راحتیِ گشایش، و رهایی از غم و اندوه ، از او خواسته می شود .


(2) - ذَلَّتْ لِقُدْرَتِکَ الصِّعَابُ، وَ تَسَبَّبَتْ بِلُطْفِکَ الْأَسْبَابُ، وَ جَرَى بِقُدرَتِکَ الْقَضَاءُ، وَ مَضَتْ عَلَى إِرَادَتِکَ الْأَشْیَاءُ. دشواری ها در برابر قدرتت آسان می گردد . وسایل زندگی و اسبابِ حیات، به لُطفت فراهم می آید، و فرمان و حُکم به نیرویت جریان می یابد. و همه چیز بر اساس اراده ات می گذرد .


(3) - فَهِیَ بِمَشِیَّتِکَ دُونَ قَوْلِکَ مُؤْتَمِرَةٌ، وَ بِإِرَادَتِکَ دُونَ نَهْیِکَ مُنْزَجِرَةٌ. پس همه موجودات به خواست تو بی آن که فرمان قولی بدهی، فرمان می برند، و به اراده ات، بی آن که با گفتار نهی کنی از کار باز می ایستند.


(4) - أَنْتَ الْمَدْعُوُّ لِلْمُهِمَّاتِ، وَ أَنْتَ الْمَفْزَعُ فِی الْمُلِمَّاتِ، لَا یَنْدَفِعُ مِنْهَا إِلَّا مَا دَفَعْتَ، وَ لَا یَنْکَشِفُ مِنْهَا إِلَّا مَا کَشَفْتَ . تنها تو را در دشواری ها می خوانند، و در بلاهای سخت و دشوار، تنها تو پناهگاهی . بلاهای سخت و دشوار از انسان دور نمی شود مگر آنچه را که تو دور کنی، و از گره های رنج آور، چیزی گشوده نمی شود، مگر آنچه را تو بگشایی.


(5) - وَ قَدْ نَزَلَ بِی یَا رَبِّ مَا قَدْ تَکَأَّدَنِی ثِقْلُهُ، وَ أَلَمَّ بِی مَا قَدْ بَهَظَنِی حَمْلُهُ. پروردگارا  بلایی بر من نازل شده، که سنگینی اش مرا به زحمت و رنج انداخته، و سختی و مُشکلی به دردم آورده که تحمّلش مرا در فشار قرار داده است.


(6) - وَ بِقُدْرَتِکَ أَوْرَدْتَهُ عَلَیَّ وَ بِسُلْطَانِکَ وَجَّهْتَهُ إِلَیَّ. و تو آن را به قدرتت بر من وارد کرده ای، و به تسلّط و اقتدارت به سوی من فرستاده ای

(7) - فَلَا مُصْدِرَ لِمَا أَوْرَدْتَ، وَ لَا صَارِفَ لِمَا وَجَّهْتَ، وَ لَا فَاتِحَ لِمَا أَغْلَقْتَ، وَ لَا مُغْلِقَ لِمَا فَتَحْتَ، وَ لَا مُیَسِّرَ لِمَا عَسَّرْتَ، وَ لَا نَاصِرَ لِمَنْ خَذَلْتَ.  پس آنچه را که تو بر من وارد آورده‌اى کسى نمی تواند آن را بَبَرد و برگرداند  ، و آنچه را که تو به سوی من متوجّه و روان کردی کسی نمی تواند از آن جلوگیری و منع نماید و چیزی را که تو بسته ای گشاینده ای برایش نمی باشد، و چیزی را که تو بگشایی، کسی قدرت بستنش را ندارد، و آنچه را که تو دشوار کرده ای، آسان کننده ای برایش نیست، و کسی را که تو بی یار و یاور گذاشته ای یاوری برای او وجود ندارد.


(8) - فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ افْتَحْ لِی یَا رَبِّ بَابَ الْفَرَجِ بِطَوْلِکَ، وَ اکْسِرْ عَنِّی سُلْطَانَ الْهَمِّ بِحَوْلِکَ، وَ أَنِلْنِی حُسْنَ النَّظَرِ فِیمَا شَکَوْتُ، وَ أَذِقْنِی حَلَاوَةَ الصُّنْعِ فِیمَا سَأَلْتُ، وَ هَبْ لِی‏ مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَةً وَ فَرَجاً هَنِیئاً، وَ اجْعَلْ لِی مِنْ عِنْدِکَ مَخْرَجاً وَحِیّاً. پس بر محمد و آلش درود فِرِست، ای پروردگارمن ، به توان و تواناییت دَرِ گشایش و فَرَج را به روی من باز کن، و به چاره سازیت، تسلّطِ غم و اندوه را از من بشکن و مرا در موردی که از آن شکایت دارم، به حُسن نظر و به تأمُّل و تدبّرِ نیک نائل بفرما. و در آنچه از تو درخواست می کنم، شیرینی اجابت را به من بچشان، و از جانب خودت، رحمت و گشایشی گوارا به من ببخش، و برای من از نزد خود، راه نجاتی سریع قرار ده.


(9) - وَ لَا تَشْغَلْنِی بِالاهْتِمَامِ عَنْ تَعَاهُدِ فُرُوضِکَ، وَ اسْتِعْمَالِ سُنَّتِکَ. و مرا به واسطه غم و حُزن و اندوه از رعایت و حفظ فرائض و  واجباتت ، و به کار گرفتن  سُنّت های نیکو و مُستحبّاتت باز مدار .


(10) - فَقَدْ ضِقْتُ لِمَا نَزَلَ بِی یَا رَبِّ ذَرْعاً، وَ امْتَلَأْتُ بِحَمْلِ مَا حَدَثَ عَلَیَّ هَمّاً، وَ أَنْتَ الْقَادِرُ عَلَى کَشْفِ مَا مُنِیتُ بِهِ، وَ دَفْعِ مَا وَقَعْتُ فِیهِ، فَافْعَلْ بِی ذَلِکَ وَ إِنْ لَمْ أَسْتَوْجِبْهُ مِنْکَ، یَا ذَا الْعَرْشِ الْعَظِیمِ. پرورگارا ،  به سبب بلایی که بر من نازل شده، خیلی درمانده و بی طاقت شده ام و از تحمّل آنچه برای من پیش آمده، دلم از اندوه و غُصّه پُر شده، و تو به برطرف کردن آنچه که به آن مُبتلا و آزمایش و گرفتار شده ام و دور کردن بلایی که در آن واقع شده ام توانایی ؛ پس درخواست و خواهش مرا در رفع این بلایا و گرفتاری ها با نیرو و قدرت خویش برآورده و مُحقَّق ساز  اگر چه از جانب تو سزاوار و لائق آن نیستم . ای کسی که دارای عَرش و قدت بزرگ هستی .


** آیت الله سیداصغرسعادت میرقدیم لاهیجی


ترجمه ای دیگر :


ای آنکه گرهِ کارهای فرو بسته به سر انگشت تو گشوده می‌شود، و ای آن که سختیِ دشواری‌ها با تو آسان می‌گردد، و ای آن که راه گریز به سوی رهایی و آسودگی را از تو باید خواست. سختی‌ها به قدرت تو به نرمی گرایند و به لطف تو اسباب کارها فراهم آیند. فرمانِ الهی به نیروی تو به انجام رسد، و چیزها، به اراده‌ تو موجود شوند، و خواستِ تو را، بی آن که بگویی، فرمان برند، و از آنچه خواستِ تو نیست، بی آن که بگویی، رو بگردانند.
تویی آن که در کارهای مهم بخوانندش، و در ناگواری‌ها بدو پناه برند. هیچ بلایی از ما برنگردد مگر تو آن بلا را بگردانی، و هیچ اندوهی بر طرف نشود مگر تو آن را از دل برانی. ای پروردگار من، اینک بلایی بر سرم فرود آمده که سنگینی‌اش مرا به زانو درآورده است، و به دردی گرفتار آمده‌ام که با آن مدارا نتوانم کرد. این همه را تو به نیروی خویش بر من وارد آورده‌ای و به سوی من روان کرده‌ای. آنچه تو بر من وارد آورده‌ای، هیچ کس باز نَبَرد، و آنچه تو به سوی من روان کرده‌ای، هیچ کس برنگرداند. دری را که تو بسته باشی. کَس نگشاید، و دری را که تو گشوده باشی، کَس نتواند بست. آن کار را که تو دشوار کنی، هیچ کس آسان نکند، و آن کس را که تو خوار گردانی، کسی مدد نرساند.
پس بر محمد و خاندانش درود فرست ای پروردگار من ، به احسانِ خویش دَرِ آسایش به روی من بگشا، و به نیروی خود، سختیِ اندوهم را درهم شکن، و در آنچه زبان شکایت بدان گشوده‌ام، به نیکی بنگر، و مرا در آنچه از تو خواسته‌ام، شیرینیِ استجابت بچشان، و از پیشِ خود، رحمت و گشایشی دلخواه به من ده، و راه بیرون شدن از این گرفتاری را پیش پایم نِه.و مرا به سبب گرفتاری، از انجام دادنِ واجبات و پیروی آیین خود بازمدار. ای پروردگارِ من، از آنچه بر سرم آمده، دلتنگ و بی‌طاقتم، و جانم از آن اندوه که نصیب من گردیده، آکنده است؛ و این در حالی است که تنها تو می‌توانی آن اندوه را از میان برداری و آنچه را بدان گرفتار آمده‌ام دور کنی. پس با من چنین کن، اگر چه شایسته‌ی آن نباشم، ای صاحب عرش بزرگ.


*************************************************

*** موضوعات و عناوین اخلاقی و تربیتی و اجتماعی و اعتقادی و حدیثی+پایگاه اندیشوران حوزه+آیت الله سیداصغرسعادت میرقدیم لاهیجی


*** عناوین و موضوعات اخلاقی،تربیتی ، اجتماعی، سیاسی...+وبلاگ نسیم معرفت+آیت الله سیداصغرسعادت میرقدیم لاهیجی

*********************************



معانی و مراتب پنج گانه اجتهاد بر پایه مبانی و ادله اعتبار «فقاهت»

شبکه اجتهاد (@ijtihad1388) | Twitter


***اگر خدا بخواهد روزی دهد روی تپّه نامیله هم می دهد+ موضوعات و عناوین شبکه اجتهاد (شماره 1) +http://saadat.andishvaran.ir/fa/ShowNote.html?ItemId=16857 .+پایگاه اندیشوران حوزه .+کلیک کنید.

*********************************

*** موضوعات و عناوین فقهی و اقتصادی و اعتقادی و سیاسی و تحلیلی شبکه اجتهاد+مشهد مقدس+تنظیم توسط استاد سیداصغرسعادت میرقدیم لاهیجی+سایت حکیم زین العابدین عسکری گیلانی لشت نشایی.


***موضوعات و عناوین شبکه اجتهاد... + لطفا روی عناوین زیر کلیک کنید :+تنظیم توسط استاد سیداصغرسعادت میرقدیم لاهیجی


**  ادامه موضوعات و عناوین شبکه اجتهاد (شماره 2):


***فاصله دیدگاه قوانین مجلس با فقه به حداقل برسد+رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه با ارایه مشورت فقهی به مجلس، در پی تعامل بهتر مجلس و شورای نگهبان هستیم گفت: باید فاصله دیدگاهی قوانین مجلس با فقه به حداقل برسد.-حجت‌الاسلام احمد مبلّغی در نشست مشترکی با حجت‌الاسلام  مهدی شب‌زنده‌دار،  عضو فقهای شورای نگهبان و رئیس مجمع مشورتی فقه این شورا، گفت: با ارایه مشورت فقهی به مجلس، در پی تعامل بهتر مجلس و شورای نگهبان هستیم....+1395 .

***پیش‌بینی رؤیت‌پذیری هلال ماه ذی‌قعده ۱۴۳۷ قمری+1395 .

***قلمرو ولایت و محدوده اختیارات فقها از منظر آیت‌الله بروجردی+حجت الاسلام محمد سروش محلاتی معتقد است با تحلیل آیت‌الله بروجردی(سید حسین طباطبایی بروجردی)، قلمرو ولایت فقها، از ولایت ائمه (ع)، محدودتر است و نمی‌توان همه اختیارات معصوم (ع) را برای فقها، اثبات کرد.-حجت‌الاسلام محمد سروش محلاتی استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم، به مناسبت سالگرد رحلت فقیه بزرگ آیت‌الله بروجردی، طی مقاله‌ای که در روزنامه جمهوری اسلامی با عنوان «تامّلی بر مبنای حکومتی آیت‌الله بروجردی» به چاپ رسیده، برای اولین بار به استناد مدارک مُتقن، بسیاری از نسبت‌هایی که به ایشان داده شده را نقد می‌کند. بخش اول چندی قبل ارائه شده و اینک قسمت دوم این مقاله...+1395 .

***بررسی فقه نظریات اسلامی و نظام سازی فقهی+کرسی آزاداندیشی فقه نظریات اسلامی و نظام سازی فقهی از دیدگاه آیت‌الله سید محمد باقر صدر و آیت‌الله هاشمی شاهرودی به میزبانی دانشگاه عدالت+حجت‌الاسلام والمسلمین ملک‌زاده، مدرس خارج حوزه علمیه قم به عنوان ارائه کننده، حجت‌الاسلام والمسلمین اسلامی محقق و مدرس حوزه و دانشگاه به عنوان ناقد و حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سعدی مدرس دروس خارج حوزه علمیه و رئیس دانشکده الهیات دانشگاه امام صادق (ع) به عنوان داور در این کرسی آزاد اندیشی+1395 .

***فتوایی که به ضرر وحدت باشد جایز نیست+شیخ عبدالکریم الخَصاوَنه مُفتی اردن+1395 .

***زمینه‌سازی فقهی آل‌ سعود برای عادی‌سازی روابط با اسرائیل+سید حسن نصر الله دبیرکل حزب الله لبنان+1395 .

***نگاهی به آخرین شماره «آموزه‌های فقه مَدَنی» و «آموزه‌های حقوق کیفری»+«جریان خیارات در اقاله»، «واکاوی وضعیت حقوقی معامله با جهت نامشروع در فقه امامیه با مطالعۀ تطبیقی در حقوق موضوعه ایران و مصر»، «مبانی تداوم شخصیت حقوقی انسان پس از مرگ در مذاهب خمسه …+1395 .

***قانون مدنی الگوی کار در «فِقه الاِدارَة» است+حجت الاسلام صمصام الدین قَوامی امام جمعه پردیسان قم و رئیس بنیاد فقهی مدیریت اسلامی گفت: هنوز فقه به آن حد نرسیده است که یک کرسی دائم داشته باشد و ما برویم و سؤالات مدیران و وزرا و امیران لشکر را جواب دهیم.-+وی تصریح کرد: ما باید در این تئوری‌ها از مدل قانون مدنی تبعیت کنیم. «قانون مدنی» فقه شیعه را گرفت و قانون کرد؛ مثل طلاق و ارث. الآن در این کشور قانون شیعی هست، نه فتوا؛ فتاوای فقها را، لباس قانون پوشاندند و به آن ادبیات قانونی دادند: مواد قانونی جای مسئله را گرفت. تهذیب شد و اضافات غیرکاربردی‌اش حذف شد. «قانون مدنی» مدل خوبی است. فتواها را درمی‌آوریم و به قانون‌گذار می‌دهیم. وقتی به قانون تبدیل شد، لازم‌الاجرا می‌شود.- امام جمعه پردیسان قم همچنین تصریح کرد: حقوق برای اداره مدنیت است. ضامن اجرایش هم ایمان نیست، زندان یا جریمه است. ولی در فقه، فرد خمسش را قربه‌الی‌الله می‌دهد. قداست فقه در حقوق نیست. ما می‌خواهیم در کاربرد همان فتوا و تقلید و رساله بگویند که قربه‌الی‌الله اجرا می‌کنیم. ما در این زمینه خیلی کار داریم.+1395  .

***تأمّلاتی پیرامون فتوای تجویز ترک حجاب در موارد خاص+زوم توجّه به تأثیرات یک حکم فقهی و فتوا و نحوۀ تبیین آن در نگرش افراد به شبکۀ احکام شرعی و حتّی اعتقادات و اخلاق است. گاهی یک فتوا باعث می‌شود نگاه افراد به منظومۀ آموزه‌های دینی تغییر نماید. این نکته صحیح است که نباید پیش ذهنی‌های مقلّدین موجب رد فتوا و حکم مرجع تقلید شود، ولی بحث در آن است که برای بسیاری از متخصصین نیز سؤالات فراوانی دربارۀ این فتوا و توضیحات و جوابیه‌های متفرّع بر آن وجود دارد.+فتوای آیت الله ناصر مکارم شیرازی در باره حجاب و بازتاب های آن در محافل مختلف+حجت‌الاسلام  محمدحسن علی‌آبادی از محققین و اساتید سطوح عالیه حوزه علمیه مشهد +1395 .

***حدود مفهومی و مصداقیِ قیاسات فقهی+متن حاضر تلاشی است در جهت صورت بندی نقدهای مرحوم علامه سید مُنیرُالدّین حسینی اَلهاشِمی در حوزه موضوع شناسی فقه شیعه و تصویری اولیه از تحولی که وی در این پایگاه به دنبال آن بوده است...نوشتار پیش رو تقریری آزاد از مشاوره دانش‌پژوهان گروه روش تفقه فرهنگستان علوم اسلامی قم است با حجت‌الاسلام سید محمد مهدی میرباقری درباره «نقدهای علامه سید مُنیرالدّین حسینی الهاشمی(ره) در حوزه موضوع شناسی فقه شیعه» که توسط حجت‌الاسلام حسین مهدی زاده دانش پژوه گروه روش تفقّه، تقریر شده است +1395 .

***گزارشی از سمینار تخصصی بین‌المللی حقوق بشر اسلامی+سمینار تخصصی بین‌المللی حقوق بشر اسلامی با حضور مهمانان داخلی و خارجی آیات و حُجَج‌اسلام اعرافی، فاضل لنکرانی، رشاد، علیدوست، خلیلی، دکتر اسماعیلی، دکتر میمول احسن خان، دکتر حافظ عباس در قم برگزار شد...+1395 .

***نکته‌ مفقوده در حاشیه‌‌های فتوای حجاب+مشکلی که این‌گونه فتاوا دارد، نگاه فردی به مقولات اجتماعی است. آنچه مورد نظر است نقطه آغاز رهایی از فقه فردی، تغییر «صورت مسئله‌های بسیطی» است که در مقابل دستگاه فقاهت قرار داده می‌شود. مسئله «موضوع شناسی فردی» در حال حاضر مهم‌ترین پاشنه آشیل فقاهت موجود است-در خصوص بازنشر فتوای آیت‌الله مکارم شیرازی درباره رعایت حجاب در کشورهایی که قانون منع حجاب دارند، در این مدت واکنش‌ها و توضیحات زیادی داده شده است و افراد متعددی مانند آقایان سروش محلاتی، طاهرزاده، کاشانی اظهار نظرهایی کرده‌اند، و در این میان نیز فتاوای بزرگانی بازنشر داده شده است...+1395 .

***تفاوت روحانیت مشروطه ‌خواه و مشروعه خواه در تطبیق مصادیق بود+حجت الاسلام احمد رهدار، رئیس «مؤسسه فتوح اندیشه» گفت: علمای مشروعه و مشروطه‌ خواه در مبانی و اهداف با هم اختلافاتی نداشتند لذا اختلاف مبنایی دراهداف نبوده بلکه در روش‌ها وتطبیق مصادیق اختلافاتی بوده است+1395 .

***تاریخ‌ نگاری فقهی نقّاشی و مجسّمه سازی+تصویر یا ناقص است یا کامل، در هر صورت یا کاربرد عبادی دارد یا ندارد. این تقسیمات باعث گردیده است که فقهاء در حکم آن نیز اختلاف نظر داشته باشند. در این نوشته سعی می‌شود گزارش فشرده از آراء فقهاء نسبت به تمامی صورت‌ها ارائه گردد -صویر گری در مجموع چهار فرض دارد: ۱- تصویر بدون جسم، از اشیاء بی جان. ۲- تصویر بدون جسم از اشیاء جاندار. ۳- تصویر همراه با جسم از اشیاء بی جان. ۴- تصویر همراه با جسم از جانداران+دکتر علی شریفی- قُدس‌آنلاین+1395 .

***آیا آیت‌الله بروجردی «حکومت مطلقه فقیه» را باور دارد؟+نظریه فقهی آیت‌الله بروجردی درباره ولایت‌فقیه، یکی از مُضیّق‌ترین نظریات در این موضوع است. در نظر ایشان، ولایت‌فقیه، از آنچه شیخ انصاری پذیرفته است، فراتر نمی‌رود و بیش از ضروریات را دربر نمی‌گیرد. ...+جت‌الاسلام  محمد سروش مَحَلّاتی استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم، +1395 .

***پایان مناقشات مربوط به شورای فقهی در نظام بانکداری+هم مجلس ، شورای فقهی را در لایحه بانکداری خود گنجانده است و هم وزیر اقتصاد چندی پیش از پیش‌بینی شورای فقهی در لایحه بانکداری دولت خبر داده است. به این ترتیب هر دو لایحه دولت و مجلس، شورای فقهی را برای نظارت بر اجرای شرع مقدس اسلام در اقدامات نظام بانکداری لحاظ کرده‌اند...+همچنانکه دیدیم تشکیل شورای فقهی به عنوان یک رکن در لایحه بانکداری مجلس قرار گرفت و یکی از اعضای این شورا چندی پیش در سخنرانی خود در یکی از برنامه‌های بورسی، ‌در میان حاضران و رسانه‌ها خطاب به ولی‌ُّالله سیف و علی طیّب‌نیا از آن دو خواست که با تشکیل شورای فقهی به عنوان یک رکن در بانک مرکزی موافقت کنند چرا که معتقد بود این شورا، مانند شواری فقهی بورس، استقلال بانک مرکزی را به خطر نمی‌اندازد...+البته یکی از خبرهایی که روزهای اخیر در فضای رسانه‌ای کشور مطرح گردید، دستور رهبرمعظم انقلاب(امام خامنه ای) مبنی بر تشکیل شورای فقهی بانک مرکزی به عنوان یکی از ارکان اصلی بانک مرکزی به عنوان نهاد اصلی سیاستگذار نظام پولی و بانکی کشور است. خبری که از سوی حجت‌الاسلام مصباحی مقدم عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و رئیس پیشین کمیسیون اقتصادی و برنامه و بودجه مجلس و از چهره‌های صاحب‏نظر در مباحث اقتصاد اسلامی بویژه مباحث پول و بانک در اقتصاد اسلامی مطرح شده است.+1395 .

***جایگاه فقه و تَفَقُه در عصر کنونی+اصلا فقه در زمانه امروز کارکردی دارد و آیا پاسخگوی نیازهای امروز ماست؟ وضعیت امروز فقه و تفقه در حوزه‌های علمیه حاکی از چیست، رسوب یا پویایی آموزه‌ها؟ چرا پس از گذشت قرن‌ها هنوز سوالاتی بی‌جواب و حتی عرصه‌های دست نیافتنی در فقه وجود دارد؟!-عدم تَفَقُه در فقه سال‌هاست منتقدانی دارد و در سال‌های اخیر این انتقادها از سوی بسیاری از جمله برخی از حوزویان مکررا در حال تکرار است. برخی معتقدند باید مرزهای دانش را به سمت فقه‌های نوین گسترش دهیم تا حوزه از محدوده تنگ و مداربسته فقه و اصول بگذرد....+1395 .

***حَجَرُالاَسوَد و جایگاه آن در فقه+کتاب «حَجرالاسود و جایگاه آن در فقه» نوشته حجت‌الاسلام رضا عندلیبی، مدیر گروه فقه و حقوق پژوهشکده حج و زیارت است که ازسوی نشر مشعر در مرداد ماه ۱۳۹۵ در ۱۶۰ صفحه منتشر شده است+1395 .

***از مراحل دست‌یابی به نظام‌های دینی تا نظریات شهید صدر+حسینعلی سعدی: چرا شهید صدر از فقه به سراغ نظام سازی رفته است؛ گزاره‌های فقهی گزاره‌های هنجاری است؛ ایشان از این گزاره به سراغ استکشاف رفته است؛ امروزه نقد جدی به مباحث جدی ایشان مطرح است که بقیه علوم اسلامی در بحث نظام سازی از نظر ایشان به حاشیه رفته است و ایشان به آن‌ها توجه نکرده است...کرسی آزاداندیشی با موضوع «فقه نظریات اسلامی و نظام سازی فقهی از دیدگاه آیت‌الله سید محمدباقر صدر و آیت‌الله‌ سید محمود هاشمی شاهرودی»، توسط اداره کل پژوهش دانشگاه عدالت در راستای طرح کمیته تحول در علوم انسانی با همکاری مؤسسه دایرةُ المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل‌بیت(ع) و شورای عالی انقلاب فرهنگی، در مؤسسه دایرةُ المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل‌بیت(ع) برگزار شد.+1395 .

***دولت پاکستان به خواسته‌های شیعیان پاسخ دهد+آیت الله ناصر مکارم شیرازی+1395 .

***از کاربرد عقل در فقه تا عقلانیت فقهی+عقل کاشف است و شریعت و دین مَکشُوف ، البته عقل خالق نیست از این رو نمی‌تواند قانون خلق و جعل کند بلکه آنچه را که قانون است و اراده شارع به آن تعلق گرفته عقل کشف می‌کند. -حجت‌الاسلام  ابوالقاسم علیدوست اَبَرکوهی یزدی از اساتید درس خارج حوزه علمیه قم، سال‌هاست به منقّح کردن عرصه‌های نوپدید فلسفه فقهی و فلسفه اصول اهتمام نموده که ثمره این تحقیقات در قالب تألیفاتی همچون کتاب «فقه و مصلحت»، «فقه و عرف» و «فقه و عقل» و ده‌ها مقاله و مصاحبه علمی قابل مشاهده است.+کارکردهای چهارگانه استقلالی، ابزاری، ترخیصی و تسبیبی عقل. ..+مرحوم مظفر حدیثی را در اصول فقه نقل می‌کند که گویی نوعی مذمت عقل یا نوعی محدودیت در کارکرد عقل است «اِنَّ دِینَ اللهِ لا یُصابُ بِالعُقُولِ»-در واقع این حدیث می‌گوید که با عقول نمی‌شود به دین خدا رسید حال اگر دین هم مطلق باشد چه شریعت چه باورها چه اخلاق …را ه را می‌بندد .  ایشان این روایت را از مرحوم شیخ انصاری در کتاب رسائل بازگو کرده و مشخص نیست شیخ آن را از کجا گرفته است؟!!  این حدیث با این عبارت و سیاق وجود ندارد و حتی با سندی ضعیف هم در منبعی ذکر نشده است....عقل سند می‌شود؛ سند کشف اراده شارع، همانند قرآن.+1395 .

***امام صادق (ع) را توصیه به زهد نکنید!+ارتکازات شرعی در موضوعات مختلف، اگر با تلاش و تدقیق فقهی همراه نباشد، گاه نتیجه‌‌ی عکس می‌‌دهد. برای فقه‌‌پژوهان، بارها اتفاق افتاده است که پس از بررسی یک مسأله‌‌ی فقهی، به نتیجه‌‌ای عکسِ مرتکز متشرعی در آن مسأله دست یافته‌‌اند؛ امری که روشن می‌‌کند ارتکاز متشرعه در آن مسأله، ناشی از روایات معصومین (علیهم‌‌السلام) و ادله‌‌ی شرعی نبوده است، بلکه فهم‌‌های نادرست یا روش‌‌های نامناسب تبلیغ دین، آن را موجب شده‌‌اند. مسأله‌‌ی الگوی مصرف نیز از همین قبیل است....+حجت الاسلام مُصطفی دُرّی پژوهشگر فقه و اصول+1395 .

***فقه تربیتی؛ آداب مشترک تعلیم و تعلّم+جلد هفتم «فقه تربیتی» با زیرموضوع «آداب مشترک تعلیم و تعلم» از آثار آیت‌الله علیرضا اعرافی منتشر شد . این اثر با تحقیق و نگارش احمد امامی راد و نظارت سیدنقی موسوی در 324 صفحه توسط انتشارات موسسه اشراق و عرفان به چاپ رسید. در مقدمه ناشر چنین آمده است: فقه تربیتی به مثابه دانش نوپا در مطالعات تربیتی و بابی جدید در فقه، درصدد بررسی مسائل مُربّیان و مُتَربّیان در محیطها و تعیین حکم شرعی آنان است....+1395 .

***نتیجه گزارش‌های استهلال ماه ذی‌قعده ۱۴۳۷ قمری+1399 .

***مبانی فقهی آیت‌الله بروجردی و اقدامات ولایی+...نقل‌های متعددی وجود دارد که آیت‌الله بروجردی در برخی موارد به استناد ولایت فقیه، اقدامی نموده یا حکم فقیه جامع الشرائط را نافذ دانسته است. مثلا یکی از شاگردان ایشان می‌گوید: «آیت‌الله بروجردی، نسبت به حکم فقها احترام و ادب زیادی داشتند، مثلا وقتی بنا شد در نجف اشرف از سوی ایشان امتحانی برگزار شود، آیت‌الله اصطهباناتی امتحان را تحریم کرد، و آیت‌الله بروجردی، برای اینکه حکم ایشان نقض نشود، دستور دادند که امتحان برگزار نشود. وروی همین مبنا که حکم فقیه را نافذ می‌دانستند زمانی که می‌خواستند برای قتل رزم آرا آیت‌الله کاشانی را محاکمه کنند ایشان اجازه ندادند و گفتند: «فقیه می‌تواند مطابق استنباط و اعتقادش حکم کند و نباید برای این حکم محاکمه شود» (لطف‌الله صافی، فخر دوران، ص۹۸)+حجت‌الاسلام  محمد سروش محلّاتی استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم، +1395 .

***نقد نامه منسوب به آخوند خراسانی در ردّ ولایت فقیه+حجت الاسلام دکتر حسین ناصری مقدم عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد+1395 .

***انتشار نخستین شماره دوفصلنامه «گفتمان فقه حکومتی»+اولین شماره دوفصلنامه گفتمان فقه حکومتی(بهار و تابستان ۱۳۹۵)، با گفتار و آثاری آیات و حجج‌اسلام سید احمد مددی، ابوالقاسم علیدوست، سیدمحمدمهدی میرباقری، سعید ضیائی‌فر، یحیی عبداللهی، عباسعلی مشکانی و حسین عندلیب منتشر گردید+1395 .

***تفاوت فتوا در «اسراف» و «تبذیر»+علی شریفی از اساتید جامِعَةُ المُصطَفَی العالَمِیَّةِ+1395 .

***سلسله مَباحِثی درباره «فقه رسانه»+کتاب «فقه رسانه» محصول جلسات درسی حجت‌الاسلام  علی نهاوندی مدرس حوزه و مدیرکل پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما  چاپ و منتشر شده است+1395 .

***درس خارج «قواعد فقه حکومتی» برگزار می‌شود+این کرسی بحث در مسجد خاتم الانبیاء(ص) پردیسان قم با موضوع «قاعده حفظ نظام، قاعده وجوب حقّ النّاس، قاعده لاضَرَر، قاعده نَفی سبیل، قاعده تسلط و قاعده اِلزام»...+آیت‌الله سید احمد خاتمی، استاد درس خارج حوزه علمیه قم +1395 .

***توضیحاتی درباره دستور رهبری برای تشکیل شورای فقهی بانک مرکزی+حجت‌الاسلام  غلامرضا مصباحی مقدم عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام  با اشاره به پاسخ رهبر انقلاب(امام خامنه ای) به نامه معاون اول رئیس‌جمهور(اسحاق جهانگیری) ابراز داشت: ایشان فرمودند که شورای فقهی باید به‌عنوان یک رکن در بانک مرکزی برای نظارت بر عملکرد شرعی ایجاد شود. رهبری پای مسأله شورای فقهی را محکم و آن را ابلاغ کردند.+1395 .

***دو وظیفه سنگین علمای اسلام در مقابله با پدیده تکفیر+آیت الله ناصر مکارم شیرازی+1395 .

***فِقه‌ُالاِقتِصاد مهجور است+«مجله الکترونیکی فقه و مصرف» (۳) چرا بحث از اسراف و تبذیر در فقه شیعی کم‌‌رنگ است و در باب مشخصی از آن سخن گفته نشده است؟ آیا نمی‌‌توان همین امر را موجب بی انگیزگی فقها در ارائه‌‌ی الگویی از مصرف از میان ادله‌‌ی شرعی دانست؟ ما بحث اقتصاد اسلامی را به طور دقیق و ریز در حوزه کار نکرده‌ایم و متخصص هم نداریم. افراد بسیار کمی در اقتصاد با رویکرد اقتصادی کار کرده‌اند. آقای مصباحی مُقدَّم که در مجلس هستند از قدیم یادم است ایشان در اقتصاد اسلامی کار کردند+حجت الاسلام استاد محسن غَرَویان(متولِّد 1338«ه.ش» در نیشابور-مشهد)+1395 .

***افتتاح رسمی مرکز تقریب میان شیعه و سنّی در مصر+شیخ احمد کریمه، استاد فقه مُقارَن دانشگاه اَلاَزهَر از افتتاح رسمی مرکز تقریب میان شیعه و سُنّی مصر در پایان ماه جاری خبر داد. +1395 .

***برخی تصویرشان از فقه خیلی محدود است/ نقش فقه فقط ترسیم کننده خطوط قرمز نیست+حجت‌الاسلام  دکتر احمد واعظی رییس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم با اشاره به اینکه برخی افراد، تصویرشان از فقه خیلی محدود است و فکر می‌کنند فقیه کارش این است که هر سوالی مطرح می‌شود مُجاز یا غیر مُجاز بودن آن را اعلام کند، تصریح کرد: نقش فقه فقط ترسیم کننده خطوط قرمز نیست و جانب ایجابی هم دارد و در عرصه اجتماع هر جا پای استنباط از منابع دینی است فقه و فقاهت آنجا حضوری فعال خواهد داشت..... +1395 .

***تأسیس رشته فقه بین‌الملل؛ پیش‌نیاز طرح «سفیر فقیه»+حجت‌الاسلام احمد رهدار، رئیس مؤسسه مطالعات و تحقیقات اسلامی فُتُوح اندیشه با بیان اینکه ظرفیت فقهی مذاهب اسلامی از حکمت غربی بیشتر است، از تدوین طرح «سفیر فقیه» خبر داد و گفت: از پیش زمینه‌های طرح سفیر فقیه، ایجاد رشته فقه بین‌الملل در حوزه علمیه است...+1395 .

***استفتائات قضائی از آیت‌الله شیخ لطف الله  صافی گلپایگانی+کتاب استفتائات قضائی از آیت‌الله صافی گلپایگانی با عنوان «آیین قضاوت در اسلام» چاپ و منتشر شد.+ بخش استفتائات دفتر آیت‌الله صافی گلپایگانی  با گردآوری قریب به یکصد و بیست هزار استفتاءِ رسیده از داخل و خارج کشور و تبویب و موضوع‌بندی آنها در حدود ۶۰ موضوع فقهی، امکان بهره‌برداری اقشار مختلف محققان در موضوعات مختلف را فراهم نموده است که یکی از آنها، موضوع قضاوت می‌باشد، و می‌تواند منبع بسیار مهمّی برای پژوهشگران این عرصه باشد +1395 .

***نقش صوری شورای‌ فقهی در لایحه جدید قانون بانک‌ مرکزی+با وجود دستور رهبر معظم انقلاب اسلامی (امام خامنه ای)درباره تبدیل شورای فقهی به یکی از ارکان بانک مرکزی، مسئولان این بانک در لایحه جدید قانون بانک مرکزی، همچنان نقش و جایگاه مشورتی برای شورای فقهی در نظر گرفته‌اند. حُجَج‌اسلام غلامرضا مصباحی مقدّم و سید عباس موسویان دو تن از اعضای شورای فقهی بانک مرکزی خبر دادند که مقام معظم رهبری در پاسخ به نامه اسحاق جهانگیری معاون اول دولت یازدهم، دستوری صادر کردند مبنی بر اینکه شورای فقهی بانک مرکزی به عنوان یکی از ارکان این بانک تاسیس شود....+1395 .

***ویژه‌نامه «راهکارهای اصلاح حجاب جامعه»+ویژه نامه راهکارهای اصلاح حجاب جامعه به عنوان اولین پیوست راهکارهای اجرایی در راستای پروژه آسیب شناسی وضعیت دینی-فرهنگی جامعه توسط موسسه صراط المبین منتشر شد+1395 .

***نقد فقهی اظهارات آیت‌الله حسینعلی منتظری درباره اعدام‌های سال 67 +حجت الاسلام سیدضیاء مرتضوی طی مقاله‌ای فقهی، به بررسی محتوای دیدگاه مرحوم منتظری پیرامون مُجازات منافقین پرداخته و به تَهافُت‌ها و تناقض‌ها در فتاوای آقای منتظری اشاره کرده است. به تازگی فایلی صوتی از آیت‌الله منتظری توسط یکی از نزدیکان وی منتشر شده که در آن وی به شدّت علیه برخی از احکام فقهی استاد خود حضرت امام خمینی «قُدِّسَ سِرُّهُ» مبنی بر مُجازات منافقین، موضع گرفته و آن را تقبیح کرده است. این فایل صوتی، مورد استقبال رسانه‌های ضدانقلاب و باعث مظلوم نمایی گروه جنایتکار به اصطلاح «مُجاهدین خلق» شده است. حجت‌الاسلام  سیدضیاء مرتضوی که خود از شاگردان منتظری است ...+1395 .

***هیچ‌کدام از شهرهای ما از لحاظ فقه عمران، اسلامی نیستند !!+آیت‌الله شیخ محسن اراکی استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم+1395 .

***تلاش های فقهی برای مقابله با مصرف گرایی+«مجله الکترونیکی فقه و مصرف» (۴) نمونه‌هایی از ارائه‌ی الگوی مصرف در باب الگوی مصرف، نمونه‌هایی هم از روایات و فقه ذکر می شود. اولاً روایاتی داریم مثل روایت داود رِقِّی از امام صادق (علیه السلام) : « إِنَّ اَلْقَصْدَ أَمْرٌ يُحِبُّهُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِنَّ اَلسَّرَفَ أَمْرٌ يُبْغِضُهُ اَللَّهُ حَتَّى طَرْحُكَ اَلنَّوَاةَ فَإِنَّهَا تَصْلُحُ لِلشَّيْءِ وَ حَتَّى صَبُّكَ فَضْلَ شَرَابِكَ»(الکافی ج 4 ص52- بِحارُ الأنوار : ۷۱/۳۴۶/۱۰.) -داوود رِقّى می گويد امام صادق (عليه السّلام) فرمود: ميانه‌روى، كارى است كه خداوند «عزّ و جلّ‌» آن را دوست دارد و  اسراف ، كارى است كه خداوند آن را دشمن دارد حتی مانند دور افكندن هستۀ خرما که آن هم  اسراف است زيرا هسته خرما نیز ممکن  برای چیزی صلاحیت داشته و مفید و سودمند باشد و قابل استفاده و مورد مصرف قرار گيرد و همچنین آبی که برای آشامیدن استفاده می کنید ، ریختن اضافی و باقیمانده آن نیز  اسراف است و خداوند آن را دشمن می دارد - این در حقیقت روایتی است که به کنترل مصرف دعوت می‌کند؛ میانه‌روی در مصرف؛ میانه‌روی در همه‌ امور. ولی مثالی که می‌زند جالب است که مصرفتان را کنترل کنید که این میانه‌روی امری است که محبوب خداست....+حجت الاسلام مرتضی اسکندری مُدرِّس خارج فقه حوزه علمیه مشهد مقدس+1395 .

***مبانی ولایت فقیه مرحوم آیت‌الله شیخ اسماعیل صالحی مازندرانی مکتوب شد+این کتاب که به همت حجت الاسلام سیدکمال‌الدین عِمادی عضو هیأت علمی بنیاد بین المللی اِسراء قم تدوین شده است مَباحِث درس‌های خارج فقه آیت‌الله صالحی مازندرانی(ره) درباره «ولایت فقیه» طی ۷۸ جلسه در سالهای ۱۳۶۹ و ۱۳۷۰ در جمع فضلای حوزه علمیه قم است- این کتاب در هفت فصل تنظیم و تدوین شده است+آیت‌الله صالحی مازندرانی(ره)، از اساتید برجسته حوزه علمیه قم و از علمای مبارز نهضت امام خمینی(ره) بود که رهبر معظم انقلاب(امام خامنه ای) در پیامی به مناسبت درگذشت‌شان، ایشان را از «ذخایر حوزه علمیه» و «حامیان و مدافعان صادق و صمیمی انقلاب» برشمرد.+1395 .

***نظام سازی تربیتی با استفاده از احکام فقهی+شناختن انواع مسایلی که در حوزه تعلیم و تربیت وجود دارد و در نتیجه موضوعاتی که فقه باید به دنبال یافتن حکم آنها باشد و نیز تحلیل تربیتی احکام فقهی، نیازمند تخصص در زمینه علوم تربیتی است که در دنیای امروز دانشی گسترده بوده و به دلیل شدت تأثیر آن در جنبه‌های مختلف زندگی بشر از اهمیت و جایگاه ویژه‌ای در رشته‌های علوم کاربردی برخوردار است....+هادی رازقی – مجله پژوهش و حوزه، شماره 9  +1395 .

***سرفصل‌هاى مطالعاتى فقه حجاب+ حجت‌الاسلام  احمد مبلغی استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم و رییس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی+1395 .

***حق آیندگان از منابع زیرزمینی+ «مجله الکترونیکی فقه و مصرف»(۵) از لحاظ فقهی، منابع زیرزمینی هر کشور متعلِّق به مردمان و ساکنان همان کشور است یا آن‌که محدوده‌های قراردادی سرزمینی منجر به اختصاص آن به کشور خاصی نشده و متعلق به تمام مردم جهان است؟ یکی از چیزهایی که معلوم نیست مبدأ آن از کجاست، همین منابع زیرزمینی است. مثلاً فرض کنید گاز زیرزمینی که مشترک بین ایران و عراق است. نمی‌توان گفت که مبدأ آن از ایران بوده است یا از عراق، و مثل آب نیست که بگوییم از سرچشمه بالا دارد می‌آید. در یک چنین چیزهایی باید قاعدتاً خودشان به توافق دَولَتَین برسند...+آیت الله محمد علی گرامی قمی+1395 .

***فقه حکومتی ، استنباط مصالح و مفاسد در مقام تَزاحُم است+عضو هیأت علمی پژوهشگاه تقریب مذاهب اسلامی با اشاره به جایگاه قاعده مصلحت در فقه حکومتی گفت: تأکید اصلی فقه حکومتی بر مدار استنباط ضابطه‌مند مصالح و استنباط و ارائه شاخصه‌هایی برای ترجیح مصالح و مفاسد در مقام تَزاحُم است که باید آنها را در سیاست‌ورزی داخلی و خارجی و حیطه‌های مختلف سیاست‌ورزی در اختیار کارگزاران قرار داد...یکی از موضوعات آینده سیاست که به فقه سیاسی باز می‌گردد، کیفیت مصلحت‌سنجی، مصلحت‌ورزی و اِعمال مصلحت است. در این زمینه، حجت‌الاسلام‌  ذبیح الله نعیمیان، عضو هیأت علمی گروه حکومت اسلامی پژوهشگاه تقریب مذاهب اسلامی قم و از اساتید حوزه و دانشگاه به سوالات «وسائل» پاسخ داده است....+1395 .

***تأثیر نظریات حکم شناسی در مباحث فقهی و اصولی+ بلال شاکری مؤلف این اثر پیرامون محتوای پروژه، با بیان اینکه مباحث حکم شناسی از دیرزمان مورد توجه اصولیان بوده است، گفت: مباحث حکم شناسی در طول تاریخ تحولات و تطورات علم اصول فقه فراز و نشیب‌هایی را به خود دیده است و در برخی زمان‌ها مورد توجه بوده و در برخی زمان‌های دیگر مغفول واقع شده است...وی ادامه داد: پایه و اساس مباحث حکم شناسی، شناسایی حقیقت و ماهیت حکم شرعی است؛ چرا که تا حقیقت حکم شرعی مورد تحلیل و شناسایی قرار نگیرد، نمی‌توان سایر مباحث مرتبط با حکم شرعی را مورد تدقیق و تحلیل قرار داد. بر این اساس در این پژوهش به بررسی تحلیل‌های ارائه شده در حقیقت حکم شرعی پرداخته شده است....+1395 .

***استنباط احکام حکومتی تنها کارکرد فقه حکومتی نیست/ موانع دستیابی به اصول فقه حکومتی+مدیر گروه آموزشی فقه و مبانی اجتهاد با بیان اینکه قلمرو فقه حکومتی بسیار وسیع‌ است و استنباط احکام حکومتی تنها کارکرد فقه حکومتی نیست، گفت: استخراج نظام، تبیین چارچوب‌های آن، مسائل محوری مورد نیاز در این سیستم‌ها و بیان موقِف عملی دین در هر مورد بسی فراتر از استنباط حکم حکومتی صِرف است. اما مقید کردن مسائل این دانش به کارآمدی یا اجرای احکام که برخی به آن اشاره کرده‌اند، قابل پذیرش نیست...+حجت الاسلام علی رحمانی+1395 .

***انتشار نخستین شماره فصلنامه موضوع شناسی فقهی+اولین شماره فصلنامه تخصصی موضوع شناسی فقهی به صاحب امتیازی حجت‌الاسلام محمدحسین فلاح‌زاده، بهار ۱۳۹۵ در قم چاپ و منتشر شد-«ساحتِ قدسی فتوا» به قلم مجتبی احمدی، «موضوع شناسی دانشی نو» به قلم عباس ظهیری، «بن‌یاخته‌های خون بند ناف، کارآزمایی بالینی» به تحقیق گروه علمی فصلنامه، «مفهوم‌شناسی رشوه» به قلم محمدسعید جواهری، «غناء در پویۀ تاریخ» به قلم روح‌الله حاجی اسمعیلی و نیز «سخن فصل» به قلم سردبیر+1395 .

***تآکید رهبر انقلاب(امام خامنه ای) بر توسعه مباحث فقهی در حوزه‌های علمیه+رهبرمعظم انقلاب اسلامی در جمع اعضای هیئت رئیسه مجمع عمومی جامعه مدرسین در رابطه با نقش اساتید و محققین حوزه گفتند: حوزه علمیه قم خیلی کارها را هنوز انجام نداده، کار زیاد شده، اما کارهای انجام نگرفته چندین برابر کارهای انجام شده می‌باشد، باید مباحث فقهی توسعه پیدا کند، کارهای انجام نگرفته را باید شناسایی، انجام و توسعه داد...+ حجت‌الاسلام  احمد فرخ فال، با اشاره به دیدار اعضای هیئت رئیسه مجمع عمومی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم روز دوشنبه ۲۵ مرادماه با مقام معظم رهبری، به بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در این دیدار اشاره کرد +1395 .

***هنوز «مصرف مطابق شأن» مبهم است! +اختصاصی اجتهاد «مجله الکترونیکی فقه و مصرف» (۶) مراد از روحیه‌ی مصرف‌گرایی چیست؟ آیا وجود این روحیه در افراد، فی نفسه مذموم است؟ پاسخ به این سؤال، تابع این است که ما مصرف‌گرایی را چه‌گونه معنا کنیم. باید دقت بیشتری در مفهوم مصرف‌گرایی داشته باشیم. شاید بعضی از سوء تفاهم‌ها و اختلاف نظرها در این موضوع به همین مفهوم‌شناسی برگردد. من می‌خواهم در سه سطح، مفهوم مصرف‌گرایی و مصرف را معنا کنم تا شاید بتوانیم بگوییم که حکم مسأله، متناسب با این‌که به موضوع چه‌گونه نگاه می‌کنیم، متفاوت می‌شود. اجمالاً می‌گوییم مصرف‌گرایی یعنی گرایش به مصرف....+حجت الاسلام علیرضا پیروزمند از مُحققان فرهنگستان علوم اسلامی است+1395 .

***برگزاری نشست «فقه و حقوق شهروندی» در مشهد+به همت گروه پژوهشی فقه کاربردی پژوهشکده اسلام تمدّنی، سومین نشست تخصصی فقه شهر و شهرنشیتی با موضوع «فقه و حقوق شهروندی» با سخنرانی حجت‌الاسلام سروش محلاتی در دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی +1395 .

***بر اساس تجربیات جدید، ابواب جدید فقهی پایه‌گذاری شود+اگر فقه ما بخواهد به الگوپردازی کمک نماید، باید براساس تجربیات جدید، ابواب جدیدی را پایه‌گذاری کند -معتقدیم اسلام دین تمدنی بوده و می‌تواند بشریت را در همه ساحت‌ها به شکل نظام‌وار هدایت کند و انقلاب درصدد تحقق گفتمان تمدنی و بازتولید گفتمان اسلامی است+آیت الله علیرضا اعرافی مَیبُدی یزدی+1395 .

***تعیین مُجازات قانونی برای اهانت کنندگان به مقدسات مذاهب+امام جمعه مسجد مکی و مدیر حوزه علمیه دارالعلوم زاهدان ضمن محکوم کردن اهانت به مقدسات شیعه و اهل سنت، خواستار «تعیین مجازات قانونی برای اهانت کنندگان به مقدسات مذاهب» شد. ...+مولوی عبدالحمید اسماعیل زِهِی در خطبه‌های نمازجمعه اهل سنت زاهدان +1395 .

***ضرورت اصلاح ساختار بانکداری/ شورای فقهی به تنهایی معجزه نمی‌کند+ حجت‌الاسلام  حسن نظری شاهرودی، در خصوص دیدگاه خود مبنی بر ارتقای شورای فقهی به سطح یکی از ارکان اصلی بانک مرکزی به حوزه گفت: گرچه این اقدام فی نفسه خوب است؛ اما با توجه به این که مشکل بانکداری در کشور ما یک مشکل ساختاری است، می‌بایست اول از همه این ساختار را با نگاه دینی و آموزه‌های اسلامی اصلاح کنیم...+1395 .

***در اختلاف موضوعی نظر چه کسی حاکم است؟+یادداشت حاضر، نقد حجت‌الاسلام  رضا اسلامی عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی است بر مصاحبه‌ی استاد کاظم قاضی‌زاده با «مُباحَثات»،‌ درباره‌ی حواشی فایل صوتی منتشرشده از مرحوم آیت‌الله حسینعلی منتظری بود؛ این فایل صوتی مربوط به جلسه‌ی آیت‌الله منتظری با برخی مسئولین قضایی است درباره‌ی اعدام‌های منافقین در سال ۱۳۶۷ش. +1395 .

***ظرفیت «حَلَقات» شهید صدر در جایگزینی با متون آموزشی اصول فقه+در این گزارش، نظر مراجع و بزرگان حوزه در رابطه با کتاب «حلقات» را از نظر می‌گذرانیم تا خبر از تمایل عمومی بسیاری از نخبگان حوزه نسبت به ورود این کتاب به جایگاه رسمی تدریس در حوزه علمیه دهیم... تقدیر الهی این بود که همت و تلاش آیت‌ا‌لله شهید سید محمدباقر صدر (رضوان الله علیه) که به گفته بزرگان و به شهادت آثارش از نوابغ عصر ماست، بیش از همه علوم معطوف به علم اصول شود و از اقبال بلند حوزه‌های علمیه ما، این مغز متفکر، خود به تدوین کتابی درسی در زمینه اصول فقه برای حوزه پرداخت(کتاب «دُرُوسُُ فِی عِلمِ الاُصُولِ»؛ یعنی «حَلَقات».)...+«چه لزومی دارد ما این همه در مباحثِ غیر لازمِ اصولِ، معطّل شویم؟ در این زمینه، مرحوم شهید صدر (رضوان الله علیه) کار خوبی کرده‌اند. آن کاری که ایشان در باب اصول کردند و آن پیشنهادی که در زمینه‌ی درس و تعلیم اصول دادند، پیشنهاد خوبی است» (بیانات امام خامنه ای  در دیدار جمعی از نخبگان حوزوی ۱۳/۹/۷۴)+ محمدحسین سُهَیلی طلبه حوزه علمیه قم و دانشجوی دکتری رشته فقه و حقوق اسلامی+1395 .

***بررسی خدمت نظام وظیفه از منظر فقه+کسانی که موظف به مشارکت در تأمین امنیت جامعه هستند، طبق فقه می‌توانند شخص دیگری را با پرداخت هزینه و اجرت جایگزین خود برای انجام این تکلیف کنند...+1395 .

***چرا تاکنون «فقه‌حکومتی» در حوزه‌های علمیه نهادینه نشده است؟+حجت الاسلام احمد مبلغی با برشمردن سه معنای مختلف از فقه حکومتی و تبیین آنها، به ارائه راهکارهایی برای نهادینه کردن فقه حکومتی در حوزه علمیه پرداخت و گفت: ساختار موجود فقه ، کلیشه‌ای است و گنجایش پوشش دادن به مسائل جدید را ندارد لذا باید تغییر یابد....+1395 .

***اسراف در مصارف مذهبی+«مجله الکترونیکی فقه و مصرف» (۷)- با توجه به روایت‌هایی که داریم، مثل لاسَرَفَ فِی الخَیرِ وَ لاخَیرَ فِی السَّرَفِ( حدیث مذکور از پیامبر اکرم «ص» است .غَوالِی اللَّئالی ج 1 ص 291 - سَفینَةُ البِحار ج1 ص 616 ) آیا می‌توانیم نتیجه بگیریم که برگزاری مناسبات مذهبی به هر شکل و کیفیت و تجملی از نظر اسلامی مطلوب است؟!!!+1395 .  


***جزئیات ساماندهی دروس سطوح عالی حوزه+ حجت‌الاسلام  فرخ فال مدیر حوزه علمیه استان قم+1395 .

***نگاهی به مقالات پنجمین شماره دوفصلنامه «فقه مُقارَن»‎ +سرمقاله دوفصلنامه با عنوان «آرمان فقه مُقارَن» از دکتر عابدین مؤمنی، «طواف نساء امامیان و طواف وِداع سُنّیان؛ گسست‌ها و پیوست‌ها» از سید حامدحسین هاشمی، «مُتعَه طلاق در مذاهب فقهی اسلامی» از مرتضی رحیمی و محمدهاشم پورمَولا، «مِثلی و قِیمی از منظر فقه اسلامی و حقوق ایران» از مهدی رهبر و مُنیره خَطیبی+  -1395 .

***خطّ سیر «فقه» و «فقها» در دوران قاجار+حجت الاسلام عبدالحسین خسرو پناه+بعد از ائمه اطهار (ع) فقها براساس اخبار فتوا می‌دانند مثل مکتب قم، امثال مرحوم کلینی که در حوزه ری بودند این‌ها صرفاً به روایات بسنده می‌کردند. بعدش ما شاهد یک اجتهاد هستیم که از زمان شیخ مفید و شیخ مرتضی، شیخ طوسی و علامه حلی ادامه دارند تا رسیده به شهید اول و محقق اردبیلی و غلبه اخباریون که در ادامه شاهد یک مرحله جدید از اجتهاد هستیم که با بالندگی اصول انجام می‌گرفت، یعنی اصول فقهی که آقا وحید بهبهانی شروع کرد و شاگردانش هم همین راه را رفتند....+1395 .

***رویکرد علما در مقوله‌ی الگوی مصرف / حجت الاسلام ناصرالدّین انصاری قمی +1395 .

***صدور 22 فتوا در حرمت اهانت به صحابه +شیخ کریمه استادِ فقه اَلاَزهَر مصر گفت: من ۲۲ فتوا از مراجع ایران و عراق و لبنان در اختیار دارم که همگی توهین به صحابه و همسران پیامبر(ص) را حرام می‌دانند و از کسانی که به صحابه و همسران پیامبر(ص) توهین می‌کنند برائت جسته اند.+1395 .

***دولت برای برداشتن موانع ازدواج جوانان همت کند+آیت‌الله شیخ جعفر سبحانی تبریزی در دیدار رییس دفتر رییس جمهور با ابلاغ سلام به رییس‌ جمهوری و سایر مسؤولان دولت، بر ضرورت توجه به سه معضل باقیمانده از سالهای گذشته و نهادینه شده در جامعه، یعنی ازدواج جوانان، کاهش جمعیت و وضعیت حجاب در جامعه  تاکید کرد+1395 .

***خلاء نظارت و حسابرسی شرعی ضعف اصلی لوایح بانکی بانک مرکزی/ شورای فقهی بدون ابزار نظارت کارایی ندارد+کامران ندری مدیر گروه بانکداری اسلامی پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی+1395 .

***حکومت اسلامی، آخوند خراسانی، موافقت یا مخالفت؟+نشست «حکومت اسلامی، آخوند خراسانی، موافقت یا مخالفت؟» با بحث و گفت‌و‌گوی حجت‌الاسلام حمید پارسانیا و استاد علی اکبر ثُبوت، پژوهشگر تاریخ و فلسفه اسلامی، -پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات - در جامعه امروز ما سوالات و ابهامات زیادی در مورد رابطه دین وحکومت وجود دارد؛ خصوصا که حتی علمای دینی نیز در این خصوص دیدگاه هایی بسیار مُتکثِّر و متفاوت وحتی متضادی دارند. اما این که مرجع بزرگ تقلید یکصد سال گذشته آخوند خراسانی، صاحب کتاب مهم کفایه و رهبر دینی نهضت مشروطه، مخالف حکومت اسلامی و روحانیون باشد، بسیاری را دچار ابهام و سوال کرده است. این ادعا برگرفته از گفت وگوی منسوب به آخوند با شاگردش میرزای نائینی است که شاگرد جوانش آقابزرگ تهرانی ناظر آن بوده است.…اکبر ثبوت؛ نوه برادر شیخ آقابزرگ تهرانی و محقق دایره‌المعارف بزرگ اسلامی این ادعا را مطرح و در این زمینه کتابی هم با نام «دیدگاه‌های آخوند خراسانی و شاگردانش» برای انتشار آماده کرد اما مجوز این کتاب هیچ گاه صادرنشد....+1395 .

***«احکام پوشاک»؛ هر آنچه که باید بدانید و عمل کنید+کتاب «احکام پوشاک» اثر حجت‌الاسلام محمود صادقی به همت پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر، در ۱۲ فصل مکتوب و روانه بازار نشر شده است.+1395 .

***تألیف عُروَةُ الوُثقای حکومتی زیر نظر مراجع تقلید+آیت‌الله سید احمد خاتمی با تأکید بر ضرورت تعمیق و ترویج فقه حکومتی در حوزه‌های علمیه و لزوم پرهیز از برخوردهای کلیشه‌ای با فعالان و آزاد اندیشان فقهی، پیشنهاد داد عروه الوثقای حکومتی زیر نظر مراجع تقلید تدوین گردد...+1395 .

***بررسی میراث فقهی درباره «غنا» و «موسیقی»+از میان مباحثی که پیشینیان به تفصیل به آن پرداخته و رساله‌های مستقل و متعددی در باره آن نوشته‌اند، مساله «غنا» است، که از مسائل مبتلا به و حساس روز است و خوشبختانه تعداد زیادی از رساله‌های مربوط به غنا از دست تَطاوُل روزگار مصون مانده و به ما رسیده است+مجله فقه اهل بیت فارسی، شماره 9  . +1395 .

***نگاهی به جدیدترین شماره «تقریرات»+در شماره‌ جدید این دوماه‌‌نامه، مقالات، گزارش‌ها و مصاحبه‌هایی درباره صدمین سالروز تولد آیت‌الله‌ صافی گلپایگانی، کارکرد سیاسی و اجتماعی استخاره، پروژه فکری اصلاح دینی سید کمال حیدری و حوزه علمیه افغانستان آمده است+دوماه‌نامه فرهنگی «تقریرات» به صاحب امتیازی و مدیر مسئولی علی اشرف فتحی+در پرونده استخاره، گفت‌وگوی یک انسان‌شناس فرانسوی با آیت‌الله‌ گرامی قمی منتشر شده که نکات مهمی را درباره استخاره‌های مشهور این مجتهد مطرح قم دربر دارد. در این گفت‌وگو آیت‌الله گرامی گفته که استخاره‌هایش ناشی از الهام درونی و اشراق باطنی است و از تجربیات خود درباره استخاره‌ سخن گفته است.+در گفت‌وگوی تقریرات با یک فیلسوف جوان افغان مقیم آمریکا(دکتر اخلاق)...+1395 .

***محورهای هفت‌گانه برای تقویت درس خارج حوزه+آیت‌الله علیرضا اعرافی در جمع مدیر و معاونین حوزه علمیه استان قم به تشریح محورهایی برای تقویت درس خارج حوزه پرداخت و گفت: باید از این سرمایه عظیم درس خارج بهره‌برداری کرد و مهندسی کلانی برای آن تعریف نمود، بدون اینکه سازکار آن بهم بریزد.+1395 .

***تجارت با دشمن+حجت الاسلام امیر غَنَوِی از اساتید حوزه علمیه و از نظریه پردازان در علوم انسانی و از شاگردان مُبرّز مرحوم حجت الاسلام  استاد علی صفایی+«مجله الکترونیکی فقه و مصرف»(۹) اولین مسأله در موضوع این است که ما اگر شیوه‌ای از معامله را بپذیریم و این به اصطلاح جزء چارچوب‌های ممنوعه‌ی معاملات ما نباشد یا به تعبیر دیگر از فیلتر مکاسب محرمه، سالم رد شود، این معامله به‌طور طبیعی برای ما مشکلی ندارد؛ خواه بیع باشد، اجاره باشد، یا هر نوع معامله‌ی دیگر. پس ما یک فیلتر جدی داریم که البته بحث مهمی است و خود آن نیاز به گفت‌وگوی مستقل دارد. اگر از آن فیلتر رد شد ما دیگر مشکلی در اصل معامله نمی‌بینیم...+1395 .

***اصول پنج‌گانه حاکم بر بانکداری اسلامی+«سود مشروع»، «تعاون»، «توسعه و عمران»، «تقدیر معیشت» و «تعمیق معنویت و ارتباط با خدا»، پنج رکن مهم و اساسی بانکداری اسلامی است. اهمال در یکی از این اصول بانکداری را از اسلامی بودن و فعال شدن در عرصه اقتصاد باز می‌دارد.-جلب سود مشروع است و کسانی که تصور می‌کنند ما بانکداری اسلامی را بنا می‌کنیم بدون اینکه سودی در کار باشد قطعاً با بانکداری آشنایی کامل نداشته و نمی‌تواند خدمتی را در این زمینه به جامعه ارائه کنند. با توجه به آیه “وَأحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا”(سوره بقره آیه 275)، جلب سود بر اساس اسلام یک راه میانه‌ای بین رکود و سودهای نامشروع که ربا است می باشد ، هر چه زمان به جلو می‌رود تطبیق این دیدگاه اسلامی نیازمند دقت بیشتر می‌شود و گویی ما روی پل صراط هستیم که یک طرف آن رکود و طرف دیگر آن ربا است و باید با دقت حرکت کرد....+حجت الاسلام احمد مُبَلِّغی خرّم آبادی+1395 .

***نَِبراسُ الأَذهانِ فِی اُصُولِ الفِقهِ المُقارَنِ+مجموعه حاضر، رویکردی تطبیقی در مورد مسائل مربوط به اصول فقه شیعه و مذاهب اربعه اهل سنت و مذهب زیدیه است. در این اثر دیدگاه‌های برخی از اصولیان شیعه و اهل سنت با هم مقایسه شده و مبانی و مصادر اجتهاد از منظر آنان با یکدیگر تطبیق داده شده است - کتاب ۵ جلدی «نَِبراسُ الأَذهانِ فِی اُصُولِ الفِقهِ المُقارَنِ» به زبان عربی به قلم حجت‌الاسلام  سیدمیرتقی حسینی گرگانی استاد خارج فقه و اصول و عضو هیأت مدیره انجمن اصول فقه حوزه علمیه قم نگاشته شده است...+1395 .

***تئوری حکومتی عصر غیبت بر اساس دیدگاه شیخ مفید+شیخ مفید از فقهای برجسته و متقدم شیعه است که درباره حاکمیت و حکومت در عصر غیبت، دارای تئوری حکومتی و نظراتی است که در قالب اندیشه و فقه سیاسی شیعه قابل بازشناسی و تدوین است. فصلنامه «حکومت اسلامی» در آخرین شماره خود طی مقاله‌ای به بررسی «تئوری حکومتی عصر غیبت بر اساس دیدگاه شیخ مفید (ره)» پرداخته است...+شماره ۷۸ فصلنامه علمی- پژوهشی «حکومت اسلامی» وابسته به دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری، با مدیر مسئولی آیت‌الله سیدمحمود‌ هاشمی شاهرودی+1395 .

***پیش‌بینی رؤیت‌پذیری هلال ماه ذی‌حجه 1437 قمری + نتیجه اِستهلال+محسن فصاحت +1395 .

***توصیه‌های آیت‌الله شیخ لطف الله صافی گلپایگانی به شورای عالی حوزه‌های علمیه+آیت‌الله صافی گلپایگانی تأکید کرد: هر چه بیشتر استقلال حوزه‌های علمیه برقرار باشد و تمام تصمیمات و برنامه‌ریزی‌های مربوط به حوزه، در همه جهات، زیر نظر حوزه و علماء و حوزویان باشد، خطّ موفّق و واقعی که از اوّل، اسلاف این نهاد با برکت و مهمّ داشته‌اند محفوظ می‌ماند، و از انحراف در این مسیر جلوگیری می‌کند...+1395 .

***قانونی که درحال تصویب است مساله ربا در بانک‌ها را حل نمی‌‏کند+علما و مراجع تقلید بارها بر رَبَوِی بودن معاملات بانکی در کشور تأکید کرده و خواستار اصلاح این روش بوده و هستند و معتقدند بانکداری راه حلال را پیشه نکرده و در حال تبدیل شدن به بانکداری اسلامی توأم با ربا است...-حجت‌الاسلام سیدناصر موسوی لارگانی نماینده مردم در سه دوره مجلس شورای اسلامی و نایب‌رئیس اول کمیسیون اقتصادی مجلس دهم و دکتر غلامحسین تقی نَتّاج مدیرعامل بانک قَوّامین که تحقیق و پژوهش‌های بسیاری در زمینه بانکداری اسلامی داشته ...+1395 .

***چهل و هشتمین فصلنامه «حقوق اسلامی» منتشر شد+چهل و هشتمین فصلنامه علمی ـ پژوهشی «حقوق اسلامی» (بهار ۹۵) از سوی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی منتشر شد. - فصلنامه علمی ـ پژوهشی «حقوق اسلامی» به منظور طرح و توسعه مطالعات بنیادی در باب فقه و حقوق اسلامی منتشر می‌‌شود. عناوین مقالات ارائه شده در این شماره عبارتند از: «اصل سرزمینی؛ مبنای نظری و آثار آن در نظام حقوق مالکیت فکری» محمود حکمت‌نیا، «عوامل دخیل در اِضرار و تبیین ملاک تمییز آن ها» محمدهادی صادقی و محمد میرزایی، «روایات قابل استناد در فقه» سعید ضیائی فر و امیرحسین صفاحسینی، «حکمت‌های کیفر در نظام جزایی اسلام» غلامرضا پیوندی ،تأمّلی در باره «قانون ممنوعیت بکارگیری تجهیزات دریافت از ماهواره» و چالش های فقهی و حقوقی آن ، جواد یعقوبی ، محمد یعقوبی و حسین ناصری مُقدَّم ،  کارکردگرایی در موضوعات عرفی احکام شرعی ، مسعود فیّاضی + 1395 .

***آخوند خراسانی شرایط اجتماعی را برای تحقق ولایت فقیه مناسب نمی‌دید+باید دید صحبت آخوند دقیقا چیست؟ او اصل ولایت فقیه را قبول ندارد و یا می‌گوید نمی‌توانیم آن را اجرا کنیم؟ باید دید حرف آن موقع آخوند در زمان کنونی کاربرد دارد یا نه؟ استدلال‌های آخوند در حاشیه مکاسب و یا دیگر کتاب‌ها صریح است و حد وسط را امور حسبیه می‌داند. شما اگر اختیارات فقیه را در حد امور حسبیه هم در نظر بگیرید آیا می‌توان منکر حکومت اسلامی شد؟...+نشست «حکومت اسلامی، آخوند خراسانی، موافقت یا مخالفت؟» با سخنرانی حجت‌الاسلام  دکتر حمید پارسانیا استاد دانشگاه تهران و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی+1395 .

***تحول در متون درسی با رویکرد روشنفکری به صلاح حوزه نیست+حجت الاسلام سید محمد باقر خسروشاهی عضو شورای مدیریت حوزه علمیه تهران با تأکید بر این که تحول در متون درسی حوزه باید با حفظ فرهنگ سنتی باشد، گفت: اگر بنا باشد گروهی را مأمور کنیم که متن جدیدی را تدوین کنند و همان متن هم بخواهد در حوزه تدریس شود، بی فایده بوده و از سوی دیگر اگر این متن با رویکرد روشنفکری تغییر کند، به صلاح حوزه نیست...+1395 .

***آیندگان، مالک منابع نیستند+حجت الاسلام محمد قایینی استاد درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم+«مجله الکترونیکی فقه و مصرف» (۱۰) به لحاظ فقهی ، آیا منابع زیرزمینی هر کشور، متعلِّق به مردمان و ساکنان همان کشور است یا آن‌که محدوده‌های قراردادی سرزمینی منجر به اختصاص آن به کشور خاصی نشده و متعلق به تمام مردم جهان است؟ بحث منابع زیرزمینی از قبیل معادن و از جمله نفت، جزو اَنفال است و به طبیعت حال، انفال مربوط به امام «ع»است. آنچه مشهور بین فقهاست، معادن با استخراج تملّک می‌شود. کسی که متصدّی استکشاف مَعدِن و استخراج آن معادن باشد از نظر فقهی مالک محسوب می‌شود و یکی از موارد خمس نیز همین بحث معادن است... …+1395 .

***بایستگی‌های روش‌شناسی در فقه تمدنی/ بدون فقه جواهری دچار توهم فقه خواهیم شد+ حجت‌الاسلام ابوالقاسم علیدوست استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم و عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با اشاره به اهمیت پرداختن به فقه تمدنی و لزوم اطلاع از بایستگی‌ها برای روش شناسی در فقه تمدنی، گفت: وقتی ما می‌گوییم تمدن یعنی تمدن اسلامی، یعنی کاری بشود که اهداف خداوند در بعث رسولان و در اِنزال کتب آسمانی و تشریع مقررات دینی، در تمام شؤون زندگی انسانها پیدا شود. ...+1395 .

***فقه شیعه به موازات زمان گسترده شده است+حجت‌الاسلام حسن نظری شاهرودی :حوزه امروز متفاوت با گذشته است- اگر امروز صاحب جواهر زنده بود و قصد تحریر یک دوره فقه کامل مطابق با نیازهای روز را داشت، باید قریب به ۸۰ جلد می‌نوشت؛ بنابراین ماهیت فقه شیعه اینگونه است که از نظر عرضی و سطحی، سیر تکاملی داشته و به موازات زمان و نیازها گسترده تر شده است.+1395 .

***از ایجاد نهضت فراگیر ملّی برای تسهیل ازدواج تا ارتقاء معیشت و اقتصاد خانواده‌ها+حضرت آیت‌الله امام خامنه‌ای رهبر مُعظّم انقلاب اسلامی در اجرای بند یک اصل ۱۱۰ قانون اساسی سیاست‌های کلی «خانواده» را که پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام تصویب شده است، ابلاغ کردند+1395 .

***نگاهی به شماره اول و دوم فصلنامه «جَستارهای فقهی و اصولی»+فصلنامه «جستارهای فقهی و اصولی» اداره کل آموزش دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی، با مدیر مسئولی حجت‌الاسلام  مجتبی الهی‌خراسانی و سردبیری حجت‌الاسلام دکتر حسین ناصری مقدّم منتشر شد+1395 .

***تجمّل‌گرایی و ذبح توحید+اختصاصی اجتهاد «مجله الکترونیکی فقه و مصرف» (۱۱) دین مُبین اسلام با جعل قواعدی مانند «اَلنّاسُ مُسَلَّطُونَ عَلَی أَموالِهِم»، قایل به آزادی افراد در تصرفات مالی‌‌‌‌‌شان شده و از طرفی، با بیان حرمت اسراف، تبذیر، لباس شهرت، تجمّل و مانند آن، توجه خود به جامعه و آینده‌‌‌‌‌ آن را به رخ کشیده اس‍ت. آیا این امر، سرگردانی اقتصاد اسلامی بین نگاه اومانیستی و سوسیالیستی را نمی‌‌‌‌‌رساند؟ فکر می‌کنم چون ذهن‌های ما به فقه فردی عادت کرده است، وقتی مسایل، اجتماعی می‌شود، نمی‌توانیم پیش برویم. انگار برایش جهت و دلیلی نمی‌توانیم پیدا کنیم....+حجت الاسلام استاد محمد تقی اکبر نژاد تبریزی مُدیر مؤسسه فقاهت و تمدّن سازی+1395 .

***تأکید آیت‌‌الله ناصرمکارم شیرازی  بر حفظ سرمایه و سنت‌های حوزه علمیه+سنت‌های حوزه، نتیجه زحمات علمای بزرگ آن است که باید حفظ شود؛ اخیراً مشاهده می‌شود که فرهنگ دانشگاهی در حال تسلط بر بخشی از فرهنگ حوزوی است که مناسب نمی‌باشد و حوزه باید مسیر خود را حفظ نماید...+1395 .

***نیازمند فهم پرسش‌های نو برای ورود به ابواب جدید فقه هستیم+آیت الله علیرضا اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به اینکه اگر بخواهیم در ابواب جدید فقه ورود کنیم، نیازمند فهم پرسش‌های نو هستیم، اظهار داشت: امروز پرسش‌هایی نو در علوم و مکاتب گوناگون جهان وجود دارد که پرداختن به آن هیچ اشکالی نداشته و مهم آن است که تحت تأثیر داوری‌های آنان قرار نگیریم؛ اگر سؤالات و موضوعات علوم و مکاتب گوناگون را دریافت کرده؛ مورد مُداقّه قرار داده و پرسش‌های نو را رویاروی فقه عظیم قرار دهیم، امری ممدوح بوده و بالاتر از آن، وظیفه حوزه‌های علمیه می‌باشد....+1395 .

***در فقه اجتماعی نهادینه سازی نکردیم/ نظام بانکی باید بر اساس ایجاد عدل حرکت کند+آیت الله محسن اراکی+1395 .

***حُکّام سعودی امسال «صَدّ عَن سَبیل‌ِاللّه» کرده‌اند/ جهان اسلام فکری اساسی برای مسئله حج کند+حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی به مناسبت فرارسیدن مَوسم حج ابراهیمی، پیام مهمی خطاب به برادران و خواهران مسلمان در سراسر جهان صادر نمودند. این پیام، امسال در حالی منتشر می‌شود که با کارشکنی‌های حُکّام سعودی، هیچ زائر ایرانی در مراسم حجّ بیت‌اللهِ الحَرام حضور ندارد.  حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در پیام امسال خود تأکید نمودند: «جهان اسلام، اعم از دولتها و ملّتهای مسلمان باید حاکمان سعودی را بشناسند و واقعیت هَتّاک و بی‌ایمان و وابسته و مادّی آنان را بدرستی درک کنند؛ باید به‌خاطر جنایاتی که در گستره‌ی جهان اسلام به بار آورده‌اند، گریبان آنها را رها نکنند  …+1395 .

***درس خارج فقه آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی در سال تحصیلی جدید+1395 .

***رسیدن به مقام اجتهاد مرهون نظم و فهم دروس است+آیت‌الله شیخ جعفرسبحانی تبریزی رسیدن به مقام اجتهاد را مرهون دو عامل نظم در درس و فهم مطالب دانست و گفت: مرجعیت و اجتهاد قُلّه درس در حوزه علمیه است، اما هرکسی نمی‌تواند به راحتی به این درجه برسد.  آیت‌الله شیخ جعفر سبحانی در آغاز درس خارج فقه خود در مسجد اعظم با اشاره به آغاز سال تحصیلی ۹۶-۹۵ بر رعایت نظم در دروس تاکید کرد و اظهار داشت: مرجعیت و اجتهاد قُلّه درس در حوزه علمیه است، اما هرکسی نمی‌تواند به راحتی به این درجه برسد...+1395 .

***پژوهشگاه «فقه نظام» در قم افتتاح شد+آیین افتتاحیه پژوهشگاه «فقه نظام»با حضور جمعی از فضلای حوزه علمیه قم در مؤسسه نُورُالثَّقَلَین برگزار شد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، آیت‌الله محسن اراکی دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، حجت‌الاسلام حاج ابوالقاسم نماینده مردم زنجان در خبرگان ، حجت‌الاسلام  تلخابی نماینده مردم قزوین در مجلس خبرگان و جمعی از اساتید حوزه در این مراسم حضور داشتند...+1395.

***ایجاد ۵ رشته کاربردی برای اداره نظام بر مبنای فقه اسلام+رئیس پژوهشگاه فقه نظام به تشریح فعالیت‌های این موسسه در زمینه تولید علم و گفتمان سازی در عرصه‌های مختلف فقه اجتماعی پرداخت.حجت‌الاسلام  محمد حاج ابوالقاسم دولابی معروف به حاج ابوالقاسمی(متولد1354«ه.ش» در مشهد مقدس) در تشریح فعالیت‌های پژوهشگاه فقه نظام گفت: یکی از رسالت‌های حوزه‌های علمیه پاسخگویی به نیارها و سؤالات مردم در ابعاد مختلف است؛ پس از پیروزی انقلاب اسلامی عرصه‌های جدیدی فراروی علما و اندیشمندان گشوده شده است که در گذشته از این عرصه‌ها مورد سؤال قرار نمی‌گرفتند. وی افزود: عرصه‌هایی که علاوه بر اهمیت بالا، پیچیدگی‌های خاص خود را دارد ... +1395 .

***بسیاری از استفتائات را به فقیه حاکم ارجاع می‌دهیم+آیت‌الله سید محمد علی عَلَوی گرگانی :  ... بعضی از قوانین حقوق و دیات را باید از قوانین اهل سنت استفاده و در فقه شیعه پیاده کرد؛ لذا مرحوم آیت‌الله بروجردی توجه به فقه عامّه را مورد توجه قرار می‌دادند. ایشان با اشاره به اینکه به برکت حرکت امام خمینی(ره) در عصر حاضر مقام اجرا بدست فقیهان افتاده است، ابراز داشت: فقه حکومتی در واقع فقهی اجرایی است.+1395 .

***پاسخ‌های صریح به منتقدان اجرای طرح ساماندهی دروس سطح حوزه+حجت الاسلام احمد فرخ فال مدیر حوزه علمیه استان قم+1395 .

***رابطه حوزه علمیه نجف و قم تقویت شود/ حوزه نجف نیازمند تشکیلاتی چون جامعه مدرسین است+ آیت‌الله سید علی‌اکبر حائری از مدرسان سطح خارج حوزه علمیه نجف و شاگرد شهید آیت الله سید محمد باقر صدر...+1395 .

***تصاویر درس خارج فقه حضرت آیت‌الله امام خامنه‌ای در آغاز سال تحصیلی جدید+1395 .

***سکوت علما و نخبگان جهان اسلام «بلای بزرگ امت اسلامی» است+امام خامنه ای+حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی، سکوت دولتها و حتی علما، فعالان سیاسی، روشنفکران و نخبگان جهان اسلام در قبال شهادت ۷ هزار زائر بی‌گناه را، «بلای بزرگ امت اسلامی» خواندند و افزودند: حساس نبودن در قبال مسائلی نظیر حادثه سخت و جانکاه منا، مصیبت واقعی جهان اسلام است...+1395 .

***زهد: «سرکوب غرایز» یا «مصرف کم»؟+«مجله الکترونیکی فقه و مصرف» (۱۲) آیا مراد از زهد و قناعت، کم مصرف کردن است یا دل نبستن به دنیا؟ مراد اصلی از زهد، بی‌رغبتی به دنیاست. در تاریخ قدیم داریم که عالمی از زهد صحبت می‌کرد، به او گفتند شما خودتان یک اسب به این گران‌قیمتی دارید، چه‌طور از زهد صحبت می‌کنید؟ گفت اجازه بدهید تا به شما نشان بدهم. چند وقت بعد جنگی پیش آمد. گفتند که پول و اسلحه و اسب می‌خواهیم. در قدیم اسب برای جنگ نیاز بوده است. این زاهد بلافاصله رفت و اسبش را هدیه داد....+1395 .

***برگزاری درس خارج «فقه زنان» در مشهد+مدرسه علمیه اسلام شناسی حضرت زهرا(س) مشهد، درس خارج «فقه زنان» را با حضور حجت‌الاسلام حق پناه برگزار می‌کند. ، صدیقه رضایی، مدیر سطح چهار مدرسه علمیه اسلام شناسی حضرت زهرا(س) مشهد، از برگزاری درس خارج «فقه زنان» خبر داد و گفت: در راستای مطالبات رهبر معظم انقلاب(امام خامنه ای)، گروه فقه زنان مرکز تخصصی زن و خانواده با هدف ارتقای اساتید فقه و رفع شبهات پیرامون مَباحِث زنان، درس خارج «فقه زنان» را با حضور حجت‌الاسلام حق پناه برگزار می‌کند...+1395 .

***خوشحالم سنت آیت‌‌الله بروجردی تحقق‌ یافته است+مرحوم آیت‌الله بروجردی می‌فرمود، فقه شیعه در حاشیه فقه اهل سنت است، چون ائمه (ع) ما چشم به مسائل اجتماعی آنها داشتند که ببینند آنها چه نظری می‌دهند و روی نظر آنها نظر می‌دادند تا حق را بیان کنند.  آیت‌الله علوی گرگانی در دیدار رئیس پژوهشگاه مطالعات تقریبی ضمن تقدیر از چاپ موسوعه ۲۰ جلدی «اَلسُّنَّةُ النَّبَوِیَّةُ فِی مَصادِرِ المَذاهِبِ الاِسلامِیَّةِ» گفت: از چاپ این موسوعه عظیم خوشحالیم، چاپ و توزیع این آثار علمی دل‌های مرده را زنده می‌کند. ایشان افزود: ما خوشحال هستیم که این سنت آیت‌الله بروجردی تحقق یافته است و ایشان می‌فرمود : فقه شیعه در حاشیه فقه اهل سنّت است، چون ائمه (ع) ما چشم به مسائل اجتماعی آنها داشتند که ببینند آنها چه نظری می‌دهند و روی نظر آنها نظر می‌دادند تا حق را بیان کنند و ا ین دید بزرگ آیت‌الله بروجردی بود...+1395 .

***تکلیف قانونی و شرعی مردم در پرداخت جریمه‌های بانکی؟!+مهم‌ترین اشکالی که متفکران اقتصاد اسلامی به صنعت بانکداری غربی وارد کرده‌اند قرارداد پایه آنها در بخش سپرده‌ها و اعتبارات است که از قرض با بهره استفاده کرده است و از نظر شریعت اسلام حرام است. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدعباس موسویان چهره نام آشنای حوزه در موضوع اقتصاد اسلامی و عضو شورای فقهی بانک مرکزی در گفت‌وگو با حوزه به تفاوت بانکداری غربی با بانکداری اسلامی پرداخته است. برخی مردم تصور می‌کنند چون در کشوری اسلامی هستیم بانک‌ها در ازای پرداخت تسهیلات نباید سود بگیرند چون این ربوی است. آیا این تصور درست است؟ موسویان: تفاوت بانک اسلامی با بانک ربوی در این نیست که بانک اسلامی اصلا سود نگیرد. بانک اسلامی و غربی از نظر گرفتن سود مثل هم هستند لکن بانک غربی در قالب قرضِ با بهره ، وام می‌دهد که ربا ست و بانک اسلامی در قالب عُقُود شرعی که اشکال ندارد.…+1395 .

***فقها در کشف و بالندگی ظرفیّت‌های عظیم هنر ایفای نقش کنند+اگر فقیه یا عالم دین معتقد باشد که هنر نقش تمدن‌ساز دارد آن وقت همچنان که درباره عبادت انسان‌های مکلف و مؤمنین حکم می‌دهد و تلاش می‌کند، برای یافتن حکم شرعی درباره هنر و فعالیت‌های هنری هم به همان اندازه تلاش می‌کند. شبکه اجتهاد: با توجه به تأکید مقام معظم رهبری(امام خامنه ای) بر پیگیری موضوع فقه هنر در دیدار با دست‌اندرکاران برگزاری همایشی با همین عنوان در سال گذشته، بر آن شدیم که اهمیت این موضوع و جوانب آن را در گفتگو با برخی از اهالی هنر به بحث بنشینیم. گفتگوی ما با حجت‌الاسلام دکتر سید ابوالقاسم حسینی، شاعر(متخلص به ژرفا)... …+1395 .

***سخنان صریح پیرامون فقه و موسیقی/ تعامل موسیقی و فقه تا چه حد ممکن است؟+مخالفت بیشتر فقها با موسیقی ریشه در روایات امامان شیعه دارد، بنابراین باید پاسخ دهیم که چرا امامان(ع) با موسیقی مخالفت کردند؟/ در اصلی‌ترین منبع فقه یعنی قرآن، نه تنها هیچ نکوهشی از موسیقی نیست بلکه دست کم در سه جا موسیقی مورد ستایش قرار گرفته است. نخستین نشست از سلسله نشست‌های «فقه و موسیقی؛ تقابل یا تعامل» با زیرعنوان «موسیقی؛ ممنوع یا مشروع» از سوی گروه هنر و ادبیات انجمن اندیشه و قلم و همکاری پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات با حضور حجت‌الاسلام  سید ابوالقاسم حسینی ژرفا، استاد حوزه و دانشگاه و دکتر پیروز ارجمند موسیقی‌دان و آهنگساز برگزار شد. حسینی ژرفا در ابتدای نشست «موسیقی؛ ممنوع یا مشروع» در تعریف موسیقی نزد فقها اظهار کرد: موسیقی در آثار فقهی ما معمولا با عنوان غنا مطرح شده و مقصود از غنا هم موسیقی آوازی است نه سازی. مباحث مربوط به موسیقی سازی در عناوینی مثل لاهی و اوطار آمده است اما حقیقت این است که هر دوی اینها یک ملاک دارند و فرقی نمی‌کند صدای موزون و خوش‌آهنگ از گلوی انسان بیرون آید که اسم آن غناست یا از ساز.....+1395 .

***فقیه پروری مهم‌ترین مأموریت حوزه‌های علمیه است/ مدرک‌گرایی در حوزه‌ها باب نشود+آیت‌الله شیخ حسین نوری همدانی با تأکید بر اینکه اولین و مهم‌ترین وظیفه مدیران مدارس و حوزه‌های علمیه تربیت فقهایی شایسته است، گفت: آنچه می‌تواند قدرت اسلام را نشان دهد، فقیه است، لذا باید سعی شود که در حوزه‌ها فقها تربیت و پرورش یابند.  آیت‌الله نوری همدانی، در مراسم آغاز سال تحصیلی حوزه علمیه استان تهران که در مصلای حرم حضرت عبدالعظیم(ع) شهر ری برگزار شد، اظهار داشت: تاریخ حوزه‌های علمیه درخشان است، اما در بین حوزه‌های شیعی هیچ حوزه‌ای مانند حوزه قم نیست. ایشان افزود: حوزه علمیه قم مقدّم بر تمام حوزه‌هاست و در فرهنگ اهل‌بیت(ع) در خصوص فارغ‌التحصیلان حوزه علمیه قم تعبیرات بسیار ویژه‌ای به کار رفته که از جمله آن‌ها می‌توان به سخنان امام صادق(ع) اشاره کرد.-آیت‌الله نوری همدانی تصریح کرد: زمانی در تهران علمای بزرگ و به نامی همچون مرحوم آیات خوانساری، محمدتقی آملی و آشتیانی حضور داشتند، اما امروزه در تهران چند میلیونی نمی‌توان یک فقیه را نشان داد؛ متأسفانه در بسیاری از شهرهای دیگر هم وضع به همین صورت است، و لذا مدیران مدارس باید این افول را جبران نمایند.-آیت‌الله نوری همدانی همچنین تصریح کرد: البته در کنار فقه باید نهج‌البلاغه، صحیفه سجادیه و تفسیر قرآن نیز مورد توجه جدی حوزه‌های علمیه و مدیران آن قرار گیرد.-ایشان در ادامه سخنان خود با تأکید بر این مطلب که مدرک‌گرایی نباید در حوزه‌های علمیه باب شود، افزود: ما به دانشگاه و نظام آموزشی آن احترام می‌گذاریم، اما نباید نظام آموزشی ما همانند آن باشد؛ نباید برای مدرک درس بخوانیم، بلکه باید هدف اول ما اخلاص باشد.-معظم‌له اضافه کرد: علامت طلبه‌ای که مخلصانه درس بخواند این است که پس از درس خواندن، حقارت او در برابر خدای متعال بیشتر می‌شود و تواضعش افزایش می‌یابد؛ اما از سوی دیگر طلبه‌ای که مخلصانه درس نخوانده و نیتش دنیا باشد، گرفتار خود بزرگ بینی، تکبر و غرور شده و در نهایت از خدا فاصله می‌گیرد.-آیت‌الله نوری همدانی تأکید کردند: اولین کار مدیران مدارس و طلاب باید این باشد که مدرک‌گرایی را کنار گذاشته و با اخلاص وارد میدان شوند و قطعاً در این صورت بقیه کارها را خدا درست خواهد کرد. …+1395 .

***نرم افزار کتابخانه «دروس حوزوی»+نرم افزار کتابخانه دروس حوزوی با ارائه ۲۳۰ عنوان در ۷۸۵ جلد کتاب از منابع دروس حوزه و به روزترین امکانات و قابلیت‌های فنی و پژوهشی، دسترسی راحت تر طلاب علوم دینی و پژوهشگران به منابع علمی را فراهم نموده است....+1395 .

***دوره معاصر مهم‌ترین عصر شکوفایی فقه و فقاهت است/ اِستِهزاء فقه مصداق اِستِخفاف حکم خداست+آیت‌الله شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی+1395 .

***صَدّ سَبیل حجّ ؛ نقش حاکم اسلامی در تعطیلی یا تعلیق حج+(الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ يَبْغُونَها عِوَجاً وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كافِرُونَ . كسانى كه مردم را از راه خدا باز مى‌دارند و مى‌كوشند تا آن را كج جلوه دهند، در حالى كه آنها خودشان به آخرت كافرند .«سوره هود آیه 19») +نشست صَدّ سبیل حج با عنوان «نقش حاکم اسلامی در تعطیلی یا تعلیق حج»، با سخنرانی حجت الاسلام رضا عندلیبی، مدیر گروه فقه و حقوق پژوهشکده حج و زیارت و حجت الاسلام مهدی درگاهی، عضو شورای پژوهشی پژوهشکده حج و زیارت در مجمع جهانی صادقین برگزار شد+1395 .

***کُنسِرت‌ها در شهر مشهد مقدس باید  متناسب با هویت زیارتی آن باشد+حجت الاسلام علی الهی‌خراسانی با بیان اینکه ما مخالف صد در صد برگزاری کنسرت در شهرهای زیارتی نیستیم، تأکید کرد: مردم مشهد همانند مردم دیگر شهرها نیازمند موسیقی حلال هستند اما باید در قالب یک کنسرت براساس هویت شهر زیارتی تأمین شود. - برنامه زاویه کاری از گروه معارف و اندیشه دینی شبکه چهارم سیما، مطابق معمول هر هفته، چهارشنبه شب ۱۷ شهریورماه ‌با حضور دکتر مسعود کوثری، استاد دانشگاه تهران و پژوهشگر حوزه موسیقی، فرهنگ و رسانه، دکتر حمیدرضا نوربخش، مدیرعامل خانه موسیقی، حجت‌الاسلام دکتر احمد رَهدار، عضو هیات علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) و رئیس موسسه مطالعات و رئیس موسسه مطالعات و تحقیق اسلامی فتوح اندیشه و حجت‌الاسلام والمسلمین علی الهی خراسانی، پژوهشگر فقه اجتماعی و عضو شورای سردبیری شبکه اجتهاد با موضوع «موسیقی در ایران و پیامدهای اجتماعی آن» روی آنتن رفت...+1395 .

***اسراف همیشه «قبیح» و مذموم است+اقسام اِسراف/حجت الاسلام شیخ مهدی مهریزی استادیار دانشکده علوم حدیث+«مجله الکترونیکی فقه و مصرف» (۱۳)  اسراف؛ مفهومی عقلی است یا شرعی؟ نکته‌ی اول این‌که بحث اسراف یا چیزهایی از این قبیل، مفاهیم عقلایی است، یعنی مفهومی نیست که دین آورده باشد و ما بخواهیم آن را بکاویم . مثلاً ما مفهوم اسراف را از طریق روایت دریافت نکرده‌ایم. یعنی وقتی که قرآن می‌فرماید: ان الله لایحب المسرفین؛ مخاطبش یک تلقی از اسراف دارد. می‌گوید خدا آن‌چیزی را که شما می‌فهمید چیست، دوست ندارد. نه این‌که بخواهد یک معنی جدیدی ایجاد و ابداع کند، لذا در همه‌ی فرهنگ‌ها این مفاهیم عقلایی، که اسراف هم از این موارد است، وجود دارد. ...+1395 .

***حمایت «ماهِر حَمُود» عالِم برجسته اهل سُنّت از پیام حجّ رهبری(امام خامنه ای)+رئیس اتحادیه جهانی علمای مقاومت در لبنان، پیام حج مقام معظم رهبری را انتقادی بجا و درست از عملکرد نادرست عربستان در خصوص «فاجعه منا» توصیف کرد. +1395 .

***تعطیلی حج با ۱۶ عنوان فرعی/ تفاوت فقه فردی و فقه حکومتی در مسأله حج+آیت‌الله شیخ محمد جواد فاضل لنکرانی با بیان تفاوت فقه فردی و فقه حکومتی در مسأله حج، گفت: اگر رهبر جامعه اسلامی حج را تضعیف دین بدانند و شخصی به حج برود حج او باطل است و دیگر در اینجا اختلافی مطرح نمی‌شود و همه فقها هم‌نظر هستند....+1395 .

***نقد کتاب بررسی راه‌های مَحرمیّت از دیدگاه فقه امامیه+کتاب بررسی راه های مَحرمیّت از دیدگاه فقه امامیّهبه قلم حجت الاسلام حسن عالمی طامَّه+[فَإِذا جاءَتِ الطَّامَّةُ الْكُبْرى‌ *يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنْسانُ ما سَعى‌ «سوره نازعات آیه 34 و 35»]....این کتاب اما گرفتار ضعف‌ها و خطاهای قابل توجه و گاه غیرقابل گذشت شده است....+حجت الاسلام سید ضیاء مُرتَضَوِی+1395 .

***واکنش مولوی عبدالحمید به سخنان مُفتی عربستان+مولوی عبدالحمید گفت: قرآن و نص به هیچ‌ مفتی و عالمی این اجازه را نداده است کسی را که بگوید من مسلمان هستم، بگوید شما مسلمان نیستید. هیچ‌کس اجازه ندارد یکی از مذاهب را از دایره‌ی اسلام خارج کند و بگوید مسلمان نیست؛ نباید کسی به‌ویژه مفتیان یا قاضیان عصبانی شوند و در حال عصبانیت اظهار نظر کنند. به گزارش شبکه اجتهاد، مولوی عبدالحمید در خطبه‌های نمازجمعه این هفته اهل سنت زاهدان، ضمن اظهار تاسف شدید از تشدید تنش‌های داخلی بین مسلمانان و کشورهای اسلامی، گفت: آنچه مایه‌ی نگرانی‌ است، افزایش تنش بین کشورهای اسلامی می‌باشد...+1395 .

***پیام آیات مکارم شیرازى و نوری همدانی به مناسبت سالگرد فاجعه مِنا+1395 .

***از اثبات قتل عمد بودن جنایت آل‌سعود در مِنا تا ضعف دستگاه دیپلماسی در پیگیری مسئله+آیت‌الله سید محمود ‌هاشمی شاهرودی : ...تنها نباید مسائلی از جمله دیه و جبران خسارت را مطرح کنند بلکه باید مجرم بودن این رژیم سفاک را به طور علنی به گوش مجامع بین‌المللی برسانند...+1395 .

***نگاهی به مقالات فقهی اولین شماره «پژوهشنامه حج و زیارت»+نخستین شماره دوفصلنامه علمی- تخصصی «پژوهشنامه حج و زیارت» با شش مقاله فقهی- حقوقی به مدیرمسئولی حجت الاسلام سیدعلی قاضی عسکر و سردبیری سید مهدی علیزاده موسوی منتشر شد. نخستین شماره دوفصلنامه علمی- تخصصی «پژوهشنامه حج و زیارت» با رویکرد علمی ـ پژوهشی و با هدف گسترش دانش و نشر اندیشه‌های نو در حوزه مطالعات حج و زیارت از سوی پژوهشکده حج و زیارت منتشر و روانه بازار نشر شد.  در اولین شماره این دوفصلنامه (بهار و تابستان ۹۵) مقالاتی چون: «نقد و بررسی قاعده «اَلهَواء ُ تابِعُُ لِلأَرضِ وَ القَرارِ» در اثبات جواز توسعه اماکن مَناسِک حج +یوسف مهربان سیّد آبادی- +محمد رضا کاظمی گلوردی+سید محمد علی هاشمی+حمید کمالی اردکانی+محمد سعید نجاتی+علی شریف -علی اکبر ترابی اصفهانی- +رضا عندلیبی-روزبه برکت رضایی+اعضای هیأت تحریریه آن: حُجَج الاسلام محمدهادی یوسفی غَرَوی، رسول جعفریان، محمدعلی مهدوی راد، رضا مختاری و احمد مُبلِّغی می‌باشند. …+1395 .

***کرسی نقد قواعد فقهی شهرسازی اسلامی با ارائه حجت الاسلام احمد مُبلِّغی+1395 .

***راهکارهای فقهی برای جلوگیری از ازدحام در مِنا +حجت‌الاسلام محمدسعید نجاتی+1395 .

***تجمل‌گریزی = ریاکاری؟+کتاب اسلام و الگوی مصرف نوشته حجت الاسلام علی اکبر کلانتری به عنوان پژوهش برگزیده در حوزه دین در سال 1384 +1395 .

***برگزاری اولین کرسی دروس خارج در حوزه علمیه بُجنُورد+حجت‌الاسلام  ابوالقاسم یعقوبی، نماینده ولی‌فقیه و رئیس شورای استانی حوزه علمیه خراسان شمالی به تدریس خارج فقه می‌پردازد و نیز درس خارج اصول توسط آیت‌الله قربانی تدریس می‌گردد+درس خارج فقه بر اساس کتاب«فِقهُ اَلوِلایَةِ وَ الحُکُومةِ الاِسلامِیَّةِ» از آیت الله شیخ حسین مظاهری اصفهانی+1395 .

***آنچه مدیر حوزه خراسان(حجت‌الاسلام  سیدمصباح عامِلی ) در اولین نشست خبری خود گفت+1395 .

***چهارمین شماره «راه اجتهاد»؛ ویژه‌نامه تحوّل و افق‌های پیش‌روی+در این نشریه آثار و گفتگو‌هایی از: آیت‌الله سیداحمد علم‌الهدی، آیت‌الله مهـدی مرواریـد، آیت‌الله سیدمحمدمهدی موسوی خلخالی، آیت‌‌الله شیخ جواد مروی و حُجَج‌اسلام سیدمِصباح عامِلی، محمدباقر فرزانه، علی‌اکبر نوایی، حجت‌ گنابادی‌نژاد، محمد امامی، عباس مقدّسیان، سـیدمحمدرضا موسـوی لَکزایـی، رضا حق‌پناه، علی خیّاط، جواد ایروانی، سیدمحسن موسوی‌فر، محمد موسوی‌بایگی، مرتضی مُحدّثی و… منعکس شده است +1395 .

***فقها با توسعه ابعاد مختلف فقه از انزوای آن جلوگیری کنند+حجت الاسلام احمد مُبلِّغی با تاکید بر نقش تعیین کننده نیازهای بشری، لزوم توسعه ابعاد مختلف فقه را مورد توجه قرار داد و گفت: کارشناسان فقه و فعالان حوزه باید در توسعه فقه کوشا باشند و با بهره‌گیری از منابع مختلفی که در اختیار است خصوصاً قرآن و سنت، از انزوای فقه جلوگیری کنند+1395 .

***استقلال علمی و سیاسی حوزه‌های علمیه باید محفوظ بماند+آیت‌الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی بر هجرت طلاب به شهرستانها و حفظ استقلال علمی و سیاسی حوزه‌های علمیه تاکید کرد....+1395 .

***چرا حوزه دیگر نمی‌تواند افرادی چون شیخ طوسی تربیت کند؟+ما با این شیوه که این کتاب را حتماً تا فلان مدت بخوانید مخالفیم. درس محدودیت بردار نیست، گاهی باید روی یک عبارت مدت‌ها مطالعه و تفکر داشت. حوزه اداره نیست که درس زود یا دیر تمام شود. با این شیوه دیگر نمی‌توان انتظار داشت امثال شیخ طوسی و شیخ مرتضی انصاری از حوزه بیرون بیایند. شبکه اجتهاد: دیدگاه‌های متفاوتی درباره شیوه درس در حوزه علمیه وجود دارد و این‌که آیا به‌کارگیری روش‌هایی نظیر کسب مدرک موجب پیشرفت علمی حوزه می‌شود یا نه از دغدغه‌های بزرگان است. در همین ارتباط آیت‌الله سیدموسی شبیری زنجانی بیان داشته‌اند: الآن یک طلبه را وادار می‌کنند در سال چندین درس متعدد مثل تفسیر و فلسفه و فقه و اصول بخوانند. این کار اشتباه است. انسان باید اهم و مهم کند. چیزی که برای یک طلبه لازم است فقه و اصول است. باید به طلبه گفت همه وقتت را روی فقه و اصول بگذار تا مُلّا شوی. اجرای شیوه کنونی در حوزه‌ها مغایر با خواست مرحوم آیت‌الله خمینی قدس سره است. یک روز برای گرفتن کتاب فلسفه به ایشان مراجعه کردم. ایشان به من گفتند شما همین فقه و اصول را جدی بگیرید چون برای طلبه لازم است. در شیوه‌ای که الآن اجرا می‌شود تمرکز طلبه در چندین درس باید تقسیم شود و دیگر طلبه خوب نمی‌تواند به فقه و اصول بپردازد.ما با این شیوه که این کتاب را حتماً تا فلان مدت بخوانید مخالفیم. درس محدودیت بردار نیست. گاهی باید روی یک عبارت مدت‌ها مطالعه و تفکر داشت. من یک روزی درس می‌دادم به من گفتند این درس را تا پایان سال تمام کن گفتم با این شیوه درس نمی‌گویم.حوزه اداره نیست که درس زود یا دیر تمام شود. با این شیوه دیگر نمی‌توان انتظار داشت امثال شیخ طوسی و شیخ مرتضی انصاری از حوزه بیرون بیایند. الآن برخی از طلبه‌ها می‌گویند ما یک محدوده را تمام نکرده سال بعد به محدوده دیگر می‌رویم. خب این کار درست نیست.مدرک‌گرایی سقوط علمی می‌آورد. وقتی که پای مدرک به میان می‌آید دیگر علم ملاک نیست همه به دنبال این هستند که برای خودشان مدرکی دست و پا کنند+1395 .

***تحوّل در علوم انسانی بدون «فقه و اصول» بی‌معنا است+رئیس مؤسّسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، علت عدم پاسخ‌گویی علوم انسانی، به نیازهای جامعه را، عدم تحوّل آن دانست و افزود: بعضی از طلبه‌ها فقه و اصول را جدی نمی‌گیرند و می‌گویند دغدغه ما تحول علوم انسانی است. باید توجه داشت که بدون فقه و اصول نمی‌توان تحول ایجاد کرد. …+1395 .

***حدود و شرایط شرعی ساخت ساز+این کتاب به بیان احکام تکلیفی مرتبط با معماری و بنا و ساخت‌وساز می‌پردازد و مشخصاً به این موضوعات می‌پردازد که چه چیزهایی واجب است که در معماری مورد نظر قرار گیرند و یا مکروهات و مستحبات ساخت‌وساز چه چیزهایی است؟  در طی سالیان گذشته هرگاه که صحبت از معماری اسلامی و بنای اسلامی می‌شده است همیشه نگاه‌ها و توجه‌ها به سوی هشتی‌ها و طاق‌ها و مقرنس‌هایی بوده است که عمدتاً بیانگر زیبایی‌های معماری بوده است. تاکنون کسی به صورت احکام تکلیفی به ساخت‌وساز و معماری بناها به صورت مستقل نپرداخته بود.همین موضوع باعث شد که اولین کتاب در این زمینه به قلم حجت‌الاسلام والمسلمین حامد قربان‌زاده کورعبّاسلو از روحانیون دغدغه‌مند در این حوزه است به تألیف دربیاید...+1395 .

***تصاویر نشست کرسی نقد «قواعد فقهی شهرسازی اسلامی»+به همت گروه پژوهشی فقه کاربردی پژوهشکده اسلام تمدّنی، چهارمین نشست از سلسله نشست‌های «فقه شهر و شهرنشینی» در قالب کرسی نقد با عنوان «قواعد فقهی شهرسازی اسلامی»، با ارائه حجت‌الاسلام  احمد مبلّغی رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی و استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم و نقد حجت‌الاسلام  مرتضی اسکندری استاد خارج اصول حوزه علمیه مشهد و معاون آموزشی مرکز فقهی ائمه اطهار(علیهم‌السلام) واحد مشهد، در جمع اساتید، فضلا و فقه‌پژوهان، در دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی برگزار گردید....+1395 .

***نرم‌افزار دروس خارج «بیع» و «حج» آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی تولید شد+درس خارج فقه بیع، شامل سلسله دروس خارج مُعظَّم‌ُُلَه طی سال‌های ۱۳۶۵ الی ۱۳۶۸ است که به تبیین اَنوارُ الفَقاهَۀ – کتابُ البَیع پرداخته‌اند...+1395 .

***منع حُجّاج از ادای مَناسِک حج، شرعی نیست+شیخ مهدی الصمیدعی مفتی اهل سنت و جماعت عراق تاکید کرد: حج ملک شخصی نیست، بلکه این سرزمین متعلق به تمامی مسلمانان است. مسئله منع حُجّاج از ادای مناسک حج امسال در حقیقت مسئله سیاسی است نه شرعی...+1395 .

***مبانی فقهی حرمت پولشویی و مُجازات آن از دیدگاه امام خمینی«ره»+«بررسی فقهی حکم پولشویی»، «نُشُوز زوجه در فقه و حقوق» و «سنّ مسئولیت کیفری اطفال» از جمله مقالاتی است که با رویکردی بر آرای امام خمینی(ره) در هفتادمین شماره فصلنامه علمی ـ پژوهشی «مَتین» به چاپ رسیده است.- هفتادمین شماره فصلنامه علمی ـ پژوهشی «مَتین» که به صورت تخصصی به پژوهش در زمینه امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی می‌پردازد، توسط موسسه چاپ و نشر عُروج منتشر شد. «قُبح نقضِ غرض» با تاکید بر نظر امام خمینی(ره) در بحث حیله‌های فرار از ربا»، حمید انصاری و سیدحامدحسین‌هاشمی: در این پژوهش به «قُبح نقضِ غرض» بسان یک قاعده پرداخته شده است و مهم‌ترین پیش فرض‌ها و نتایج آن و پیشینه فقهی و گستره به کارگیری آن درمیان فقها مورد بررسی قرار گرفته است…++سیدمحمد موسوی بجنوردی و سیده شهناز حسینی+ مریم حسینی آهق و زهره خانی+ذبیح مطهری خواه+سیدصادق موسوی و مهدی ملائی+فصلنامه علمی – پژوهشی «متین» به صاحب امتیازی پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی وابسته به موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، به مدیرمسئولی مجید انصاری و سردبیری سیدمحمد موسوی بجنوردی+1395 .

***فتوای آیات مکارم‌شیرازی و علوی‌گرگانی درباره «محصولات تَراریخته»+حضرات آیات عظام مکارم شیرازی و علوی گرگانی، در فتاوایی جداگانه، تحقیقات بر محصولات دستکاری شده ژنتیکی (تَراریخته) را بدون اشکال، اما «کِشت تجاری» این محصولات را جایز ندانستند. علی ارجمند عَین‌ُالدّین مسئول حوزه نمایندگی ولیّ فقیه در جهادکشاورزی استان البرز، در یکصدوپنجمین نشست فرهنگ مهدوی با موضوع «تأثیرات و پیامدهای غذاهای آزمایشگاهی تَراریخته برانسان» در حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی به ایراد سخن پرداخت. وی درخصوص «جریان شناسی» و «الزامات فقهی» تجاری‌سازی و مصرف عمومی محصولات دستکاری شده ژنتیکی (تَراریخته) توضیحات مبسوطی ارائه کرد...+1395 .

***تقریرات شهید آیت‌الله علی قُدُّوسی نهاوندی همدانی تدوین می‌شود+موسسه پیام امام هادی (علیه‌السلام) به منظور تکریم مقام علمی شهید علی قُدُّوسی همدانی نهاوندی (داماد علامه طباطبایی صاحب اَلمیزان)، تقریرات دروس فقه و اصول ایشان را در ۷ یا ۸ مجلد منتشر می‌کند. ، حجت‌الاسلام علی عبدالله‌پور مُجری طرح تدوین تقریرات آیت‌الله قدوسی با اعلام این خبر گفت: موسسه تحقیقاتی پیام امام هادی (علیه‌السلام) پیش از این پژوهش‌هایی نفیس بر روی آثار قُدَما و بزرگانی چون شیخ صدوق، شیخ مفید، شیخ طوسی و… انجام داده است و هم اکنون تدوین تقریرات دروس فقه و اصول شهید آیت‌الله علی قُدُّوسی را در دستور کار قرار داده است. ... +1395 .

***انتقاد استاد حوزه از طولانی بودن دوره تحصیل اصول فقه/ همیشه اصولی قوی ، فقیه نمی‌شود+

حجت‌الاسلام محمدحسین ملک‌زاده از مُدرِّسین درس خارج ، با انتقاد از طولانی بودن دوره تحصیل اصول فقه این درس را مقدمه و ابزار شناخت فقه دانست و تأکید کرد: آیا باید یک عمری روی اصول به عنوان مقدمه کار کنیم که روزی به ذی المقدمه برسیم؟ و وقتی زیاد کار کردیم از ذی المقدمه هم بازبمانیم. ... وی  با بیان این که بزرگان زیادی سعی در پالایش علم اصول داشته‌اند، تأکید کرد: همین بزرگان در نام گذاری‌های کتاب‌های شان از عنوان «تهذیب» استفاده کرده‌اند، همانند کتاب تهذیب الاصول آیت‌الله سُبحانی که تقریرات امام راحل است و یا تهذیب الاصول سید عَبدُالأَعلی سبزواری که قبل از مطرح شدن آیت‌الله سیستانی مرجع تقلید عراق به شمار می‌رفت که تلاش کرده تا بحث‌هایی که رنگ و بوی فلسفی دارد را از مباحث اصولی خارج و تهذیب کند با این که خودش استاد فلسفه بوده و تألیفاتی نیز در این زمینه داشته است....الآن بیش از هرزمانی این هشدار برای ما زنده می‌شود که تلاش کنیم این بحث‌ها را پالایش کنیم و بدانیم علم اصول ابزاری برای فقه است نه این که خودش ارزش ذاتی داشته باشد. ... (شخصی می‌گفت از علامه طباطبایی خواستیم یکی از مباحث حذف شده اصول یعنی «باب انسداد» در کفایه را برای ما تدریس کنند که علامه گفته بود: نه تنها من این کار را نمی‌کنم بلکه صرف عمر را برای این بحث حرام می‌دانم چون ثمره‌ای بر آن مترتب نمی‌شود....) +...چطور درس ۱۵ سال پیش در ذهن طلبه بماند؟ به همین خاطر است که برخی از بزرگان قائل هستند که طولانی شدن مباحث اصولی نه تنها برای قوه اجتهاد مفید نیست بلکه مضر هم هست.…+1395 .

***بررسی دیه «قَتیلُ الزِّحام» در فقه فَریقَین+آنچه از بررسی اقوال فقهای مَذاهِب اسلامی‌ به دست می‌‌آید، آن است که مذهب جعفری، با تفصیل بین موارد لَوث و عدم لَوث، دیه «قَتیلُ الزِّحام» در فرض عدم لَوث را بر عهده بیت‌المال می‌‌داند، اما فقهای دیگر مذاهب فقهی در این زمینه اختلاف نظر دارند.  همایش نیم روزه «فاجعه مِنا از منظر فقه و حقوق» با حضور جمعی از پژوهشگران، اساتید و طلاب حوزه علمیه، به همت گروه حقوق مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) با همکاری پژوهشکده حج و زیارت در سالن نشست‌های مؤسسه امام خمینی(ره) برگزار شد. سخنرانان این همایش حُجَج‌اسلام  عزیزالله فهیمی‌ عضو هیأت علمی ‌دانشگاه قم، مهدی درگاهی عضو شورای پژوهشی پژوهشکده حج و زیارت، احسان سامانی استاد حوزه علمیه و مدرس حقوق دانشگاه و محمدرضا باقرزاده عضو هیئت علمی ‌مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره) بودند و حجت‌الاسلام رضا محمدی نیز دبیری علمی‌ این نشست را برعهده داشت[قاعده لَوث یکی از قواعد مهم در فقه و حقوق اسلامی است که در قانون مُجازات اسلامی در باب قَسامَه بیان شده است. کلمه قَسامَه اسم است برای قسم خوردن . قَسامَه  همچون اقرار و بَیّنه و علم قاضی، یکی از ادلّه اثبات دَعوَی است . از جمله دلیل هاى ثابت کردن قتل و یا جنایت هاى وارده بر اعضا ، قَسامَه است و قَسامَه آن است که گروهى نزد حاکِم براى ثابت کردن جنایت بر عهده مُتّهم سوگند یاد کنند تا بر اساس سوگندشان ، جنایت ثابت گردد.  قَسامَه، پیش از اسلام نیز درعصر جاهلیت  و در میان اعراب وجود داشته است و در اسلام هم با شرایط و ضوابطی پذیرفته شده است و در فقه عامّه و اهل سُنت  نیز ، قَسامَه وجود دارد . فقهاء شرایطى را براى اجراى قَسامَه یاد کرده اند و یکى از آن شرایط لَوث است و مقصود از لَوث این است که اماره ظنّیّه اى که غالب و قوی باشد نزد حاکِم پیدا شود که جنایت بوسیله مُتّهم ، یا مُتّهمان واقع شده است. مثل اینکه کسی با سلاح خون آلود نزد مقتول باشد و یا اینکه یک نفر شاهد گواهی به قتل بدهد . ضمنا تعداد سوگند برای اثبات قتل عَمدی، سوگند خوردن پنجاه نفر مَرد از خویشان و بستگان پدری مُدَعِی است و اگر قتل غیر عمدی باشد ، تحقُّق قَسامَه با 25 قَسَم با شرایط مذکور خواهد بود «آیت الله سیداصغرسعادت میرقدیم لاهیجی» ]  +حجت الاسلام مهدی درگاهی گفت : ....  یکی دیگر از مفاهیمی که لازم است بررسی شود؛ «قَسامَه» از ریشه «ق س م» در لغت به معنای قَسَم یاد کردن است و در اصطلاح حَنَفی‌ها، عبارت است از ادای ۵۰ سوگند مُتعدّد در دَعوی قتل که توسط ۵۰ نفر اقامه می‌شود؛ در نظر حَنَفیان، ساکنان مکانی که مقتول در آنجا یافت شده، ۵۰ نفر انتخاب می‌کنند که سوگند یاد کنند تا تُهمَت از مُتّهم رفع شود و اگر چنین سوگندی یاد کردند، دیه بر آنها ثابت است؛ اما از نظر سایر فِرَق اهل سُنّت، سوگند از سوی اولیای دم برای اثبات قتل عَلَیه جانی اقامه می‌شود....+1395 .

***از غنی‌سازی ابواب موجود فقهی تا گسترش دامنه فقه+آیت‌الله علیرضا اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه کشور+1395 .

***قابلیت استخراج فقه اجتماعی از فقه فردی/حوزه‌های علمیه در نظام‌سازی حرکت روبه‌جلو داشته‌اند+همه فقه اسلام، فقه ساختاری است یعنی ریشه‌ها و بستر احکام فردی اسلام یک نظام اجتماعی است. یکی از کارهایی شهید صدر انجام داد این بود که از احکام فقه فردی یک نظریه استخراج کرد و فقه را به ساختارهای روبنایی و ساختارهای زیربنایی تقسیم کرد و خیلی از احکام فقهی را روبنا دانسته و از آن‌ها عبور کرده و به زیربنا دست یافته‌ و این زیربنا همان تئوری جامعی است که می‌تواند آن ساختار اجتماعی فقه را تبیین کند. ....نرم‌افزار چندین مرتبه و درجه دارد. یک درجه از نرم‌افزار، ارائه کلیات است و این کلیات را ما داشته‌ایم. خود امام در مبحث نظام سیاسی قبل از انقلاب نوع نظام سیاسی حکومتی را مطرح کردند و بسیاری از علمای دیگر در حیطه‌های نظام اقتصادی و… مباحث مختلفی را طرح کردند اما آنچه که بعد از انقلاب نیاز بود این بود که این موارد تبدیل به الگوی نظام بشوند و قابل پیاده‌سازی شوند. وقتی این الگوها قابلیت پیاده‌سازی می‌یابند که شما تجربه نظام را داشته باشید یعنی این الگوها را بتوانید در قالب تجربه میدانی ارائه بدهید. وقتی که ما تجربه میدانی نظام اقتصادی، سیاسی و… نداریم چگونه می‌توانیم نظامات مختلف ارائه کنیم؟ بدون تجربه میدانی می‌توانیم کلیاتی بگوییم کما اینکه بسیاری از بزرگان قبل از انقلاب در عرصه تئوری این کلیات را گفته‌اند اما تئوری یک مطلب است و تبدیل تئوری به الگوی قابل اجرا مطلب دیگری است. آنچه امروزه در فقه نظام مورد بحث واقع می‌شود این است که تئوری‌ها به شکلی بشوند که تبدیل به الگوی عملی شوند و این مسئله احتیاج به تجربه داشت. کار ما این است که پرسشهایی که امروزه نظام دارد و حاصل آن تجربه میدانی است را از فقه استخراج بکنیم. این پرسشهای جدید وقتی مطرح می‌شوند که ما حکومت داشته باشیم و اگر حکومت نمی‌داشتیم اساسا این پرسشها مطرح نمی‌شد. امکان دارد کسی اشکال وارد کند که چرا این مباحث در دهه اول و دوم انقلاب مطرح نشد؟ پاسخ این است که دهه اول، حوزه‌ها و… درگیر اصل انقلاب و جنگ بودند و دهه دوم هم درگیر دفاع از مبانی اعتقادی بودند لذا مباحث آیت‌الله جوادی، آیت‌الله مصباح و… همگی در آن زمان در همین عرصه دفاع از مبانی اعتقادی است و امروز هم دهه سوم است که دهه تبیین فقه نظام است و معتقدیم که حوزه‌ها دارند کار خودشان را به موقع انجام می‌دهند منتها نهادها باید از دستاوردهای حوزه‌ها استفاده کنند...+آیت الله شیخ محسن اراکی +1395 .

***اعلام نمایه دروس حوزه علمیه مشهد در سال تحصیلی ۹۶-۹۵ .+در این نمایه ۲۴ صفحه‌ای، دروس تفسیر، خارج فقه، خارج اصول، کفایه۱، کفایه۲، رسائل، مکاسب و دروس اعتقادی، کلامی و اخلاقی با ارائه نام استاد، نام و محدوده، زمان و مکان برگزاری درس مربوطه به اطلاع طلاب رسیده است. ..+1395 .

***ماه‌گرفتگی ۲۶ شهریور ۱۳۹۵ نماز آیات ندارد+حجت‌الاسلام علیرضا مُوحِّدنژاد عضو ستاد استهلال دفتر مقام معظم رهبری(امام خامنه ای)، با اشاره به ماه گرفتگی (جمعه ۲۶ شهریور 1395) به فارس گفت: ماه‌گرفتگی دیشب از نوع نیم سایه‌ای بود. در ماه‌گرفتگی نیم سایه‌ای به لحاظ نجومی که منجّمان آن را ضبط و اعلام می‌کنند ماه وارد نیم‌سایه زمین می‌شود.وی اظهار داشت: از آنجا که در ماه‌گرفتگی نیم‌سایه‌ای چون هیچ تغییری در ظاهر ماه نمی‌بینیم و نمی‌بینیم که بخشی از ماه گرفته باشد، لذا عملاً ماه‌گرفتگی اتفاق نمی‌افتد...+1395 .

***برای نظام بانکی کشور کدام رویکرد نظارت شرعی مناسب است+واقعیت آن است که گرچه ایران از جمله کشورهای اسلامی پیشرو در زمینه تصویب قانون مرجع در حوزه بانکداری اسلامی است و کل نظام بانکی (شامل ۲۱۳۰۰ شعبه) اسلامی به حساب می‌آیند، اما با این حال هنوز هم مشکلاتی در اجرای صحیح بانکداری اسلامی با قابلیت ایجاد اقناع عمومی در داخل و سطح بین‌المللی نسبت به اسلامی بودن آن وجود دارد . علی دیواندری رئیس پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی، طی یادداشت تحلیلی آورد: بانک‌ها و موسسات مالی اسلامی، لازم است ویژگی‌های خاصی داشته باشند و مقام ناظر وظیفه دارد همواره وجود این ویژگی‌ها را مورد ارزیابی و پایش قرار دهد …+1395 .

***نباید «چارچوب فقاهت» عوض شود/ تحول فقط با تغییر مَبانی و متون صورت نمی‌گیرد+آیت‌الله فاضل محمد جواد لنکرانی اظهار کرد: اگر چارچوب را عوض کنیم و متون فقهی خود را کنار بگذاریم همانند برخی از مذاهب اهل سنت خواهیم شد که در برهه‌ای متون خود را کنار گذاشتند و پس از آن بود که فتواهایی عجیب و دور از انتظار از فقها و بزرگان آنها صادر می‌شد...مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) از روز نخست بر مَباحِث عمیق فقهی بنیان نهاده شده است . ما در این مرکز سعی کرده‌ایم که آموزش‌هایی قوی و عمیقی به طلاب به ویژه طلاب سطوح عالی و خارج داشته باشیم و آنها را در دوران سطح با حواشی و تقریرات دروس آشنا کنیم تا با آمادگی کامل در دوره خارج قرار بگیرند.مدیر مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) افزود: این مرکز در یک کلمه در جست‌وجوی هویت اصلی حوزه و پر کردن خلأهای این هویت بوده است و به این نتیجه رسیده که هویت حوزه از نظرعلمی بسیار عظیم است، در همین حوزه علمای بزرگ پرورش یافته‌اند، محققان زیادی به دست آمده‌اند و نظریه پردازان فراوانی رشد کرده و در تبیین مبانی فقهی و اصولی درخشیده‌اند ولی باز کمبودهایی در فقه دیده می‌شود که باید جبران شود.مدیر مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)  با تأکید بر این که ما نمی‌گوییم مسائل روز همچون شرکت‌های هِرَمی  و یا معاملات جدید در کتاب مکاسب شیخ انصاری آمده است، خاطرنشان کرد: در مکاسب سؤالات جدید نیست ولی قواعدی که در این کتاب بیان شده بر معاملات امروز ما صدق می‌کند به عنوان نمونه می‌توانیم درباره همین شرکت‌های هِرَمی بحث کنیم که آیا مصداق قمار است و یا از قبیل «اَکل مال به باطل» که همگی این قواعد در فقه سنتی ما بیان شده است...ما بزرگترین مسائل اقتصادی را می‌توانیم از فقه سنتی خود که آیات و روایات بر آن دلالت دارد استفاده کنیم، بنابراین اگر این متون کنار برود ما سرمایه‌ای نداریم تا قواعد و ضوابط احکام را از آنها به دست بیاوریم؛ بله تحول در فقه لازم است ولی تحول با عوض کردن مبانی و متون صورت نمی‌گیرد....+1395 .

***ضرورت تکثیر قواعد فقهی در مسائل مُستَحدَثَه/ «ملکیت بشر» یکی از قواعد بنیادین در فقه عمران است+احمد مبلغی با بیان اینکه در فقه عمران باید به‌دنبال شناخت و ایجاد قواعد جدید باشیم، افزود: برخی از قواعد نگاه را به محیط‌زیست و وضعیت‌های نسلی و فرانسلی تغییر خواهد داد و باب گفت‌وگو و معاصراندیشی را بر روی ما باز می‌کند. او تأکید می‌کند قواعد فقهی قابلیت‌های عظیمی دارد برای اینکه فقه را در گستره زمان در موضوعات مُستحدثه و جدید، جاری می کند . چهارمین نشست از سلسله نشست‌های «فقه شهر و شهرنشینی» در قالب کرسی نقد با عنوان «قواعد فقهی شهرسازی اسلامی»، به همت گروه پژوهشی فقه کاربردی پژوهشکده اسلام تمدّنی، با ارائه حجت‌الاسلام  احمد مُبلِّغی رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی و استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم و نقد حجت‌الاسلام  مرتضی اسکندری استاد خارج اصول حوزه علمیه مشهد و معاون آموزشی مرکز فقهی ائمه اطهار(علیهم‌السلام) واحد مشهد، در جمع اساتید، فضلا، فقه‌پژوهان و دانشجویان رشته معماری در دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی برگزار گردید. دبیری این نشست علمی را، حجت‌الاسلام علی شفیعی مدیر گروه پژوهشی فقه کاربردی پژوهشکده اسلام تمدّنی بر عهده داشت.... +1395 .

***«زُبدَةُ فَرائِدِ الاُصُولِ» و «تَحریرُ اُصُولِ الفِقهِ» رونمایی شدند+به همّت مُجتمع آموزش عالی فقه جامِعَةُ المُصطَفی، بازنویسی و نگارش جدید دو کتاب «زُبدَةُ فَرائِدِ الاُصُولِ» و «تَحریرُ اُصُولِ الفِقهِ»  رونمایی شدند . این دو کتاب ارزشمند، به همّت جمعی از اساتید سطوح عالی حوزه‌های علمیه و با مشارکت جامِعَةُ المُصطَفَی العالَمِیَّةِ بازنویسی شده، به صورت کتاب درسی جامِعَةُ المُصطَفی به نگارش در آمده است. نگارش جدید کتاب “تَحریرُ اُصُولِ الفِقهِ”، به نوعی تکمیل شده کتاب اصول فقه علّامه مُظفر(ره) می‌باشد، در راستای تکمیل مَباحِث اصولی علامه مظفر، از کتاب‌های «عِلمُ اُصُولِ الفِقهِ فِی ثَوبِهِ الجَدیدِ از علّامه  محمد جواد مُغنِیَه و نیز کتاب «اَلوَسیطُ فِی اُصُولِ الفِقهِ» از علامه آیت‌الله شیخ جعفرسبحانی تبریزی استفاده شده است.…+1395 .

***«فقه و مصرف» در آیینه پژوهش+اختصاصی اجتهاد «مجله الکترونیکی فقه و مصرف» (۱۵) کتاب: بایسته‌های اقتصادی از دیدگاه فقهی و حقوقی[۱] به قلم دکتر محسن اسماعیلی بر اساس آموزه‌های دینی و حقوقی سامان یافته است. در این کتاب نویسنده به دیدگاه اسلام و ائمه (علیهم‌السلام) درباره‌ مصرف صحیح و پرهیز از اسراف و آثار زیان‌آور مصرف‌زدگی در احکام فقهی اشاره دارد و در بیست فصل به ضرورت اصلاح الگوی مصرف در قوانین و احکام پرداخته است...+1395 .

***باید بر مشترکات «شیعه» و «سُنّی» تکیه کنیم+آیت‌الله شیخ جعفر سبحانی تبریزی با بیان این‌که طرفداران تکفیر همیشه بر طبل تفرقه می‌کوبند و این کاری غلط است، تصریح نمود:  شیعه و سُنّی زندگی مسالمت آمیز داشته باشند و بر مشترکات تکیه کنند . آیت‌الله سبحانی در دیدار حجت‌الاسلام مختاری، رئیس پژوهشگاه مطالعات تقریبی که با موضوع موسوعه «اَلسُّنَّةُ النَّبَوِیَّةُِ فِی مَصادِرِ المَذاهِبِ الاِسلامِیَّةِ» انجام شد، فرارسیدن عید غدیر را تبریک گفتند و اظهار داشتند : ریشه این تفکر به مرحوم آیت‌الله سیّد صدرالدّین صدر برگشته و ایشان شروع به تحریر آن نیز کرده بودند. ایشان ابراز داشت: این موسوعه، اصالت شیعه را مشخص کرده و در مقابل نویسندگان مُزدوری که اصالت شیعه را به بعد از سَقیفَه، صِفّین، دوران آل بویه و … بر می‌گردانند، ایستادگی می‌کند. …+1395 .

***بگذارید حرف‌های حسابی شنیده شود/ بدوبیراه گفتن خلاف سیره‌ی ائمّه(ع) است+هیچ‌کس خیال نکند که گسترش شیعه و اعتقاد تشیّع و استحکام ایمان شیعی به این بدوبیراه گفتن و به این [طرز] حرف زدن است؛ نخیر؛ اینها  ، عکس ، عمل می‌کند . وقتی شما بدوبیراه گفتید، دَور او یک حصاری کشیده می‌شود از عصبانیّت ، از احساسات و دیگر حرف حق هم برایش قابل تحمّل نیست... ...+مقام مُعظّم رهبری حضرت آیت الله العظمی امام سید علی خامنه ای+بیانات امام خامنه ای هم‌زمان با عید سعید غدیر خم، عید امامت و ولایت و عیدُاللهِ‌الاََکبَر+1395 .

***نگارش جدید دو کتاب تَحریرُ اُصُولِ الفِقهِ و زُبدَةُ فَرائِدِ الاُصُولِ +بازنویسی و نگارش مجدّد دو کتاب «تَحریرُ اُصُولِ الفِقهِ»، مرحوم علامه مظفر و «زُبدَةُ فَرائِدِ الاُصُولِ»، شیخ مرتضی انصاری(ره) رونمایی خواهد شد. به گزارش مرکز خبر و اطلاع رسانی جامِعَةُ المُصطَفَی، این دو کتاب ارزشمند، به همت جمعی از اساتید سطوح عالی حوزه‌های علمیه و با مشارکت جامعه  جامِعَةُ المُصطَفَی العالَمِیَّةِ بازنویسی شده در قالب کتاب درسی  جامِعَةُ المُصطَفَی به نگارش در آمده است.  در فرایند تکمیل کتاب تحریر اصول فقه علامه مظفر، از کتاب ««عِلمُ اُصُولِ الفِقهِ فِی ثَوبِهِ الجَدیدِ، از علامه مُغنِیَه و نیز کتاب «اَلوسیطُ فِی اُصُولِ الفِقهِ»  از آیت‌الله سبحانی استفاده شده است. …+1395 .

***رونمایی از مَوسُوعَه «اَلسُّنَّةُ النَّبَوِیَّةُِ فِی مَصادِرِ المَذاهِبِ الاِسلامِیَّةِ»+موسوعه عظیم احادیث مشترک با عنوان جدید «اَلسُّنَّةُ النَّبَوِیَّةُِ فِی مَصادِرِ المَذاهِبِ الاِسلامِیَّةِ»در ۵۰ کلان موضوع اخیراً در بیروت به چاپ رسیده است که با حضور آیت‌الله شیخ لطف الله صافی گلپایگانی رونمایی می‌شود.  حجت‌الاسلام دکتر محمد حسین مختاری رئیس پژوهشگاه مطالعات تقریبی در نشستی خبری با اصحاب رسانه با موضوع تدوین و رونمایی از «اَلسُّنَّةُ النَّبَوِیَّةُِ فِی مَصادِرِ المَذاهِبِ الاِسلامِیَّةِ»‌که در پژوهشگاه مطالعات تقریبی برگزار شد، اظهار داشت: موسوعه عظیم احادیث مشترک با عنوان جدید «اَلسُّنَّةُ النَّبَوِیَّةُِ فِی مَصادِرِ المَذاهِبِ الاِسلامِیَّةِ»اخیراً در بیروت به چاپ رسیده است که تدوین این کتاب حدود 13 سال از سوی نویسندگان زبردست، صاحب‌نام و  نواندیش به طول انجامیده است. …+1395 .

***جلوه‌هایی از حضور مراجع، علما و روحانیون در دفاع مقدّس/ فیلم+روحانیت شیعه در دفاع مقدس با حضور علما و حتی مراجع تقلید در خطوط نبرد و در کنار رزمندگان، بار دیگر ثابت کرد که همیشه و در همه صحنه‌ها و لحظه‌ها در کنار اقشار مختلف ملت قرار گرفته و خواهد گرفت. کلیپ کوتاه زیر، نمایش جلوه‌هایی از حضور مراجع، علما و روحانیون در دفاع مقدس است...+1395 .

***اجتهاد در دسترس است، اگر خیلی بزرگش نکنید!/ حجت الاسلام ابراهیم توکّلی مُقدّم(مُتولِّد :17  / 12 / 1362  «ه.ش»)+ چندی است زمزمه‌های نقّادانه‌ای نسبت به برنامه‌های آموزشی حوزه و کتاب‌های درسی موجود، از گوشه و کنار شنیده می‌‌شود. اگرچه افعال و اغراضشان را سعی می‌کنم حمل بر صحت و اَحسَنُ الوُجُوه کنم، اما بیان این سُطور را خالی از لطف نمی‌دانم.  زیاد روشن نیست که چرا طلاب جوان اجتهاد را این قدر امری بعید می‌شمارند و از اعتماد به نفس لازم برخوردار نیستند؟!! مگر اجتهاد چیست؟!! با همین روش موجود ، طلبه دارای استعداد متوسّط به بالا ولی کوشا بعد از گذراندن ده پایه سطح در شش هفت سال (که در حال کمتر شدن است) و ۶ تا ۱۰ سال کار جِدّی و تَمَحُّض در فقه و اصول، مجتهد می‌شود . خوب، این مجتهد جوان نهایتاً ۴۰ ساله، آیا رمقی برای ورود به مسائل جدید ندارد؟ و اصلاً اگر بدون طی این مقدمات به مسائل جدید ورود کند خروجی‌اش چه خواهد بود؟ این طلبه عزیز اگر احساس می‌کند بهتر است به جای کار در فِقه ُ الطَّهارَةِ (اعمّ از تحقیق و تعمیق و به فعلیت رساندن اجتهاد و تدریس و تالیف) در فِقهُ الاَخلاق، فقه فرهنگ، فقه هنر یا مثلا خاص‌تر مثل فقه رسانه و یا خاص‌تر مثل فقه بازی‌های رایانه‌ای و… کار کند و چنین نکند ، تقصیر کیست؟ آیا حوزه مقصّر است؟... به سخره گرفتن فقه حیض و نِفاس که همواره در برخی از کلمات این عزیزان به چشم می‌خورد، معلول عدم آشنایی با فقه عبادات است ، چه اینکه یکی از مشکل‌ترین و مجتهد پرورترین ابواب، اتفاقاً همین بخش از فقه است....+ ....به عنوان مثال هیچ ضرورتی ندارد تمام رسائل در سطح خوانده شود؛ آن همه مَباحِثی که مرحوم شیخ انصاری در اجماع یا اَصالةُ الاِحتِیاط و… مطرح می‌کند را می‌شود در چند صفحه خلاصه کرد، برخی از مباحث رسائل قابل حذف است و می‌توان یک جلد رسائل جمع‌وجور در دو ترم تحصیلی آموزش داده شود. مکاسب نیز همین طور؛ روش مرحوم شیخ انصاری در مکاسب مُحرّمه با خواندن نصف و یا بلکه یک سوم آن به دست می‌آید و لازم نیست تمام بیع و خیارات خوانده شود، لذا مکاسب هم قابل تحریر است. بحث تعریف اصول و اقسام وضع در کفایه چه گرهی را می‌گشاید؟!! بحث‌های کم ثمر در فقه از کفایه حذف شود و… .آنچه مهم است، فراگیری روش است نه محتوا! بله، اگر کتابی یافت شود که روش بهتری داشته باشد یا همان روش مجتهدپرور رسائل و مکاسب را در مثال‌های به‎روز تطبیق کند، قطعا مطلوب‌تر است. همچنین اگر کسی بخواهد اجتهادش را در همین فقه به کار بندد و مثلاً در زمینه اقتصاد کار کند، قطعا همراه با کسب روش اجتهاد از چنین تُراث مجتهدپروری باید با اصطلاحات، مسائل، رویکردها، مبانی، پارادایم‌ها، اغراض و حاصل مباحث اقتصادی روز آشنا باشد....اگر قرار باشد بدون توانایی رجوع به منابع کشف احکام در اسلام و بدون خواندن تُراث روایی و فقهی و توانایی بررسی سندی و دلالی روایات و فهم کلمات فقهاء به سراغ اقتصاد برویم، این ادعا که نظر اسلام چنین است و من به عنوان کارشناس دینی این نظریه اقتصادی را اسلامی‌می‌دانم، پذیرفتنی نیست ......+1395 .

***فراخوان آثار مرتبط با موضوع «فقه نظام+معاونت پژوهش و طرح و برنامه دفتر آیت‌الله شیخ محسن  اراکی(دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی و عضو شورای عالی مجمع جهانی اهل‌بیت(ع)، باهدف گسترش و ارتقای کمّی و کیفی مطالعات فقه نظام از فضلا و اندیشمندان حوزه و دانشگاه با رویکرد پژوهشی دعوت به همکاری کرد ...+1395 .

***نشست «حاکمیت قانون و بررسی تعارض آن با ولایت فقیه» برگزار شد+نشست علمی با موضوع «حاکمیّت قانون و بررسی تعارض آن با ولایت فقیه» با حضور دکتر عبّاسعلی کدخدایی در دبیر خانه خبرگان رهبری در قم برگزار شد. مرکز تحقیقات علمی حکومت اسلامی وابسته به دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری، نشستی علمی با موضوع «حاکمیت قانون و بررسی تعارض آن با ولایت فقیه» را با حضور جمعی از طلاب ممتاز حوزه علمیه قم و سخنرانی  دکتر عباسعلی کدخدایی؛ عضو حقوقدان و سخنگوی محترم شورای نگهبان در سالن اجتماعات دبیرخانه این مجلس در قم برگزار کرد....+1395 .

***«اَلقَواعِدُ الاُصُولِیَّةُِ وَ الفِقهِیَّةُِ عَلَی مَذهَبِ الاِمامِیَّةِ» در حوزه تدریس شود+ آیت‌الله سید محمد علی علوی گرگانی در دیدار اعضای هیأت مدیره انجمن اصول فقه پیشنهاد داد: کتاب «اَلقَواعِدُ الاُصُولِیَّةُِ وَ الفِقهِیَّةُِ عَلَی مَذهَبِ الاِمامِیَّةِ» جزء کُتُب درسی حوزه قرار بگیرد.[«اَلقَواعِدُ الاُصُولِیَّةُِ وَ الفِقهِیَّةُِ عَلَی مَذهَبِ الاِمامِیَّةِ»از آیت الله محمد علی تسخیری تنکابنی رامسری که در نجف اشرف مُتولد شده است می باشد]   . آیت‌الله علوی گرگانی در دیدار اعضای هیأت مدیره انجمن اصول فقه و مُتصدیان برگزاری نکوداشت آیت‌الله بروجردی(ره) اظهار داشت: امروز طلاب و فضلا نیازمند شناخت بیشتر نسبت به میراث علمی و فقهی حوزه‌های علمیه هستند تا با تأسی از ایشان در توفیقات و موفقیت‌های خود پیشرفت مضاعفی داشته باشند. مُعَظَّم‌ُُلَه افزود: سیره علمی و عملی مرحوم آیت‌الله بروجردی در ابعاد مختلف اخلاقی، عرفانی، علمی، اجتماعی می‌تواند الگویی ارزشمند برای پیشرفت طلاب باشد، مرجع پروری یکی از ویژگی‌های ممتاز ایشان بود که باید نسبت به آن توجه شود.… آیت الله علوی گرگانی فرمودند : من از این دیدار خرسندم و دو پیشنهاد ارزشمند را برایتان دارم که اگر نسبت به آن توجه کنید به نظر آثار خوبی در پی داشته باشد، یکی ایجاد وحدت میان علما و اساتید حوزه و دیگری استفاده از کتاب اصولی «اَلقَواعِدُ الاُصُولِیَّةُِ وَ الفِقهِیَّةُِ عَلَی مَذهَبِ الاِمامِیَّةِ»در میان کتب درسی حوزه که بسیار ارزشمند و دارای نکاتی مفید است. …+1395 .

***نهادهای حوزوی شورای فقهی بانکداری اسلامی را تعیین کنند+حجت‌الاسلام احمد علی یوسفی لاهیجی گیلانی ، عضو هیئت‌ علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: باید در اصلاح قانون بانکداری اسلامی، جامعه مُدرِّسین حوزه و مدیریت حوزه علمیه قم  ، فقهای شورای فقهی را معرفی کند .  حجت‌الاسلام  دکتر احمدعلی یوسفی لاهیجی گیلانی عضو هیئت‌ علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در خصوص اصلاحیه‌هایی که قرار است در نظام بانکداری اسلامی کشور با تغییرات در قانون بانکداری اسلامی مصوبه سال 1362 ایجاد شود، به پایگاه خبری طلیعه گفت: از جمله این تغییرات ایجاد شورای فقهی ناظر در بانک مرکزی است که گفته می‌شود به امر اسلامی‌تر شدن بانکداری ایرانی و به کارگیری نظرات فقها در این رابطه کمک خواهد کرد. -ایجاد شورای فقهی یکی از موادی است که در قانون به آن تصریح شده است…یوسفی با تاکید براین نکته که ما بانکداری اسلامی نخواهیم داشت مگر آن که نظام اقتصادی اسلامی داشته باشیم و بعد بانکداری را در آن نهادینه کنیم،تصریح کرد: قبل از بانکداری اسلامی باید دقیقا مشخص کنیم که اقتصاد اسلامی چیست و در اقتصاد اسلامی به دنبال گردش پولی براساس نظام بانکداری اسلامی باشیم....وی با اظهار این مطلب که در اسلام دو نوع فقه وجود دارد، افزود: یک فقه اصغر است که احکام تکلیفی و رفتاری انسان‌ها را در عرصه‌های مختلف بیان می‌کند و این فقه فقه تولید علوم انسانی نیست. دیگری فقه اکبر است که تولید علوم انسانی اسلامی تابع فقه اکبر است زیرا در علوم انسانی اسلامی مانند اقتصاد اسلامی باید به روش‌ها و مبانی اقتصاد اسلامی دست یابیم که فقه اکبر هم اصول و مبانی و روش‌های زندگی اسلامی را تعیین می‌کند....عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی یادآور شد: فقه اصغری که این روزها در تلاشیم مبانی اقتصاد اسلامی و بانکداری اسلامی را از آن بیرون بکشیم یکی از بخش‌های فقه اکبر حساب می‌شود و تکیه بر این فقه به ما کمکی نمی‌کند. اگر ما بخواهیم به تولید علوم انسانی اسلامی بپردازیم حتما باید از فقه اکبر استفاده کنیم در غیر این صورت اگر خیال کنیم از طریق فقه اصغر موجود به علوم انسانی اسلامی برسیم به انحراف خواهیم رسید....+گفتنی است قانون بانکداری اسلامی در سال ۱۳۶۲ در ایران به تصویب رسید که در طول ۳۳ سال گذشته نظام بانکداری ایرانی با تکیه براین قانون فعالیت داشته اما طبق ایراداتی که مراجع تقلید بر نظام بانکداری کشور گرفتند قرار به اصلاح قانون بانکداری اسلامی شد+1395 .

***وظیفه فرد مسلمان در احیای «حکومت اسلام»+این کتاب که مجموعه شش سخنرانی مرحوم علامه سید محمدحسین حسینی طهرانی، به‌ضمیمه «رساله دولت اسلام» ایشان است از سوی محسن سعیدیان تنظیم و گردآوری شده و «مؤسسه ترجمه و نشر دوره علوم و معارف اسلام» تحقیق و حاشیه‌نویسی آن را انجام داده است. به گزارش شبکه اجتهاد، ویرایش دوم کتاب «وظیفه فرد مسلمان در احیای حکومت اسلام» از سوی انتشارات علامه طباطبایی منتشر شده است. در این کتاب، مبارزات و مجاهدت علما و مراجع عظام تقلید بیان و اقدام‌های رژیم پهلوی برای از بین بردن دین و فرهنگ اسلام و فعّالیت علما و مراجع عظام تقلید در مقابله با آن و تلاش برای اقامه حکومت ‌اسلامی از زبان یک عالم مجاهد روایت شده است؛ ازاین رو کتاب حاضر را می‌توان خاطرات علامه محمدحسین حسینی طهرانی از دوران نهضت اسلامی توصیف کرد. …+1395 .

***تغییرات مُتون حوزوی از زبان مسئولان مرکز مدیریت+رسالت متن آموزشی طرح مُعمّا نیست و طرح معما الزاماً خروجی‌اش مُلّاشدن نیست. چه اشکال دارد که بتوانیم با بهره‌گیری از فناوری آموزشی هم دقت‌های متنی را اعمال کنیم و هم زجر آموزشی به یادگیرنده تحمیل نکنیم. نباید فکر کنیم که زجر آموزشی و سخت یاددادن همواره با باسوادشدن و ملاشدن ملازمه دارد یا برعکس، یادگیری باسهولت با بی‌سوادی ملازم است....+حجت‌الاسلام  محمود منتظری مقدّم، عضو شورای اصلاح و تغییر کتب درسی+حجت‌الاسلام  دکتر محمدحسن زمانی، معاون بین‌المِلَل حوزه‌های علمیه+حجت‌الاسلام  سیدحمید جزایری، مدیر مرکز تدوین متون درسی حوزه‌های علمیه+حجت‌الاسلام  محمدتقی اکبر نژاد، مُدیر مؤسسه فقاهت+دکتر علی زاهد، از فضلای حوزه علمیه اصفهان و استاد حوزه و دانشگاه +هفته نامه حریم امام +قابل‌ذکر است، هفته‌نامه «حریم امام» به صاحب‌امتیازی آستان مقدس امام خمینی(ره) و مدیرمسئولی علی جوادی راد چاپ و منتشر می‌گردد. +1395 .

***خلأهای موجود به معنای نارسایی فقه شیعه نیست/ ضرورت استخراج نظام‌های اجتماعی از منابع دینی+فقه یعنی دستاوردهای علمی فقیهان . دستاوردهای علمی فقیهان در حال تکامل است و کامل نیست. آنچه کامل است «منابع» فقه یعنی کتاب، سنت و عقل است. لذا اینکه فقه موجود دارای خلأ است به معنای نارسایی فقه شیعه نیست. باید بین «فقه» و «منابع فقه» تفکیک کرد. ما باید از این فقه موجود به سمت فقه مطلوب حرکت کنیم. -وجود بعضی نارسایی‌ها در فقه موجود برای اداره امور جامعه مساله‌ای نیست که از دید دلسوزان دین‌شناس قابل انکار باشد . اینکه خلأهای فقه موجود چیست و چگونه باید به فقه مطلوب برسیم، موضوع گفت‌وگوی «روزنامه صبح نو» با حجت‌الاسلام با حجت‌الاسلام دکتر محمدجواد اَرَسطا کرمانشاهی، استاد خارج حوزه علمیه قم و حقوق دانشگاه تهران است.…+1395 .

***تبیین نظریه ولایت فقیه با تأکید بر دیدگاه آیت‌الله العُظمی سیستانی+گرچه آیت‌الله سیستانی قائل به مُطلَقَه بودن ولایت فقیه نیست، اما با توسعه گستره دایره امور حِسبِیَّه و نظر به إِعمال ولایت در امور عامَّه، که نظم جامعه اسلامی بر آنها متوقف است، بسیار به نظریه ولایت مطلقه فقیه نزدیک می‌شود. تأکید این مقاله کنکاش در آثار فقهی و اقدامات عملی آیت‌الله العُظمی سید علی سیستانی در این‌باره است. آیت‌الله سیستانی، از جهت مبنای نظری معتقد به پیوند دین و سیاست، و قائل به ولایت فقیه، در سه حوزه اِفتاء، قضاء و امور حِسبِیَّه به معنی موسّع آن ، بلکه برخی دیگر از شئون امام معصوم(ع) و حاکم اسلامی است.  …آیا نصّ خاصی وجود دارد که ائمه معصومین (علیهم السلام) فقها را به ولایت عام و زعامت سیاسی و رهبری امت نصب کرده‌اند؟ در اصل ولایت فقیه و نصب آنان در امور خاص، هیچ تردیدی وجود ندارد. همچنین در اینکه طبق دلیل حِسبه در عصر غیبت در حکومت اسلامی، حاکم فقیه است، مناقشه‌ای وجود ندارد یا‌اندک است (همان)؛ حتی ‌آیت‌الله خویی، که ولایت فقیه را در ابواب مختلف از جمله باب قضاء انکار کرده است، خود ایشان از راه دلیل حِسبه آن را اثبات می‌کند.- آیت الله خویی براساس مبانی فقهی خود روایات متعددی را مطرح می‌کند، ولی معتقدند: هیچ یک از آنها ولایت فقیه را اثبات نمی‌کند (خویی، ۱۴۱۲ق، ج ۵، ص ۳۱- ۴۰ و ۴۶). به نظر ایشان، این روایات یا مانند مقبوله عمر بن حنظله از نظر سندی اشکال دارند (خویی، ۱۴۲۸ق، ج ۴۱، ص ۱۱) و با مبنای خاص ایشان که عمل و فتوای اصحاب به استناد آن را جبران کننده ضعف سند نمی‌دانند، پس فاقد حجّیت و اعتبارند. بعضی از روایات نیز فارغ از اشکال سندی، دلالت آنها بر ولایت فقیه از نظر ایشان ناتمام است. درنهایت، ایشان با استناد به معتبره أبی خدیجه، حکم فقیه را به عنوان قاضی تحکیم ـ نه قاضی منصوب ـ نافذ می‌داند (همان، ص ۶ـ۱۴). البته ایشان به ادله عقلی یا بناء عقلا، ولایت محدود فقیه را از باب توقف حفظ نظام مادی و معنوی مثل ضرورت قضاوت به منظور حل و فصل اختلافات و رفع خصومت (همان، ص ۶ـ۱۱ و ۲۷۳ـ۲۷۵) یا انجام واجبات کفایی بدون اختلال نظام مثل ضرورت اجرای حدود (خویی، ۱۴۱۲ق، ج ۵، ص ۴۶) و تعزیرات (خویی، ۱۴۲۸ق، ج ۴۱، ص ۴۰۷-۴۰۸) می‌پذیرد. این همان چیزی است که در کلام فقها به دلیل حسبه معروف است. البته ایشان از روایات دیگری از جمله روایات ابواب الجهاد، ولایت فقیه را به رهبری در جهاد ابتدایی توسعه می‌دهد (خویی، ۱۴۱۰، ج ۱، ص ۳۶۵-۳۶۶). با وجود این، به نظر ایشان این امور ولایت فقیه نیست، بلکه تصدی فقیه است (خویی، ۱۴۱۲ق، ج ۵، ص ۴۹ـ۶۰)، و یا حداکثر ولایت جزئیه فقیه است (خویی، ۱۴۲۸ق، ص ۳۵۵ـ۳۶۰). ...‌آیت‌الله سیستانی در باب ولایت فقیه علاوه بر دلیل حِسبه، به روایات متعددی استدلال می‌کنند. ایشان در کتاب قاعده لا ضرر و لاضرار، به قاعده لاضرر و لاضرار برای اثبات ولایت فقیه در حفظ نظم عمومی استناد می‌کند و با کنکاش در سند حدیث لا ضرر و لا ضرار می‌گوید: این روایت از طریق شیعه و سنی با مضامین مختلف و در ۸ قضیه گوناگون نقل شده است. آنگاه از منابع معتبر شیعه از ۳ نفر روایت می‌کند (سیستانى، ۱۴۱۴ق، ص ۷۲). آنگاه در توجیه دستور پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله و سلّم) به کندن درخت خرمای سَمُرَة بن جُندَب با استناد به حدیث لاضَرَرَ وَ لاضِرارَ مربوط به رفت و آمد سَمُرَه به نخلستان مرد انصاری و در نقد نظر ‌آیت‌الله نایینی می‌فرماید:......   ......+نویسنده این مقاله :حجت الاسلام دکتر سیدابراهیم حسینی، استادیار مؤسِّسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)+1395 .

***بررسی نظریه «ولایت فقیه»، برنامه یک‌ساله آیت‌‌الله سید احمد عَلَم‌ُالهُدَی+... اصل ولایت فقیه در زمان ائمه(ع) و صحابه وجود داشته است، افزود: شبهه متأخر بودن ولایت فقیه و عدم وجود آن در صدر اسلام غلط است، بحث و بررسی این موضوع به طور جدی پس از غیبت حضرت حجت(ع) و با تلاش شیخ مفید آغاز شده و رواج یافته است....+1395 .

***نیازمند ورود «فقه» به عرصه‌های کلان رسانه هستیم/ موضوع‌شناسی اولین گام در فقه رسانه است+فقه رسانه فقط قرار نیست احکام فردی مکلفان را مشخص و بیان کند بلکه موضوع فقه رسانه اعم از افراد حقیقی و حقوقی و موضوعات کلانی است که سازمان رسانه‌ها را پوشش می‌دهد و جهت و رویکرد رسانه‌ای کشور و حتی جهان را می‌تواند تغییر دهد.....+دکتر کمال اکبری +1395 .

***گستره و قلمرو مصلحت در فقه شیعه/ تمایز مصلحت شیعه با مصلحت عُرفی و سُنی+مصلحت سکولار به معنای فرصت طلبی و مصلحت اهل سنت به معنای مصالح مُرسَلَه، استحسان و سَدّ ذرایِع با مصلحت در فقه شیعه متفاوت است، [اَبُوزید دَبُوسی سَمَرقَندی که از علمای حَنفی مسلک در قرن چهارم هجری قمری است در باره مَصالِح مُرسَلَه چنین گفته است : مَا لَو عَرَضَ عَلَی العُقُولِ تَلَقَّتهُ بِالقَبُولِ یعنی مصالح مرسله که نصّ خاصِّ شرعی و یا دلیل خاصٌ شرعی بر آن ها وجود ندارد ، آن است که اگر بر عقول عرضه شود ، آن را می پذیرند و تلقّی به قبول می کنند . استاد سیداصغرسعادت میرقدیم لاهیجی] ، بنابراین باید مشخص شود که مصلحت شیعی در گرو چه ضوابطی است و گستره و قلمرو مصلحت در فقه شیعه تا کجاست؟ - قاعده مصلحت در فقه شیعه، مبتنی بر نظریه فقهی احکام حکومتی است که بسیاری از فقها آن را در اجرای امامت نیابی در زمان غیبت پذیرفته‌اند و به تعبیری دقیق‌تر، اسلام  ، مبانی، اصول، ارزش‌ها و چارچوب‌های ضابطه‌مندی برای سامان دادن مصلحت ارائه داده است که قابلیت سامان یافتن تحت قواعد کلی را دارد، ساماندهی مصلحت در فقه شیعه در سه شکل احکام حکومتی، احکام اوّلی و احکام ثانوی صورت گرفته است.…+حجت الاسلام سید سجّاد ایزدهی+1395 .

***ملاک احکام حکومتی در فقه سیاسی شیعه+احکام اسلام تابع مصالح و مفاسد واقعی‌اند که کشف ملاکات احکام، تابع قواعد و روش‌های فقهی خاصی است؛ حکم حکومتی هم که پاسخگوی بخش زیادی از مسائل مُستَحدَثَه اجتماعی سیاسی است، از این قاعده مستثنا نیست. - بر اساس مبانی دینی همە احکام شریعت تابع مصالح  و مفاسد واقعی‌اند؛ بنابراین احکام حکومتی نیز به عنوان بخشی از شریعت تابع مصالح و مفاسدی‌اند که فقیه حاکم تشخیص می‌دهد؛ از جمله موضوعات برای فهم بهتر ابعاد احکام حکومتی بحث از ملاک این احکام می‌باشد. .... حکم حکومتی از یک‌سو از ملاک عام برخوردار است، مانند مصلحت که زمینە …صدور تمام احکام حکومتی است و از سوی دیگر دارای ملاک خاص است که تنها ملاک برای صدور احکام حکومتی در زمینه‌های خاص می‌باشد، مانند اهم و مهم، اضطرار که زمینه‌سازی برای مصلحت و صدور حکم حکومتی می‌کنند؛ روش کشف ملاک حکم حکومتی برای حاکم در جایی که نصی آمده باشد، رجوع به نص می‌باشد و در جایی که نص معتبر نباشد، از طریق عقل و عرف است....بحث ملاک احکام یکی از اَبعاد مُهمّ اجتهاد در فقه شیعه است؛ ملاک به معنای معیار، علت، دلیل و مُقوِّم است. ملاک چیزی است که به آن اعتماد می‌شود؛ اما در اصطلاح تعریفی از ملاک در کلام علمای اصول دیده نمی‌شود. البته بعضی از جمله شهید صدر با نگاه به معنای لغوی به تعریف ملاک پرداخته‌اند؛ ایشان در تعریف ملاک می‌نویسد«آنچه پایه و مبنا برای اعتبار و جَعل حکم قرار می‌گیرد، ملاک حکم است»؛ بنابراین ملاک علّتی است که حکم بر اساس وضع شده است....+غلامرضا بهروزی لَک، دانشیار علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم(ع)+همت بَدرآبادی، دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم(ع).+فصلنامه علوم سیاسی، سال هفتم، شماره ۶۸، زمستان ۱۳۹۳٫.  +1395 .

***سیر تدوین کُتب «قواعِد فقهی» و تقسیمات آن+قواعد فقهی در کتب شیعه به تدریج نوشته و رشد کرد؛ قله تدوین قواعد فقهی، کتاب قواعد فقهی هفت جلدی مرحوم بُجنُوردی(آیت الله سید محمد حسین بجنوردی (م ۱۳۹۶هـ)) است. قواعد فقهی از عدد۳۰ شروع شده بعد به ۴۰ رسیده است. در مرحله بعد تعداد این قواعد به ۱۰۰ قاعده رسیده وحتی در کتاب فرهنگ فقه در جلد شش، حدود ۲۰۰ قاعده فقهی را بیان کرده است.  آیت‌الله سید احمد خاتمی سمنانی، عضو شورای عالی حوزه‎های علمیه کشور، در گفتاری به تاریخچه تدوین قواعد فقهی پرداخته است و دوره دوم تاریخچه قواعد فقهیه را دوره تدوین کتب قواعد فقهی معرفی کرد و افزود: دردو بحث علمای اهل سنت از علمای شیعه جلوتر بوده‎اند یکی از آنها بحث فقه الحکومه است و دیگری بحث نوشتن کتاب قواعد فقهی است …+1395 .

***ظرفیت قواعد فقهیّه در حمایت از محیط زیست+در بررسی قواعد و اصول موجود در فقه اسلامی می‌توان به قواعدی دست یافت که می‌تواند مبنای محکم و قاطعی برای حمایت از محیط زیست در حکومت اسلامی باشد که در این مقاله به بررسی برخی از این قواعد می‌پردازیم....-براساس احکام اسلامى رابطه نزدیکى میان انسان و طبیعت‌ وجود‌ دارد «وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى‌ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ» (سوره اعراف آیه 96) و چنانچه مردم شهر و دیار همه ایمان آورند و پرهیزکار شوند، همانا‌ درهاى‌ برکات آسمان و زمین را برروى‌ آنها‌ مى‌گشائیم؛ بر همین اساس فقه اسلامی به عنوان دستورالعمل حیات انسان باید به تبیین این مهم بپردازد.... +1395 .

***تضاد ولایت فقیه با حاکمیت ملّی و تعدّد مراکز قدرت!+مرحوم آیت‌الله سید حسن طاهری خُرَّم آبادی با اشاره به حدود و اختیارات ولی فقیه در قانون اساسی می‌نویسد: از نظر اسلام محدودیتی در اختیارات ولی فقیه وجود ندارد و آنچه در قانون اساسی به عنوان وظائف رهبری مطرح شده بر اساس ضرورتی است که در نظام جمهوری اسلامی احساس می‌شود.  مسأله ولایت فقیه از مهمترین مسائل اسلامی است که در طول تاریخ شیعه مورد توجه فقها و اندیشمندان قرار گرفته است که اهمیت و ضرورت بحث از آن را تردید ناپذیر کرده است ولی پاره‎ای از اشکالات و ایرادها که در اذهان عده‎ای از طرف مُخالفین وارد شده  است ایجاب می‎کند که پاسخی علمی و شایسته داده شود. در همین زمینه کتاب «ولایت فقیه و حاکمیّت ملّت» اثر مرحوم آیت‌الله سید حسن طاهری خُرَّم آبادی، به بررسی و پاسخ دو شبهه «تضاد ولایت فقیه با حاکمیّت ملی و تعدّد مراکز قدرت» می‎پردازد. …+1395 .

***ناسزاگویی به بزرگان شیعه کار «سُنّی انگلیسی» است+مولوی عبدالحمید در خطبه‌های نمازجمعه این هفته اهل سنت زاهدان (۲ مهر ۱۳۹۵) با ابراز خرسندی از سخنان اخیر رهبر معظّم انقلاب(امام خامنه ای) که در آن بر لزوم اجتناب از اهانت به بزرگان اهل‌سنت تاکید کرده بودند، سخنان ایشان را در وحدت جهان اسلام «بسیار تاثیرگذار» دانست ...»تاکید می‌کنیم که ناسزاگویی به بزرگان شیعه و فِرَق و مذاهب اسلامی کار «سُنی انگلیسی» است” ...+1395 .

***آغاز ثبت‌نام آزمون وکالت از یازدهم مهر+1395 .

***دلالت ترک اِسِتفصال بر اِطلاق و شرایط آن+گاهی ممکن است سؤال شقوق متعددی داشته باشد که امام(ع) بدون تفصیل به آن شقوق، حکمی کلی را بیان می‌کند. در چنین مواردی آیا می‌توان گفت که منظور نظر امام(ع) تمام شقوق بوده است؛ حتی شقوقی که تصریحی بدان نشده است؟ - از جمله مواردی که فقها برای استفاده اطلاق بدان استناد می‌کنند، ترک استفصال است که متاسفانه با توجه به کاربرد معتنابه آن، در کتب اصول کمتر به تبیین حدود و ثغور آن پرداخته شده است. در بین فقهای امامیه، اولین فقیهی که به صورت گسترده از این قاعده بهره برده، عَلّامه حِلّی می‌باشد..... +1395 .

***از تأکید برجسته‌سازی آثار مشترک شیعه و سُنّی تا ضرورت ایجاد گفتمان علمی+مراسم رونمایی از موسوعه «اَلسُّنَّةُ النَّبَوِیَّةُِ فِی مَصادِرِ المَذاهِبِ الاِسلامِیَّةِ» با حضور مراجع، علما، اساتید و فضلای حوزه علمیه قم و نیز جمعی از علمای اهل سنّت در سالن اجتماعات مدرسه دارُالشّفا برگزار شد. به گزارش - مراسم رونمایی از موسوعه نفیس «اَلسُّنَّةُ النَّبَوِیَّةُِ فِی مَصادِرِ المَذاهِبِ الاِسلامِیَّةِ»با حضور آیت‌الله شیخ لطف‌الله صافی گلپایگانی از مراجع عظام تقلید و شخصیت‌های مطرح حوزوی برگزار گردید. ضرورت مُفاهَمَه و حِوار و گفتگوی اسلامی، گامی در جهت وحدت عملی است - در ابتدای مراسم، حجت‎الاسلام محمدحسین مُختاری، رئیس پژوهشگاه مطالعات تقریبی، با ذکر گزارشی از فعالیت‌های مجموعه خود، اظهار داشت:  …+1395 .

***تصاویر رونمایی از موسوعه «اَلسُّنَّةُ النَّبَوِیَّةُِ فِی مَصادِرِ المَذاهِبِ الاِسلامِیَّةِ»+با حضور آیت‌الله شیخ لطف الله صافی گلپایگانی از مراجع تقلید شیعه از موسوعه نفیس «اَلسُّنَّةُ النَّبَوِیَّةُِ فِی مَصادِرِ المَذاهِبِ الاِسلامِیَّةِ»ـ دوشنبه پنجم مهرماه ـ در سالن اجتماعات دارُالشّفاء رونمایی شد. این موسوعه 20 جلدی به همت پژوهشگاه مطالعات تقریبی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در لبنان به زیور طبع آراسته شده است. - موسوعه «اَلسُّنَّةُ النَّبَوِیَّةُِ فِی مَصادِرِ المَذاهِبِ الاِسلامِیَّةِ»با تلاش محققان و پژوهشگران در طول 13 سال بر مبنای محورهای مشترک اهل سنّت و شیعه تدوین شده است. این مجموعه شامل 20 هزار صفحه با حدود 50 هزار حدیث در 20 جلد است که فاخرترین موسوعه حدیثی در عالَم اسلام محسوب می‌شود. …+1395 .

***نگاهی به مقالات ششمین شماره دوفصلنامه «فِقه مُقارَن»+...با سرمقاله‌ای از دکتر عابدین مُؤمنی با عنوان «فقه مُقارَن راهی برای کشف حقیقت»+1395 .

***شیوه به کار برده شده برای مبارزه با وَهّابیّت ناصحیح است/ بررسی اختلافات همراه با اُسلوب علمی باشد+همانگونه که استفاده از شمشیر برای متقاعد کردن نظر مخالف منطق صحیحی نیست استفاده از بیانیه برای خروج فرقه‌ای از اسلام و یا ورود فرقه‌ای در اسلام بدون پشتوانه علمی رفتار عقلانی نیست. - چندی پیش بود که کنفرانسی در گروزنی(مرکز جمهوری چِچِن) با عنوان «دایره اهل سنّت و جماعت» برگزار شد و با رای اکثریت اهل سنت حاضر در این همایش، وَهّابیت از زمره فِرَق اهل سنت خارج شد. عربستان سعودی که خود را مرجع اصلی اهل سنت می‌دانست در این کنفرانس دعوت نشد. مُفتیان سعودی با واکنش نسبت به این کنفرانس، شرکت کنندگان کنفرانس گروزنی را از حضور در حجّ ابراهیمی امسال ممنوع کردند. رسا در گفت‌و‌گویی با شیخ ماهِر حَمُود رییس تجمع علمای مسلمان لبنان به تشریح ابعاد مختلف این کنفرانس پرداخته است. آنچه که در ادامه می‌آید متن این گفت‌و‌گو است : شکی نیست که اشتباه از سوی عربستان سعودی شروع شد. آل سعود از طریق کتاب‌های آموزشی در مدارس و یا از طریق منبرهای دینی و وسایل ارتباطی تمام تلاش خود را به کار بسته تا اعلام کند که اهل سنت و جماعت منحصر در وهابیت و سلفیت است و سایر فرق اهل سنت، از حیطه جامعه اهل تسنن خارج هستند و طبیعتا این مساله بسیار خطرناک است. البته آنها گاهی به صورت تعابیر کنایه‌ای و گاهی به شکل صریح موضع خود را اعلام می‌کنند. خب این نحوه برخورد یک نوع اهانت به امامان اهل سنت مانند شافعی، مالکی و حنبلی است.…+1395 .

***اولین مجله الکترونیکی ویژه «فقه و مصرف» منتشر شد+مجله ویژه «فقه و مصرف» با آثار و گفتارهایی از حُجَج اسلام و آقایان محمدعلی گرامی قمی، محمّد قائینی، علی‌اکبر کلانتری، عبدالهادی مسعودی، محسن غرویان، علی‌رضا پیروزمند، محمدتقی اکبرنژاد، مهدی مهریزی، مرتضی اسکندری و دیگر اساتید و فضلا  منتشر شد...آیت‌الله شیخ محمدعلی گرامی قمی اگرچه به استخاره مشهور است، اما سال‌ها برگزاری درس خارج فقه و دارا بودن رساله عملیه، وی را در زمره‌ی استادان برجسته‌ حوزه علمیه‌ی قم قرار داده است. وی عقیده دارد جامعه را نباید فقط از نظر مکانی مورد توجه قرار داد، بلکه لازم است از نظر زمانی هم مورد نظر قرار بگیرد. در نظر او، کسانی که در حال حاضر وجود نداشته و در آینده به دنیا خواهند آمد، نسبت به منابع و سرمایه‌های زیرزمینی، دارای حق بوده؛ لذا مصرف کنندگان بی رویه از این منابع، نسبت به آیندگان ضامن خواهند بود....+1395 .

***«ولایت فقیه» از دیدگاه مذاهب فقهی اسلامی+اعتقاد به ولایت فقیه از اندیشه‌هایی نیست که فقط مذهب امامیه اثناعشریه در دوره‌های اخیر فقهی به آن اعتقاد یافته باشد؛ بلکه از اعتقادات اصیل و ریشه‌داری است که از دوره‌های اولیه اجتهاد و استنباط احکام به کتاب‌های فقهی راه پیدا کرده‌اند و فقیهان بزرگ مذاهب اسلامی آن را به عنوان دیدگاه اسلام مطرح ‌کرده و به آن معتقد بوده‌اند. - یکی از اصیل‌ترین فکرهای اسلامی که همه مذاهب فقهی به آن باور دارند، اعتقاد به «ولایت فقیه» است. ریشه این باور مُشترک اصل دیگری است که در همه مذاهب فقهی مطرح شده و آن این است که شرعیّت و صحّت عمل منوط به ولایت است؛ فرقی نمی‌کند که آن عمل به آحاد و افراد جامعه مربوط باشد و فعل فرد خاص و مربوط به خودش باشد یا آنکه آن عمل به عموم مردم و جامعه مربوط باشد.برای جامعه حضور کسی که با داشتن ولایت ، جامعه را اداره کند، ضروری است. ضرورتاً یا رُجحاناً کسی که مُتصدّی امور عمومی می‌شود، باید «فقیه» باشد؛ درنتیجه کسی که جامعه را اداره می‌کند، دارای دو وصف ولایت و فقاهت است که او را «وَلِیّ فقیه» می‌گویند و نظامی که بر این اساس به وجود می‌آید، نظام «ولایت فقیه» است.…+ مقاله از دُکتر عابدین مُؤمنی -دانشیار دانشگاه تهران-دوفصلنامه علمی ، پژوهشی فِقه مُقارَن -شماره ششم .+1395 ..

***بررسی اَسانید روایات حِیَل رِبا+در قرآن کریم کسانی را که مال رَبَوِی می‌خورند به جنگ با خداوند و رسولش فرا خوانده است[آیات 278 و 279 از سوره بقره : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ذَرُوا ما بَقِيَ مِنَ الرِّبا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ‌ *فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُؤُسُ أَمْوالِكُمْ لا تَظْلِمُونَ وَ لا تُظْلَمُونَ‌ . اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! تقواى الهى پيشه كنيد و آنچه را از مطالبات ربا باقى مانده است، رها كنيد، اگر ايمان داريد. *پس اگر چنين نكرديد، بدانيد كه اعلان جنگ با خدا و رسولش داده‌ايد و اگر توبه كنيد، اصل سرمايه‌هاى شما از آنِِ خودتان است. و در اين صورت نه ستم مى‌كنيد و نه بر شما ستم مى‌شود. ] و همچنین در روایات، با تعابیری خاص از آن نهی شده است. در کنار این تشدیدات، روایاتی وجود دارند که برای حل شدن مُشکل ربا در موارد مختلف راه حل‌هایی ارائه داده‌اند که در لسان فقها از آنها به حِیَل ربا تعبیر می‌شود. اما سندهای این روایات تا چه اندازه قابل قبول است؟ جای بحث دارد .  از جمله مُحرَّماتی که در دین مُبین اسلام به شدت از آن نهی شده است رِبا است که در قرآن کریم کسانی را که مال ربوی می‌خورند  به جنگ با خداوند و رسولش فرا خوانده است و همچنین در روایات، با تعابیری خاص از آن نهی شده است. هِشام بن سالِم از امام صادق (علیه‌السلام) نقل می‌کند که یک دِرهم رِبا اَشَدّ از هفتاد مرتبه زنا با مَحرَم است. همچنین از آن به گناه کبیره تعبیر شده است و استخفاف به آن را دخول در کفر بر شمرده‌اند و عمل کسی که مالی از ربا کسب کند قبول نمی‌شود و در کنار این تشدیدات، روایاتی وجود دارند که برای حل شدن مُشکل ربا در موارد مختلف راه حل‌هایی ارائه داده‌اند که در لسان فقها از آنها به حِیَل ربا (حیله های خلاصی از ربا) تعبیر می‌شود؛ که در صورت پذیرش این روایات هم طرفین به غرضی که به واسطه آن مبتلی به ربا بودند مرتفع می‌گردد و هم از حرمت شدیده ربا خلاص می‌شوند. البته این راه حل از جانب بسیاری از فقها مورد قبول واقع شده است و از طرف بعضی دیگر شدیداََ مورد اِستِنکار واقع شده و آن را از ساحت ائمه (علیهم‌السلام) دور دانسته‌اند.+ روایاتِ حِیَل ربا به دو دسته تقسیم می شوند : … .[۳] …+1395 .

***شماره جدید فصلنامه «حَبل‌ُالمَتین» منتشر شد+پانزدهمین شماره فصلنامه علمی تخصصی «حَبل‌ُالمَتین» با چندین مقاله فقهی، به صاحب‌امتیازی دبیرخانه شورای برنامه‌ریزی مدارس علوم دینی اهل سنّت منتشر شد. دبیرخانه شورای برنامه‌ریزی مدارس علوم دینی اهل سنت با هدف توسعه و تعمیق مطالعات تطبیقی و مُقارَنَه‌ای، تقویت فرهنگ تقریب و وحدت بین مذاهب اسلامی و ارتقاء سطح علمی طلاب و روحانیون اهل سنت، اقدام به انتشار فصلنامه علمی- تخصصی حَبل‌ُالمَتین کرده است ......+1395 .

***کارکردهای عدالت در فقه +حجت‌الاسلام  ابوالقاسم علیدوست استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم+ مراسم پاسداشت مقام علمی شهید حاج ناصر قربان‌نیا +1395 .

***دسته‌بندی مطالعات دینی درباره زنان و مبانی امام موسی صدر+حجت الاسلام دکترمهدی مهریزی می‌گوید: از منظر امام موسی صدر، اسلام بر اساس شریعت ، اصولی را وضع کرده که با توجه به تحوّل جامعه می‌توان قوانین شریعت را نیز مُتحوِّل کرد و به باور امام صدر باید قوانین رایج اسلامی درباره زنان را بازخوانی کرد ....+...انجمن زنان پژوهشگر تاریخ +1395 .

***پیش‌بینی رُؤیت‌پذیری هِلال ماه مُحرَّم 1438 هجری قمری +برای رؤیت هلال در شب اوّل ماه، عواملی چون «زمان غروب خورشید و ماه» و «اختلاف زمان غروب آن دو» و «مُختصّات خورشید و ماه و جدایی زاویه‌ای ماه و خورشید که از اختلاف ارتفاع ماه و خورشید، و نیز اختلاف سمت آن دو نشأت می‌گیرد» و «درصد روشنایی هلال و به اصطلاح فاز ماه» و … مؤثّرند . امروزه، برنامه‌هایی تهیّه شده‌اند که با مُحاسَبات رایانه‌ای و طبق معیارهایی، این عوامل را برای نقاط مختلف زمین در نظر می‌گیرند و الگوهای رؤیت‌پذیری هلال ماه را پیش‌بینی و ترسیم می‌کنند....+1395 .

***صبر مراجع بزرگ مَحدود است/ شخص وزیر ارشاد باید پاسخگو باشد+تلاش برای خلاصه کردن فرهنگ و هنر در موسیقی، لطمه‌ای بزرگ به فرهنگ و ارزش‌های دینی و اسلامی است. اکنون که استان قم در موارد مختلف اعم از زیر ساخت‌های اقتصادی، عمرانی و همچنین مسائل مربوط به اشتغال جوانان با مشکل روبروست آیا این درست است که مسئولین برای رفع این کمبودها این چنین نسخه‌های خسارت‌باری را بپیچند؟!! +جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در واکنش به برگزاری کنسرت در شهر قم، بیانیه‌ای صادر کرد :  ....  اقدام موهن و غیر منطقی مدیران فرهنگ و ارشاد اسلامی قم در برگزاری کنسرت و حواشی و منکرات بیّن و شرم‌آور پیش آمده در آن، غیر قابل پذیرش و حرکتی به دور از شأن شهر مقدس قم بوده است........+1395 .

***مسئولان زمینه «شادی مَشروع» را فراهم کنند/ تعریف شادی زیرپا گذاشتن ضوابط شرعی نیست+عضو جامعه مدرسین با تأکید بر اینکه علما و روحانیون و مُتدیّنان، مخالف خوشی و شادی مردم نیستند تأکید کرد: مسئولان باید زمینه شادی مشروع را فراهم ‌کنند، آیا تعریف شادی، زیر پا گذاشتن ضوابط شرعی است.  در پی برگزاری کُنسِرتی پرحاشیه در شهر مقدس قم آیت‌الله سید احمد خاتمی سِمنانی اظهار داشت: حوادثی که این روزها در شهر قم با برگزاری کُنسِرت و حواشی آن صورت گرفته است، برای هیچ مُتدیّنی باور کردنی نیست. این دیگر گزارش و شایعه نیست که آقایان آن را تکذیب کنند، بلکه بنده فیلم و تصاویر و گزارش آن را مشاهده کرده ام !! …+1395 .

***نقد قاعده تَداخُلِ قصاص در قانون مُجازاتِ اسلامیِ 1392 . +برخی از نوآوری‌های قانون مُجازات اسلامی ۱۳۹۲ قابل نقد جدی است به نحوی که در نتیجه، جنایات شبه عمد علاوه بر دیه، قصاص عضو هم وجود دارد و دردسرهای خود را خواهد داشت ثانیا کار دادگاهها را زیاد و مشکل می‌نماید این در حالی است که ادله فقهی این نوآوریها را پشتیبانی نمی‌نماید -پیش اجلاسیه «نقد قاعده تَداخُل قصاص در قانون مُجازات اسلامی ۱۳۹۲» در پردیس فارابی دانشگاه تهران برگزار شد. این نشست علمی که با ارائه دکتر احمد حاجی دِه‌آبادی، دانشیار دانشکده حقوق پردیس فارابی دانشگاه تهران همراه بود، حجت‌الاسلام  ابوالقاسم علیدوست، حجت‌الاسلاام  محمد محمدی قائینی و دکتر محمدابراهیم شمس ناتری به عنوان شورای داوران و همچنین حجت‌الاسلام  امیر غنوری، دکتر غلامرضا پیوندی و حجت‌الاسلام  حسینعلی بای به عنوان کمیته ناقدان در این پیش اجلاسیه حضور داشتند....+1395 ..

***عدالت، معیار اصلی احکام جنسیتی نیست+آیت‌الله محمدجواد فاضل لنکرانی رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) با اشاره به مبانی فقهی به ارائه نظریه خود در خصوص عدم لحاظ عنصر عدالت در احکام مرتبط با احکام جنسیتی پرداخت و تأکید کرد: هیچ حکمی در شریعت وجود ندارد که موجب نفع یک نفر و ظلم بردیگری باشد. در برخورد اولیه با احکام مرتبط با حقوق زنان و مردان مبحث و سؤال عدالت ایجاد می‎شود که چرا اسلام نسبت به حقوق زن و مرد عدالت را رعایت نکرده است.برخی برای پاسخ به این سؤال مسئله تعبدی را مطرح می‎کنند، به این معنی که ما مجبور هستیم اصولی که از سوی خداوند بیان شده است را رعایت کنیم زیرا انجام آن‌ها عبادت و انجام ندادن آن‌ها گناه است ولی این بیان قابل پذیرش دیگران نیست.ائمه ما بیان می‌کنند که برخی مسلمانان گمان می‌کنند که حلال و حرام عبادی بر اساس تعبد است در حالی که این تصور اشتباه است زیرا آنچه حلال و حرام الهی است در قالب مصلحت عباد و بقای جامعه آورده شده است.برخی ملاک‌های احکام ، مرتبط به مجتمع و جامعه بشری است و تنها در آن‌ها یک زن خاص مدّنظر نیست؛ یعنی اگر یک حکم اجتماعی ایجاد شده است برای استفاده همه جامعه است و اگر این حکم قرارداده نشده است قطعاً یک مفسده بزرگی در آن بوده است. موارد حقوقی مشترک بین زن و مرد بسیار است در واقع در ۹۰ درصد احکام بین زنان و مردان، احکام مشترکی بیان شده است ولی در خصوص ده درصد دیگر باید تلاش علمی و بررسی دقیق همه جانبه انجام شود..عقل بیان می‎کند که هر حکمی که شارع بیان می‎کند تابع ملاک‌ها است در مقابل این تصور، اشاعره بیان می‌کنند که احکام تابع ملاک‌ها نیست؛ در خصوص رابطه احکام و تعبد نیز باید گفت که در برخی موارد نمی‎توان غیر از نگاه تعبدی نگاه دیگری داشته باشیم ولی همیشه این‌گونه نیست که بخواهیم همه احکام را به تعبد منحصر کنیم... اصل حرام محمد الی یوم القیامه ثابت می‌کند که قضایای حکمی شریعت ریشه حقیقی دارد؛ طبع قانون‌گذاری شریعت اسلامی به شکلی است که قرار نیست شرع دیگری برای مردم وضع شود پس قضایای حکمی دین، قضیه حقیقیه است..اگر بخواهیم تمام این مبانی را بر اساس و اقتضای هر زمان و جامعه تغییر دهیم دیگر این دین، دین خاتم نخواهد بود؛ اینکه بخواهیم فقه و دین را در تمام موارد تغییر دهیم نمی‎توان به نتیجه رسید؛ آنچه طلاق توافقی نام‌گذاری شده است با جوهر طلاق سازگاری ندارد زیرا طلاق در زمانی است که یک نفر آن را درخواست کند و بخواهد این کار را انجام دهد.سؤال این است که وقتی خداوند می‌خواهد یک حکمی را برای مردم در یک جامعه تشریع کند، آیا باید عدالت را در نظر بگیرد یا خیر؟ برخی بیان می‌کنند که جواب، آری است یعنی زمانی که خداوند بیان می‎کند که حق طلاق با مرد است باید منبع عدالت آن را نیز بیان کند؛ یا اگر حجاب را برای زن قرارداده است باید منشأ عادلانه بودن آن نیز مطرح شود..وقتی عدالت در این زمینه پیش‌فرض گرفته شود محققان سعی می‎کنند در هر حکمی به بیان منابع عدالت بپردازند که برخی مباحث آن‌ها به مشکلات زیادی ختم شده است؛ اولاً این نظر که هر ملاکی که عقل درک می‌کند، باید شرع نیز آن را درک کند، رد شده است، باید بررسی شود؛ زیرا قدرت درک عقل محدود است و ممکن است تا حدی ملاک را درک کند ولی موانع را درک نمی‎کند....در حوزه عبادات، مساله عدالت بیان نشده است؛ در مسایل معاملات نیز ضوابطی برای صحت معاملات بیان شده است از جمله اراده و اختیار که در آن عدالت بیان نشده است زیرا اگر کسی بخواهد مال خود را با عقل سالم کمتر از قیمت اصلی بفروشد نمی‎توان گفت که چون این مساله با عدالت ناسازگار است پس معامله باطل است؛ مساله عدالت در احکام معاملات کمتر به چشم می‎خورد.........+1395 .

***ظرفیت‌های فقه در رویارویی با مسائل دنیای معاصر+جدیدترین شماره فصلنامه «اقتصاد اسلامی» مقاله‌ای را با عنوان «ظرفیت‌های فقه در رویارویی با مسائل دنیای معاصر» به چاپ رسانده است. نویسنده در این مقاله می‌کوشد به این سوال پاسخ دهد که چه نیرویی در فقه نهفته است که توان پاسخ‌گویی به مسائل نوپیدا را دارد بدون آنکه نیاز به خروج از ضوابط اجتهاد باشد. - فصلنامه علمی- پژوهشی «اقتصاد اسلامی» به منظور طرح و توسعه مطالعات بنیادی و کاربردی در باب اقتصاد اسلامی ایران، به صاحب امتیازی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، مدیرمسئولی علی‌اکبر رشاد و سردبیری عباس عرب مازار به شماره شصت و دوم خود رسید....+1395 .

***تاکید مجدد رهبر انقلاب(امام خامنه ای) بر «تدوین طرح تحول» در حوزه+یکی از نیازهای مهم حوزه علمیه در شرایط کنونی، «تدوین طرح تحول» در حوزه و برنامه ریزی بلندمدت، دقیق و زمان بندی شده براساس این طرح تحول و اهداف مورد نظر است. ،حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی  در دیدار اعضای شورایعالی حوزه‌های علمیه، حوزه علمیه را از حکومت اسلامی انفکاک ناپذیر دانستند و با تأکید بر نیازمندی حکومت اسلامی به حوزه علمیه «پر مغز و صاحب علم و پویا و نوآور و آشنا با نیازهای روز» به منظور امتداد معارف و احکام اسلامی در ابعاد مختلف زندگی و اعماق جامعه گفتند: یکی از نیازهای مهم حوزه علمیه در شرایط کنونی، «تدوین طرح تحول» در حوزه و برنامه ریزی بلندمدت، دقیق و زمان بندی شده براساس این طرح تحول و اهداف مورد نظر است.…+گزارش آیت‌الله شیخ رضا استادی دبیر شورای عالی حوزه‌های علمیه+تشریح اقدامات انجام گرفته توسط : حجت‌الاسلام علیرضا اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه....+1395 .

***درآمدی بر فقه کاربردی: تعاریف؛ ویژگی‌ها و آسیب‌ها/ حجت الاسلام علی شفیعی قوچانی گزکوهی (متولِّد1349«ه.ش»)+فقه کاربردی که محصول دغدغه‌های معاصر است ظرفیتی است که می‌تواند ضمن آن که فقه را از عقب‌ماندگی نجات دهد از ایجاد گُسست بین آن و جامعه پیرامونی‌اش نیز جلوگیری کند.  تحولات شگرف و لحظه‌ای در جهان جدید همه دانش‌ها و معرفت‌های بشری را دچار سَیّالِیّتی مدام کرده است و هر یک از معارف بشری که نتواند خود را روزآمد کند و نسبتش را با این تحولات تعریف نکند باید تن به حاشیه نشینی دهد و کنج عزلت برگزیند. فقه نیز از این قاعده کلی مستثنی نیست و باید تلاش کند تا نسبتش را با تحولات پیرامونی‌اش تعریف کرده تا به حاشیه نشینی مبتلا نشود.فقه کاربردی را در یک تعریف حداقلی می‌توان به «فقه واقع» یا «فقه عینیت‌ها» تعریف کرد. فقه واقع یعنی فقهی که نه تنها وقایع روزآمد را مدیریت می‌کند بلکه باید چنان دیده شود که قدرت پیش بینی نیز داشته باشد. قدرت پیش بینی یکی از لوازمش تعریف قلمرو حداقلی و جغرافیای بومی شده برای فقه است. به بیانی دیگر برای خروج فقه از حالتی منفعلانه – مثل فقه رایج – و تبدیل آن به فقه فعال و پیش رو باید انتظار از فقه را معقول تر و منطقی تر کرد.......+حجت الاسلام علی شفیعی قوچانی گزکوهی (متولِّد1349«ه.ش») مدیر گروه پژوهشی فقه کاربردی پژوهشکده اسلام تمدّنی +1395 .

***دلالت‌شناسی از گزاره‌های فقه تربیتی+نوشتار حاضر درصدد است تا دلالت‌یابی پسینی از فتاوا و احکام فقه تربیتی را بررسی نماید و استلزامات، اقتضاها و دلالت‌های آشکار و نهان این احکام را با روش تحقیق نظری و فلسفی، گونه‌شناسی کند. «فقه تربیتی» و احکام تربیتی استنباط‌ شده در آن، می‌تواند موضوع تحلیل‌های فلسفی و فرافقهی قرار گیرد. نوشتار حاضر درصدد است تا دلالت‌یابی پسینی از فتاوا و احکام فقه تربیتی را بررسی نماید و استلزامات، اقتضاها و دلالت‌های آشکار و نهان این احکام را با روش تحقیق نظری و فلسفی، گونه‌شناسی کند.+سید نقی موسوی، دو فصلنامه مطالعات فقه تربیتی – شماره ۵، دوره سوم بهارو تابستان ۱۳۹۵+1395 .

***پوشش دروس ۷۰ استاد تراز اول حوزه در مدرسه فقاهت+جوادی از پوشش دروس خارج فقه و اصول ۷۰ استاد تراز اول حوزه و نزدیک به ۱۷۰ عنوان درسی با ۶۱ هزار جلسه صوت و ۳۶ هزار جلسه تقریر در مدرسه مجازی فقاهت تا پایان شهریور ۹۵ خبر داد. جواد جوادی مسؤول مؤسسه صدای بهار، به تشریح عملکرد مدرسه مجازی فقاهت در شش ماه نخست سال ۹۵ و ارائه خدمات گسترده آن به طلاب، دانشجویان و اساتید پرداخت و ارتباط عالمان با عالمان و برقراری ارتباط زنده اینترنتی حوزه‌های علمیه را از اهداف آن برشمرد...مدرسه مجازی فقاهت درس‌های قم، مشهد، نجف، کربلا، لبنان، قطیف و احساء و افغانستان را پوشش می‌دهد....+1395 .

***چند نکته در باب نظم نوین فقهی+محمدمهدی کمالی+سیستم فقهی امروزی چه آنچه در رساله‌های عملیه وجود دارد و چه آنچه در کتب متداولِ فقهی نگاشته شده یا در درس‌های خارج به بحث گذاشته می‌شود نه‌تنها از جامعیت لازم برخوردار نیست، بلکه بسیاری از موضوعات مطروحه و مورد مباحثه آقایان از اولویت و ضرورت لازم برای بحث و بررسی برخوردار نیست و به‌هیچ‌وجه جوابگوی پرسش‌های فقهی عصر جدید نیست.  بازنگری در تبویب فقه موجود و هماهنگ با نیاز امروز بشر و مسائل حاشیه‌ی آن، مدتی است که دگرباره رونقی پیداکرده و صاحب‌نظران _و بعضاً غیر آنان_ به بیان دیدگاه‌های خود می‌پردازند ...+محمد مهدی کمالی دانشجوی دکتری فلسفه و کلام علوم  اسلامی رضوی و سطح چهار حوزه علمیه خراسان .+1395 .

***بقای شریعت مرهون امر به معروف و نهی از منکر است+...حسین (علیه‌السّلام) خطاب به برادرش محمد بن علی معروف به محمد حَنَفِیَّه آخرین وصیت‌های خود را نگاشت و در آن وصیت، فرمود: «اِنَّما خَرَجْتُ لِطَلَبِ الاِصْلاحِ فی اُمَّةِ جَدّی مُحَمَّد – ‎صَلَّی‎اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ...‎- +آیت الله شیخ لطف الله صافی گلپایگانی+1395 .

***مبانی فقهی حقوقی «سَبّ» بررسی شد+این پژوهش پس از بیان قائلین به جواز سَبّ و قائلین به عدم جواز سَبّ نشان می‌دهد که ناسزاگویی در همه‌ مراحل زندگی، به‌ویژه در دعوت دینی و تبلیغی مذهبی محکوم است و از ادب قرآنی و سیره‌ معصومان(ع) دور بوده و مورد منع و نهی قرار می‌گیرد.  مریم جعفرزاده سریزدی، تدوینگر پایان‌نامه سطح سه حوزه علمیه خراسان با موضوع «بررسی فقهی حقوقی سَبّ» با بیان اینکه باید از تعصّب دینی که به دین و مسلمانان ضرر می‌رسد، پرهیز کرد. گفت: اصول تربیت اسلامی و اساس اخلاق دینی می‌بایست مورد توجه قرار گیرد... +پایان نامه حوزوی-سطح سه .+حجت‌الاسلام محمدباقر گرایلی -حجت‌الاسلام مرتضی نوروزی-حجت‌الاسلام عبدالرضا اصغری+مدرسه علمیه نَرجِس(سلام‌الله علیها) مشهد+1395 .

***بررسی فقهی بیدار کردنِ فرزندان برای نماز+یکی از مسائلی که کمابیش والدین و مربیان با آن در فرزند‌پروری مواجه هستند؛ حکمِ شرعیِ بیدار کردنِ فرزندان و متربیان برای نماز است. نوشتار حاضر درصدد است این مسئله را از منظر «فقه تربیتی» بررسی نماید. شبکه اجهاد: تربیت اسلامی ساحات مختلفی دارد که تربیت عبادی یکی از مهم‌ترین این ساحات است. یکی از مسائلی که کمابیش والدین و مربیان با آن در فرزند‌پروری مواجه هستند؛ حکمِ شرعیِ بیدار کردنِ فرزندان و مُتربِّیان برای نماز است. نوشتار حاضر به قلم سید نقی موسوی دانشجوی دکتری فقه تربیتی با عنوان «بیدار کردن مُتربّی برای نماز از منظر فقه تربیتی» است ...+1395 .

***آغازگر حرکت اصلاحی در شیوه‌های عزاداری+بحث درباره‌ شیوه‌های عزاداری عموماً و قمه‌زنی خصوصاً از مباحثی است که گویا قرار نیست بر سر آن به توافق شود و هرسال با فرارسیدن ایام مُحرّم و صَفَر، تنور بحث مخالفان و موافقان داغ می‌شود. نوشتار حاضر به قلم حجت‌الاسلام مهدی مسائلی از پژوهشگران جوان حوزه‌ علمیه اصفهان است که بحث درباره‌ قمه‌زنی به‌نوعی از دغدغه‌های پژوهشی اوست.....+1395 .

***«جهان‌شهر معنوی»، پارادایم و مُدِلی نوین در بازسازی تمدّن اسلامی / حجت الاسلام علی الهی خراسانی+تحولات اخیر جهانی شدن به پیدایش شهرهای جدیدی انجامیده که از میزان نفوذ و اثرگذاری شگرفی برخوردار هستند. هرچند درباره چیستی و خصوصیت‌های این «جهان‌شهرها» اختلاف نظر وجود دارد، همگی چند ویژگی را مشخصه این شهرها می‌شمارند: جمعیت زیاد که در دل خود تخصص‌ها و مهارت‌های زیادی را جا داده است و به همین دلیل نیز جهان‌شهر باید بتواند نیازها و خواسته‌های گروه‌های از نظر فرهنگی و سلیقه‌ای متفاوت را برآورده کند. دارابودن مؤسسه‌ها و امکانات پیشرفته در زمینه‌ فعالیت‌های اقتصادی و اطلاعاتی از دیگر ویژگی‌های جهان‌شهرهاست. توجه به کثرت‌گرایی فرهنگی (مثلاً قومی، مذهبی، زبانی و …) از الزامات جهان‌شهر  است ...+1395 .

***«حفظ نظام»، واجبی مطلق یا مشروط !+حفظ نظام، واجبی مطلق یا مشروط؛ مقاله‌ای با رویکردی به اندیشه‌ی سیاسی امام خمینی(ره) است که در دوازدهمین شماره فصلنامه علمی ـ پژوهشی «سیاست مُتعالیه» به چاپ رسیده است.  دوازدهمین شماره فصلنامه علمی ـ پژوهشی «سیاست مُتعالیه» (بهار ۹۵) که حاوی مقاله‌هایی از اساتید و پژوهشگران علوم سیاسی می‌باشد که به همت انجمن مطالعات سیاسی حوزه منتشر شده است. «راهبرد متعالی در مدیریت حل اختلاف»؛ «حفظ نظام، واجبی مطلق یا مشروط؛ با رویکردی به اندیشه‌ سیاسی امام خمینی(ره)»؛ «مقایسه‌ی ‌دیدگاه امام خمینی و محمد رشیدرضا در باب حکومت اسلامی و پیامدهای سیاسی آن»...+قابل ذکر است، فصلنامه علمی ـ پژوهشی «سیاست متعالیه» به صاحب امتیازی انجمن مطالعات سیاسی حوزه با مدیرمسئولی حجت‌الاسلام والمسلمین منصور میراحمدی و سردبیری حجت‌الاسلام دکتر نجف لَکزایی منتشر می‌گردد.+1395 .

***حوزه‌های علمیه؛‌ مدیریت سازمانی یا نهادی!+فرآیند توسعه بی‌مهار دیوان‌سالاری یکی از عوارضی است که این روزها در گفتار بزرگان حوزه بدان اشاره می‌شود. چنان‌چه مرکز مدیریت، برنامه‌ریزی برای نهاد حوزه را از طریق رسمیت‌بخشی روزافزون ساختار‌های حوزه و توسعه قوانین رسمی آن پی‌گیری نماید، به جهت ناسازگاری با ماهیت نهادی حوزه، بدون دست‌یابی به نتایج مورد انتظار، تخریب آداب و هنجارهای سنتی حوزه‌های علمیه را نیز در پی خواهد داشت... آن‌چه در برنامه‌ریزی سالیان اخیر حوزه از آن غفلت شده، از یک‌سو بی‌توجهی به سنت‌ها و  آدابی است که رشد علمی و معنوی طلاب را تأمین می‌کرده و از سوی دیگر تلاش برای جایگزین‌کردن آن‌ها با فرآیندهای قانونی و رسمی است. نگرانی اساتید و مراجع حوزه از غلبه قواعد نظام دانشگاهی بر حوزه‌های علمیه از همین جا نشأت می‌گیرد. باید امید داشت مدیران جدید حوزه با درک تفاوت برنامه‌ریزی برای سازمان مدیریت حوزه و برنامه‌ریزی برای نهاد حوزه، بتوانند ظرفیت‌های منابع معرفتی اسلام را برای پاسخ‍‌گویی به نیازهای جامعه به فعلیت نزدیک نمایند.+ «مُباحَثات» +سید فرید حاج‌سید‌جوادی +1395 .

*** 6نهاد؛ واسطه رسیدن به تراث اسلامی+در تُراث شیعه نهادهایی وجود دارد که می‌توان از آن‌ها ظرفیت پیشرفت را بدست آورد، ظرفیت‌ها‌یی که می‌تواند در قالب ده‌ها گزاره نمود پیدا کند. کشف این ظرفیت‌ها باعث می‌شود تا عالمان ویژه این عرصه بدون این‌که دغدغه خروج از شریعت را داشته باشند، برای همه حوادث واقعه پاسخ مناسب و راهگشا داشته باشند. حجت‌الاسلام ابوالقاسم علیدوست استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم و رئیس شورای عالی انجمن‌های علمی حوزه علمیه، در بیست ‌ودومین نشست اندیشه‌ورزی در مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با موضوع «نهاد شناسی ظرفیت‌های پیشرفت در تُراث اسلامی» به سخنرانی پرداخت  : اولین نهاد : نصوص بیان کننده شریعت خُرد و کلان است : ما معتقد هستیم که شش نهاد را می‌توان منبع قرارداد به‌عنوان نهادهایی که ظرفیت پیشرفت را در خود دارند و این نهاد‌ها به تراث اسلامی مربوط هستند. نخستین نهاد «نصوص دینی بیان کننده شریعت خرد و کلان در سنت» است به این معنا که آیات قرآن و روایات و احادیث اهل بیت نبوت که وظایف همه را در مقوله پیشرفت به طور خرد و کلان بیان می‌کند.  .......ششمین نهاد ، اعتقاد به سه استنباط : آخرین نهاد اعتقاد به سه استنباط است که اولین استنباط این است که ما در رویارویی با برخی از مسائل مورد به مورد عمل می‌کنیم، مانند مسائل خانواده و لازم است که ما در این‌گونه موارد استنباط دومی هم داشته باشیم و آن به طور سیستمی و نظام‌وار است و آنچه که در مورد اول استنباط اول وجود داشت نیازمند آن است که بار دیگر استنباط کنیم که ممکن است تعدیل‌هایی صورت گیرد و در این‌جا ممکن است با چند خرده نظام برخورد داشته باشیم، و به این منظور باید استنباط سومی هم داشته باشیم و آن این است که این خرده نطام‌ها را کنار هم قرار دهیم و به یک نظام کلان برسیم و این فکری است که مطرح است و باید درباره آن بیشتر به صحبت بپردازیم. +1395 .

***فقهای بزرگ و معروف شیعه در مورد قمه‌زنی چه می‌گویند؟+موضوع وهن مذهب بودن قمه زنی در زمان کنونی اگرچه یکی از تأکیدات علما بر نهی از قمه‌زنی است ولی این عمل از جهاتی دیگر مورد نهی و حرمت قرار می‌گیرد و فقهای بزرگ شیعه با توجه به این جهات فتوا به تحریم قمه زنی داده‌اند. در ادامه نگاهی به فتوای علمای بزرگ شیعه دراین‌باره خواهیم داشت.  (ضَرَری بودن قمه‌زنی) : مرحوم شیخ مرتضی انصاری که سرآمد فقهای شیعه در قرن‌های اخیر است، قمه زنی را از جهت ضررها و آسیب‌هایی که به بدن می‌رساند، حرام می داند. ایشان فتوایی درباره قمه‌زنی دارد که متأسفانه کمتر منعکس شده است  و ما آن را در کتاب «عار یا شعار، قمه‌زنی در ترازوی عقل و شرع» منتشر نمودیم. ایشان(مرحوم شیخ انصاری) در این باره می‌نویسد: «در تعزیه‌داری حضرت امام‌حسین (علیه السلام) اگر شخص زخمی مثل تیغ و غیره بر خود بزند که ضرر باشد بر بدنش، حرام است؛ اما اگر [عزاداری به] قِسمی باشد که درد و اَلَمش در همان وقت تعزیه‌داری باشد نه بعد از آن، مثل سینه‌زدن به طور متعارفِ ناس [مردم] که سیاه و سرخ شود، ضرر ندارد.» اصولا از نگاه شیخ اعظم انصاری هرگونه آسیب و ضررزدن به بدن حرام است. چنان‌که ایشان در بیان «قاعده لاضَرَر» می‌گوید: «قَدِ استُفیدَ مِنَ الأَدِلَّةِ العَقلِیَّةِ وَ النَّقلِیَّةِ تَحریمُ الإِضرارِ بِالنَّفسِ ؛ از دلایل عقلی و نقلی حرمت اضراربه‌نفس استفاده می‌شود.» . وی همچنین می‌افزاید: «علما در حکم ضررزدن، تفاوتی بین ضررزدن به خود و دیگران نگذاشته‌اند.» او همچنین در کتاب «فَرائِدُ الاُصُول» می‌نویسد: «پس هر ضرری که به خود شخص یا دیگری وارد شود، حرام می‌شود و تفاوتی نمی‌کند که چه کسی این ضرر را وارد کرده است.» اصل پاسخ شیخ انصاری در فتوایی که گذشت، به زبان فارسی نوشته است و ما عین آن را نقل کردیم، ولی متأسفانه بعضی دیگر از طرفداران قمه‌زنی برای اینکه شیخ انصاری را موافق قمه‌زنی جلوه دهند با تحریفی آشکار عبارت شیخ را این‌گونه به عربی ترجمه نموده‌اند: «إِذا اَورَدَ الشَّخصُ الجَرحَ بِمِثلِ السَّیفِ و َ نَحوِهِ عَلَی نَفسِهِ وَ لَم یَکُن مُضِرّاََ کانَ ذلِکَ جائِزاََ.» این در حالی است که شیخ انصاری در قسمت اول این فتوا ایجاد زخم بر بدن را مصداقِ ضرر و آسیب به بدن معرفی نموده و حرمت آن را بیان می‌کند و در قسمت دوم فتوا نیز ایشان با بیان «سینه‌زدن به طور متعارفِِ ناس» بر این معنا تأکید می‌کند.…...  +حجت الاسلام مهدی مسائلی اصفهانی+1395 .

***بخش عمده‌ فقه شیعه ناظر به اجتماعیات است+بخش عمده‌ای از فقه سَلَفِ صالح ناظر به اجتماعیات است و موضوعاتی که در فقه اجتماعی درباره آن صحبت می‌کنیم وصل به جامعه است، در مواردی، محصول جامعه است همانند بانک، فنآوری‌های نو یا رسانه و در مواردی همانند سیاست و امنیت، وصف جامعه است. بـر هـیچ یک از فقیهان اسلامى‌ پوشیده نیست که شریعت اسلام به جز احکام فـردى، دربردارنده آیین‌ها و قانون‌هاى فقهى براى جامعه نیز هست، وحى اسـلام نیاز انسان به رهنمودهاى دینى و آسمانى در ساحت زندگى اجتماعى را نـادیـده نـیـنگاشته و درباره آن بى‌تفاوت و ساکت نمانده است. در فقه حکومتی و فِقه‌ُالاِجتِماع فقیه حتماً باید از جامعه خود شناخت کافی داشته باشد؛ از این‌رو فتوای فقیهی که بدون درک صحیح از جامعه فتوا می‌دهد، با فتوای فقیهی که با شناخت و درک صحیح از جامعه و موضوع‌شناسی دقیق، فتوا می‌دهد؛ بسیار متفاوت است....،+حجت‌الاسلام  علیرضا پیروزمند، قائم‌مقام فرهنگستان علوم اسلامی قم+1395 .

***ملاک جهاد ابتدایی عُدوان کافر است نه عقیده/ لزوم بررسی آیات قتال+عضو هیئت علمی موسسه دارالحدیث با اشاره به آیات قتال با کفار و جهاد ابتدایی تاکید کرد: عمده علمای اسلامی معتقدند جهاد ابتدایی با کفاری است که عدو و دشمن هستند و صرف کشتن کفار به دلیل عقیده کفرآمیز آنان نیست از این رو آیات قتال نیز باید در منظومه کلی قرآن دیده شود . حجت‌الاسلام  مهدی مهریزی، عضو هیئت علمی موسسه دارُالحَدیث، در نشست علمی «جهاد ابتدایی در اسلام» در موسسه دین‌پژوهان با اشاره به عنوان بحث و ارتباط آن با مباحث عاشورا و این ایام گفت: این موضوع سوژه برخی حرکت‌های تندروانه در جهان اسلام شده است ....+1395 .

***فقه و نیازهای جدید در دوره «پس از استقرار حکومت اسلامی»+استقرار ‌حکومت اسلامی، برگشت به دوره جامعه‌ طبیعی ‌است یا ورود به جامعه مدنی ‌اسلامی؟ هر‌کدام از این دو‌گزینه‌، فقه متناسب با خودش را می‌طلبد‌. همچنین فقه متناسب با شرایط پس از استقرار حکومت اسلامی، اصول فقه متناسب به خود را نیز طلب می‌کند.  بی‌‌گمان همه مخاطبان این مقاله، نخست از مسأله «تحوّل» جامعه بشری به‌عنوان یک واقعیت خارجی آگاهند و دوم‌ آن‌که پاسخگویی علم فقه به نیازهای جدید را بر اساس اجتهاد مستمر فقهای‌ عظام نه‌تنها امری ممکن، بلکه‌ به سبب سابقه ۱۴۰۰ ساله آن، امری محقق می‌دانند؛ ولی به نظر می‌رسد برخلاف این توافقات، مسائل مُبهمی در این رابطه وجود دارد که به‌ویژه پس از تشکیل و استقرار حکومت اسلامی در کشور، باید مورد کاوشگری بیشتری قرار گیرد. حجت‌الاسلام سعید رُجحان، استادیار دانشگاه امام صادق(ع) در ‌مقاله ذیل که در کتاب نقد شماره ۳۳ به چاپ رسیده است، نخست درصدد تبیین نکات ‌مهمی در زمینه تحول و رابطه آن با فقه است؛ سپس به تبیین یک مورد اساسی می‌پردازد که در شرایط امروز کشور- البته با نگاهی فراتر از شرایط امروز جهان ـ باید از دید فقه بدان نگاه‌ جدیدی داشت.....+1395 .

***سه راهکار ترویج مباحث «فقه حکومتی»+مدیر مؤسسه لوح و قلم با اشاره به لزوم فرهنگ سازی مباحث فقه حکومتی در حوزه گفت: پرداختن به مبانی، تبویب و مَوسُوعَه نگاری فقه حکومتی سه سرفصل ورود به عرصه پژوهش‌های فقه حکومتی است تا در نتیجه نیاز حکومت در زمینه مسائل مبتلابه پاسخ داده شود.  در سالهای اخیر، ایجاد کرسی‌های تدریس «فِقهُ الحُکُومَةِ» یکی از مطالبات رهبر انقلاب اسلامی(امام خامنه ای) از حوزه‌های علمیه بوده است. مقام معظم رهبری تأکید دارند که «در قم باید درسهای خارجِ استدلالیِ قوی‌ای مخصوص فقه حکومتی وجود داشته باشد تا مسائل جدید حکومتی و چالشهائی را که بر سر راه حکومت قرار می‎گیرد و مسائل نو به نو که برای ما پیش می‌آید، از لحاظ فقهی مشخص کنند» . به ‌منظور آگاهی از چگونگی احیایِ فقه حکومتی و نحوه‌ی صحیح ترویج آن در حوزه علمیه، پایگاه وسائل با حجت‌الاسلام مهدی حقانی مدیر مؤسسه لوح و قلم به گفت‌و‌گو نشسته است که متن آن در پی می‌آید... +1395 .

***از معنا تا معناپردازی در «معماری اسلامی»+این کتاب که توسط دکتر عبدالحمید نقره‌کار، دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران و مدیر قطب علمی معماری اسلامی نگاشته شده....+1395 .

***بازتاب و پیامدهای «اجلاس گروزنی-پایتخت چِچِن»+هیئت بلند مرتبه مصر شامل اَحمَداَلطَّیِّب شَیخ‌اَلاَزهَر، شَوقی عَلّام مُفتی مصر، اُسامَه اَلاَزهَری مشاور رئیس جمهور، و عَلِی جُمعه مُفتی سابق مصر که همگی از بزرگان مذهبی این کشور می‌باشند، مهمترین میهمانان شرکت‌کننده به شمار می‌رفتند. در مقابل هیچ یک از علمای وَهّابی عربستان و سَلَفی قطر به این کنفرانس دعوت نشده بودند. چندی قبل «گروزنی» پایتخت چِچِن در روسیه شاهد برگزاری کنفرانسی با عنوان («مَن هُم اَهلُ السُّنَّةِ»؟! ) «اهل‌سنت و جماعت چه کسانی هستند؟!» بود. در این نشست که به گفته برگزارکنندگان بیش از ۲۰۰ شخصیت مسلمان برجسته اهل‌سنت در آن حضور داشتند، هیئت بلند مرتبه مصر شامل اَحمَداَلطَّیِّب شَیخ‌اَلاَزهَر مصر، شَوقِی عَلّام مفتی مصر، اُسامه اَلاَزهَری مشاور رئیس جمهور، و عَلِی جُمعه مفتی سابق مصر که همگی از بزرگان مذهبی این کشور می‌باشند، مهمترین میهمانان شرکت‌کننده به شمار می‌رفتند. در مقابل هیچ یک از علمای وَهّابی عربستان و سَلَفی قطر به این کنفرانس دعوت نشده بودند.-شرکت‌کنندگان در این کنفرانس تعریفی از مذهب اهل‌سنت ارائه کردند که وهابی‌ها و سلفی‌ها جایی در آن ندارند. شیخ‌الازهر در سخنان خود اهل‌سنت را از نظر اعتقادی و کلامی شامل اشاعره و ماتریدی و از نظر فقهی پیروان مذاهب چهارگانه‌ (حنفی، مالکی، شافعی و حنبلی) اعلام نمود. در بیانیه پایانی نیز با تکیه بر سخنان احمدالطیب شرکت‌کنندگان تصریح نمودند «اهل‌سنت در اعتقاد و مذاهب کلامی، اشعری و ماتریدی و اهل حدیث، در فقه پیروان مذاهب چهارگانه حنفی، مالکی، شافعی و حنبلی هستند و اهل تصوف پاک از نظر علمی و اخلاقی و تزکیه نفس همچون امام الجُنَید (جُنَید بغدادی) و امثال ایشان می‌باشند» ..... محتوای این کنفرانس و بیانیه پایانی آن نشان داد که علمای اصیل اهل‌سنت به این نتیجه رسیده‌اند که باید بین اهل‌سنت واقعی که پیروان مذاهب چهارگانه می‌باشند و آنها که به نام مسلمانانِ اهل‌سنت [«وهابی‌ها»] فتوای تکفیر و قتل و غارت می‌دهند و موجب تفرقه و تشتّت میان مسلمان‌ها شده‌اند، تفکیک قائل شد و صف‌های هر دو گروه را مشخص نمود تا مسلمانان متوجه شوند که این فرقه‌های تکفیری نماد اسلام نیستند. محتوای این کنفرانس و بیانیه پایانی آن نشان داد که علمای اصیل اهل‌سنت به این نتیجه رسیده‌اند که باید بین اهل‌سنت واقعی که پیروان مذاهب چهارگانه می‌باشند و آنها که به نام مسلمانان اهل‌سنت [«وهابی‌ها»] فتوای تکفیر و قتل و غارت می‌دهند و موجب تفرقه و تشتت میان مسلمان‌ها شده‌اند، تفکیک قائل شد و صف‌های هر دو گروه را مشخص نمود تا مسلمانان متوجه شوند که این فرقه‌های تکفیری نماد اسلام نیستند. - ...جمهوری اسلامی باید از فضایی که بسبب برگزاری این کنفرانس به خصوص در شبکه‌های اجتماعی بین پیروان اهل‌سنت پدید آمده با ظرافت و بدون برانگیختن حساسیت‌های مذهبی، برای آگاهی بخشی به جهان به ویژه نزد اهل‌سنت استفاده نماید تا برادران اهل‌سنت متوجه شوند آن فرقه‌ای که ریشه غیر اسلامی و حتی استعماری دارد و امروز سبب خونریزی‌های فراوان در بین مسلمان‌ها شده، «وَهّابیّت» است و این موضوعی است که خود علمای اهل‌سنت نیز به آن اقرار و اذعان نموده‌اند ...+1395 .

***تحولات فقه در تمدن متن محور / محسن آزموده+1399 .

***تحلیل شش تن ار فقها از حرکت امام حسین(ع)+امام خمینی در بحث‌های ولایت فقیه می‌گویند یک مصلح، یک حاکم و یک انسان مکلف اسلامی مگر حتما باید حرکتی که می‌کند در زمان خودش به نتیجه برسد، ما الان کاری می‌کنیم که ۵۰ سال دیگر ممکن است نتیجه دهد، ممکن است تشکیل یک حکومت ولو ۵ قرن دیگر مستلزم این شود که یک حکومت صالح و مشروع که موجب حرکت امام حسین(ع) شد، تشکیل شود و این همان ملاک‌هایی است که امام حسین(ع) در بحث امر به معروف و نهی از منکر ارائه دادند و آن را واجب می‌دانستند....+حجت‌الاسلام  سیدضیاء مرتضوی استاد حوزه علمیه قم، در ششمین نشست از سلسله نشست‌های «عاشورا؛ از نگاهی دیگر» از «بازتاب عاشورا در فقه سیاسی شیعه» سخن گفت و در این باره تحلیل شش فقیه را بیان کرد....+1399.

***شمارش معکوس برای تعیین‌ تکلیف شورای فقهی بانک‌ مرکزی....در واقع، شورای فقهی تشکیل شده تا از انطباق مصوبات بانک مرکزی در حوزه پولی و مالی با شرع مقدس اسلام و جلوگیری از ربوی بودن عملیات بانکی جلوگیری کند؛ اما بانک مرکزی می‌گوید که این شورا در حد یک شورای مشورتی است و هر موضوعی را که رئیس‌کل تشخیص دهد، در این شورا مطرح شده و از اعضای آن، نظرخواهی می‌شود. در نهایت این رئیس بانک مرکزی به عنوان رئیس شورای فقهی است که باید تصمیم بگیرد که کدام دستورالعمل، بخشنامه یا ضابطه‌ای در این شورا مورد بررسی قرار گیرد. اما مجلس چیز دیگری می‌گوید. به خصوص اینکه مقام معظم رهبری (حضرت آیت الله امام خامنه ای) نیز در پاسخ به نامه‌ اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس‌جمهور به صراحت عنوان کردند که شورای فقهی باید یکی از ارکان بانک مرکزی باشد. - دولت این موضوع را در لوایح دوقلوی بانکی خود دیده و مجلس هم برای بانکداری بدون ربا طرح آماده کرده است؛ به خصوص اینکه هر دو با هم اختلافات عمیقی در جایگاه شورای فقهی دارند. دولت می‌گوید این شورا، به عنوان یکی از ارکان بانک مرکزی در حد یک شورای مشورتی باقی خواهد ماند و مجلس اما معتقد است که مصوبات آن لازم‌الاجرا است و تمامی دستورالعمل‌ها و آئین‌نامه‌ها و حتی ابزارهای معاملاتی در نظام بانکی باید به عنوان حوزه کاری شورای فقهی مطرح باشد و جایگاه آن هم، برتر از یک جایگاه مشورتی است..... حجت الاسلام دکتر سید عباس موسویان عَجَب شیری آذربایجانی، عضو شورای فقهی بانک مرکزی در گفتگو با خبرنگار مهر با تشریح جزئیات جلسه مجلس و دولت برای تعیین تکلیف شورای فقهی بانک مرکزی گفت: یکی از مسائلی که هم در لایحه دولت آمده و هم در طرح مجلس برای بانکداری بدون‌ربا دیده شده، تاسیس شورای فقهی به عنوان یکی از ارکان بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است. به این معنا که طبق لایحه و طرح، بانک مرکزی موظف خواهد شد که جهت صیانت و ایجاد اعتماد و اطمینان برای مردم نسبت به اینکه معاملات بانکی فعلی کشور، اسلامی و به دور از ربا است، شورای فقهی را تاسیس و راه‌اندازی کند ولی بحثی که بوجود آمده، بر سر دو تا سه نکته است که اکنون محل اختلاف بین لایحه دولت در قوانین دوقلوی بانکی و طرح مجلس برای بانکداری بدون ربا است.....+1395 .

***فقدان بحث اختصاصی حقوق کودک در فقه به معنای بی‌اعتنایی آن نیست+...دکتر مصطفی میراحمدی در ادامه با اشاره به روایتی از پیامبر اکرم (ص) با این مضمون که فردی در زمان پیامبر اموال خود را بخشش میکرد و پس از مرگ او فرزندانش گدایی می‌کردند و واکنش پیامبر(ص) که فرمودند اگر از وجود چنین شخصی آگاه بودم هرگز اجازه نمی دادم که آن را در قبرستان مسلمانان دفن کنند، گفت: این روایت نشان دهنده توجه اسلام به حقوق فرزند مانند ارث است. در نتیجه اگر فقه را منبعی در کنار سایر منابع بدانیم هیچ منافاتی وجود ندارد و می‌توان به وسیله این موضوع به فقه مطلوب نزدیک شد.....+1395 .

***فرهنگ عزاداری و گریز از وهن در مذهب / حجت الاسلام محمدغفوری نژاد+1395 .

***سیر تَطَوُّر مَباحِث فقهی درباره نهضت عاشورا +آیا قیام عاشورا فقهی است یا خیر؟‌ اگر هست، ذیل کدام یک از ابواب فقه بررسی شده یا باید بشود؟ فقهای شیعه در این باره چه گفته‌اند و چه نظراتی دارند؟ در این مقاله تطور بحث فقهی درباره عاشورا از سوی حجت‌الاسلام رسول جعفریان اصفهانی ....+1395 .

***بازتاب عاشورا در فقه سیاسی شیعه+حجت الاسلام سید ضیاء مرتضوی+1395 .

***انتشار کارت اعتباری با پشتوانه سپرده‌های مردم (نه از منابع درونی بانک) اشکال شرعی دارد+حجت‌الاسلام  غلامعلی معصومی‌نیا، عضو هیئت علمی گروه اقتصاد دانشگاه خوارزمی  اظهار کرد : کارت‌های اعتباری که اخیرا توسط بانک مرکزی منتشر شده است باید با پشتوانه منابع درونی بانک‌ها منتشر شود؛ چراکه انتشار این کارت‌ها با پشتوانه سپرده‌های مردم دارای اشکال شرعی است.  چندی پیش آئین رونمایی از کارت اعتباری مُرابَحَه در شعبه مرکزی بانک ملی، با حضور ولی‌الله سیف، رئیس کل بانک مرکزی برگزار شد. او در این مراسم اظهار کرد: این محصول نوین نظام بانکی کشور که بر پایه عقد مُرابَحَه صادر می‌شود، به تدریج جایگزین تسهیلات خُرد بانک‌ها شده و با این ابزار فاکتورهای صوری برچیده می‌شود. بر این مبنا عملیات بانکی با دقت، شفافیت و امنیت بیشتر انجام خواهد شد..... - حجت‌الاسلام  غلامعلی معصومی‌نیا، عضو هیئت علمی گروه اقتصاد دانشگاه خوارزمی، در گفت‌وگو با ایکنا درباره وضعیت شرعی و آثار اقتصادی کارت‌های اعتباری بانک مرکزی اظهار کرد: اگر کارت اعتباری در قالب عقد مُرابَحَه منتشر شود بدین گونه است که مشتری به وکالت از طرف بانک، کالایی را خریداری کرده و این کالا مُتعلِّق به بانک شده و به وکالت دوم از طرف بانک به خود شخص با درصد معین بیشتر فروخته می‌شود. - وی ادامه داد: مُرابَحَه به این معناست که شخصی کالایی را خریداری کرده و با درصد معینی افزایش قیمت، آن کالا را می‌فروشد و قیمت پایه و سود را هم به خریدار اعلام می‌کند؛ بنابراین اگر این شیوه به درستی رعایت شود از منظر فقهی مشکلی ندارد. - معصومی‌نیا تأکید کرد: البته اما و اگرهایی درباره فعالیت بانک‌ها در این زمینه وجود دارد؛ چراکه اگر پولِ پشتوانه انتشار این کارت‌ها از منابع درونی بانک باشد اشکالی ندارد. چیزی که بنده عنوان کردم براساس نظریه ذخیره جزئی است که بانک ، پول مردم را در اختیار دیگران قرار دهد. - عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی اظهار کرد: کارت اعتباری باید پولی باشد که بانک از منابع خود در اختیار دیگران قرار دهد؛ مثلا کارت ده میلیونی در اختیار من قرار داده و خریدهایی که دارنده کارت انجام می‌دهد از حساب بانک کم می‌شود....+1395 .

***خاستگاه و چیستی اصل عدم ولایت در فقه سیاسی شیعه+فقیهان شیعه گرچه در ابواب مختلف فقه به این اصل استناد جسته و بر اساس آن به عدم ولایت اشخاص بر دیگران فتوا داده‌اند، اما از چیستی این اصل و خاستگاه آن کمتر سخن گفته‌اند. با توجه به اهمیت این اصل در فقه شیعه؛ به خصوص در بحث حکومت و سیاست و تأثیر آن در نفی یا اثبات برخی از مناصب حکومتی برای زنان؛ مانند منصب رهبری و منصب قضاوت، ضرورت بحث از چیستی و منشأ این اصل روشن‌تر می‌شود...احمد طاهری‌نیا ‌استادیار مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) طی مقاله‌ای که در شماره ۷۸ فصلنامه علمی- پژوهشی «حکومت اسلامی».... +1395 .

***تأثیر نگرش دینی در نوع موضوع شناسی/ گام‌هایی در جهت تمدن سازی+قبلاً می‌گفتیم که موضوع شناسی را دیگری انجام دهد و حکمش را فقیه بدهد، الان توجه می‌کنیم که نگرش فقیهانه در موضوع شناسی مؤثر است+حجت‌الاسلام  علیرضا پیروزمند، قائم‌مقام فرهنگستان علوم اسلامی....+1395 .

***فقیهی که ادعای استقلال حوزه از ولی امر را بکند از عدالت خارج شده است!+استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم با اشاره به این‌که استقلال نسبت به ولی امر که ولایت شرعی الهی بر همه امت اعم از حوزه‌های علمیه دارد معنا ندارد، گفت: متأسفانه شیادانی پیدا شده‌اند و به این مسائل پرداخته‌اند؛ این استقلال درست مبغوض خداوند است، کسی که بخواهد خیال استقلال حوزه از ولی امر را در سر داشته باشد از جاده الهی منحرف شده است، +آیت‌الله علی‌اکبر سیفی مازندرانی، استاد برجسته حوزه علمیه، ...+1395 .

***پرونده‌ای در تشریح موضوع «تَراریخته» و بررسی فقهی آن+زیست‌فناوری می‌تواند راه‌حلّی کلیدی برای رشد روزافزون تقاضا برای غذا در جهان باشد. لذا بهره‌برداری هدفمند از زیست‌فناوری با رعایت تمامی جنبه‌های ایمنی و اخلاقی مربوطه مُنجرّ به افزایش تولید مواد غذایی و بهره‌وری قابل‌توجه خواهد شد. بررسی دیدگاه‌ها و نظریات فقهی مصرف محصولات تَراریخته حاصل از مهندسی ژنتیک ما را به مسائل اخلاق زیستی مربوطه و چگونگی استفاده‌ صحیح رهنمون خواهد کرد .- در یازده سال گذشته دومیلیارد هکتار از اراضی جهان زیر کشت محصولات تراریخته رفته و نیز در ۲۰ سال گذشته بیش از ۱۵۰ میلیارد دلار برای کشاورزان سود داشته است. پیشرفت این فناوری در جهان و نیز ضرورت آشنایی هرچه بیشتر با محصولات تَراریخته موجب شد تا «هفته‌نامه حریم امام» گفتگوهایی با صاحب‌نظران مخالف و موافق این موضوع ترتیب داده و آن را مورد توجه و بررسی قرار دهد...+گفتگو با دکتر بهزاد قره یاضی رئیس امنیت زیستی کشور+گفتگو با حجت الاسلام سید مجتبی نور مفیدی استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم+ ...دکتر محمد رضا زمانی رئیس پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست‌فناوری و متخصص بیولوژی مولکولی(زیست‌فناوری)+...دکتر حسین عسکری عضو هیأت علمی دانشکده فناوری‌های نوین دانشگاه شهید بهشتی و متخصص فیزیولوژی مولکولی+... دکتر آزاد عمرانی دکترای بیوشیمی و عضو هیئت رئیسه اتحادیه ملّی محصولات کشاورزی و انجمن ارگانیک ایران و از منتقدین فناوری تراریخته+دکتر محمد تولّایی +دانشیار دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله و رئیس مرکز تحقیقات ژنتیک نور و رئیس انجمن ژنتیک ایران+دکتر سید علی اکبر بهجت نیا عضو هیأت علمی بخش پیراپزشکی در مرکز تحقیقات علوم پزشکی گیاهی دانشگاه شیراز و سردبیر مجلات کشاورزی دانشگاه شیراز+دکتر مسعود شمس بخش عضو هیات علمی گروه بیوتکنولوژی کشاورزی دانشگاه تربیت مُدرّس و دکترای ویروس شناسی ملکولی از دانشگاه آدلاید کشور استرالیا + دکتر سید محسن شیرازی+عبدالمهدی میرصادقی استاد حوزه علمیه قم و رئیس بنیاد علمی فرهنگی فؤاد» +زهرا کَهریزی+شماره ۲۳۸ هفته‌نامه «حریم امام» به صاحب‌امتیازی آستان مقدس امام خمینی(ره) و مدیرمسئولی علی جوادی راد+چندی پیش حضرات آیات عظام مکارم شیرازی و علوی گرگانی، در فتاوایی جداگانه ، تحقیقات بر محصولات دست‌کاری شده ژنتیکی (تراریخته) را بدون اشکال، اما «کشت تجاری» این محصولات را جایز ندانستند.+1395 .

***نظام پیشنهادی بازچینی ابواب فقهی (نظم نوین فقهی)/حجت الاسلام محمدمهدی کمالی+ زندگی بشر چهار ساحت اصلی مختلف دارد؛ ساحت الهی یا عبادی، ساحت فردی، ساحت اجتماعی و ساحت طبیعی که هرکدام به زیرشاخه‌های بسیار متنوع و گسترده‌ای تقسیم‌شده و بررسی و تتبع فقهی در آن زمینه را می‌طلبد. در نوشتار پیشِ‌رو، علاوه بر ارائه نمودار پیشنهادی برای بازچینی ابواب فقهی چند نکته را نیز متذکر می‌شویم....+1395 .

***ساخت قاعده فقهی کرامت+کرامت انسان می‌تواند به عنوان قاعده‌ی فقهی، آن هم یک قاعده‌ی فراگیر مطرح باشد به این معنا که هر جا اجرای حکمی باعث مخدوش شدن اصل کرامت انسان شد، آن حکم با استناد به قاعده‌ی کرامت محدود، کنترل و یا تعلیق شود .چهل‌وچهارمین شماره فصلنامه علمی – پژوهشی «پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی»(تابستان ۱۳۹۵) با هفت مقاله علمی از جمله «ساخت قاعده فقهی کرامت»، توسط دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل چاپ و منتشر شد. -«بررسی فقهی مبالغ دیه، در پرتو مقتضیات زمان»، «بررسی فقهی اِفساد فِی‌الاَرض اینترنتی»، «تأملی در قاعده انگاری بطلان مُعامَلات سَفیهانه با تأکید بر آیه ممنوعیت اَکل مال به باطل»، «حرمت مُعامله با علم به استفاده حرام»، «تحلیل فقهی فروش کالاهای متروکه توسط گمرک در حقوق ایران» و «تبیین فقهی حقوقی شروط ثمن باز و نامعیّن در قراردادهای انرژی» از دیگر مقالات منتشر شده در این نشریه علمی پژوهشی است.+ساخت قاعده فقهی کرامت : مجید وزیری- محجوبه عابدی+1395 .

***وحدت فقهی امر ناممکنی است+حجت الاسلام احمد مُبَلِّغی عضو مجلس خبرگان رهبری و رئیس مرکز تحقیقات مجلس شورای اسلامی/ ضرورت شناسایی قواعد فقهی وحدت+امکان وحدت فقهی اصلاً بحث مطلوبی نیست، چون شدنی نیست؛ حتی در شیعه یا در خود اهل سنت نیز وحدت فقهی به صورت دقیق امکان‌پذیر نیست. به هر حال فقهایی هستند که اجتهادهای مختلف دارند؛ اما اگر وحدت فقهی به این معنا باشد که ما وحدتی را بر پایه تعالیم و دستورات فقه بنا کنیم یک امر شدنی است. وحدت میان مذاهب اسلامی عمدتاً در قالبى توصیه‌اى مطرح گشته است؛ طرح شدن وحدت در این قالب، ضمانت‌هاى لازم را براى تحقق یافتن در جامعه و حضورى فعال و مستمر در فراز و فرودهاى اجتماعى با خود همراه ندارد.+1395 .

***حجت الاسلام مصباحی‌مقدم: بانکداری بدون‌ربا جدی‌ گرفته نمی‌شود+رئیس کمیته فقهی سازمان بورس و اوراق بهادار با بیان اینکه بانکداری بدون‌ربا در ایران جدّی گرفته نشده است، گفت: معنا ندارد که سودی تحت عنوان عَلَی‌الحِساب اعلام و بعد همان پرداخت شود، بدون اینکه فرض بگیرند این سود، یک سود موقت است و باید در پایان سال مالی و بعد از حسابرسی، رقم آن کاهش یا افزایش پیدا کند.حجت‌الاسلام  غلامرضا مصباحی‌مقدم رئیس کمیته فقهی سازمان بورس و اوراق بهادار گفت: فعالیت‌های بانکی در کشور متناسب با مقتضیات بانکداری بدون‌ربا تحقق پیدا نکرده است....+1395 .

***از «قواعد مَهجور» و «شعارات بی‌سند» تا «کارکردگرایی شریعت»+در فقه، اصل اوّلی این است که دنبال اَسناد باشیم؛ یعنی احکام را طبق ادلّه به دست بیاوریم؛ منتهی ما در فرآیند استنباط از اَسناد، نمی‌توانیم «مقاصد»، «مطبوع بودن» و «قابلیت اجرا» را نادیده بگیریم. این‌ها هیچ‌کدام سند فتوا نیستند ولی در فهم اَسناد اثر می‌گذارند....+حجت‌الاسلام ابوالقاسم علیدوست استاد مطرح خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم .....+1395 .

***داعش مولود فقاهت منهای اخلاق / اصغر زارع کَهنمُویی+داعش محصول پلشتی‎‎های انسانِ دوران حاضر است؛ محصول استفراغ همه دیکتاتور‎های مدرن و مرتجع زمانه و به زبان صریح‎تر، چکیده تمام اراذلی است که از همه سوی جهان آمدند و دست بر گردنه‎‎های خاورمیانه کشیدند و هر یک نوع خاصی از کروموزوم خشونت را بر زمین حاصل‎خیز آن کاشتند. داعش موجود قدرتمندی است چون همه زشتی‎‎ها و البته بد‎ترین‎‎های جهان را یکجا در نهاد خود دارد .....+1395 .

***مواجهه تقلیل‌گرایانه با فقه از ایدئولوژی تا مهندسی+حجت‌الاسلام‌ حمید پارسانیا در مصاحبه‌ای تفصیلی با هفدهمین شماره فصلنامه تخصصی علوم انسانی اسلامی صدرا با عنوان «مرگ جامعه‌شناسی! احیای فقه به‌مثابه معرفت علمی اجتماعی؛ مواجهه تقلیل‌گرایانه با فقه از ایدئولوژی تا مهندسی» به بررسی فقه اجتماعی و ارتباط آن  با جامعه شناسی مُدرن پرداخته است.فقه اجتماعی زیرمجموعۀ فقه است و خصوصیات فقه را دارد. فقه در معنای مصطلح خود یک دانش تجویزی و انتقادی است؛ یعنی علمی است که احکام وضعی و تکلیفی افعال مکلفین را بیان می‌کند، و احکام تکلیفی اعم از واجب، مستحب، مکروه، مباح و حرام است. جهات قضایا در علوم تکوینی، امکان، وجوب و امتناع است؛ در علم فقه به اموری پرداخته می‌شود که با عمل و فعل انسان‌ها ایجاد و انجام می‌شوند، از این رو جهات قضایا به پنج قسم افزایش می‌یابد. وجوب و حرمت متناظر با وجوب و امتناع است و اباحه متناظر با امکان است. استحباب و کراهت دو جهت جدیدی است که با اولویت دو طرف وجود و عدم پدید می‌آید. فقه اجتماعی به دلیل اینکه زیرمجموعۀ فقه است، خصوصیات این علم را دارد..جامعه‌شناسی مدرن، در مقطع نخستین خود با ادعای «به جای شریعت نشستن» شکل گرفت. اصلاً این علم آمد تا جای فقه و شریعت را برای برنامه‌ریزی اجتماعی بگیرد. البته در ادامه متوجه شدند که علم در صورت تجربی و پوزیتویستی آن [پوزیتویستی یعنی معرفت تجربی و شکل افراطی تجربه گرایی است که در واقع ، مکتبی بر ضد مابعد الطبیعه و باورهای غیر تجربی علمی است (استاد سید اصغرسعادت میرقدیم لاهیجی)]، صلاحیت این کار را ندارد و نمی‌‌تواند حکم تجویزی بدهد؛ یعنی با نظر به مبانی کلاسیک‌های علوم اجتماعی، باید به تبیین تجربی محدود شود.... +1395 .

***طرح رشته‌ تخصصی شکست خورده است/ راهکار مطلوب، تلفیق فقه با علوم انسانی+حجت‌الاسلام  علی‌اکبر رشاد ، رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و مؤسس و رییس حوزه علمیه امام رضا(ع) گفت: بنده اولین مؤسسه آموزش عالی حوزوی کشور را ثبت کردم، اکنون معتقدم که اینها فایده‌ای ندارد و طرح رشته‌ تخصصی شکست خورده، این روش غلط بوده و جواب نداده است. دانشگاه، تخصص می‌داد و اجتهاد نمی‌داد؛ چنان که ما آمدیم ظاهرا رشته‌های تخصصی دایر کردیم، اما چیزی بیش از دانشگاه نشد، اجتهاد حاصل نشد. راه چاره و راهکار مطلوب، تلفیق فقه با علوم انسانی است....++1395 .

***«فقه» و مهندسی حیات بشری+«فقه مطلوب و بالنده» می‌بایست هسته مرکزی «منظومه معرفت بشری» را مستند به کتاب و سنت ارائه دهد و در گام بعد، این معرفت‌های دینی در لایه «علوم و دانش‌ها» امتداد یابد و در حلقه سوم نیز به «مدل‌ها و برنامه‌های اجرایی» در صحنه مدیریت اجتماعی فراوری شوند .... یحیی عبدالهی پژوهشگر گروه اصول فرهنگستان علوم اسلامی ‌- فصلنامه علوم انسانی صدرا شماره ۱۷ .+1395 .

***بررسی تغییرات ‌اندیشه اجتماعی فقهای امامیه+سید مُرتضی عَلَمُ الهُدی و شیخ مفید، هر دو در عصر غیبت قائل به ولایت فقیه در امور دینی بوده و به تناسب آن، مجموعه‌ای ‌از دانش‌ها را جهت استنباط احکام شرعی تدوین کرده‌اند. جلسه دفاعیه رساله دکتری محمدرضا قائمی‌نیک با موضوع «بررسی تغییرات‌اندیشه اجتماعی فقهای امامیه»، در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران تشکیل شد و با حضور دکتر محمدتقی کرمی، دکتر محمد صفر جبرائیلی و دکتر ابراهیم فیّاض به عنوان اساتید داور مورد بحث و بررسی قرار گرفت....+1395 .

***تحوّل در روش فقه به چه معناست؟+در حالی که در فضای فقهی کنونی، هیچ‌کس به دنبال شناخت تحولی در درون موضوع بر اثر مواجهه نظام‌های اجتماعی با هم نیست؛ اگر «تبدّل موضوعی» را فعال کنیم می‌تواند حرکت خوبی ایجاد کند و همچنین بعضی از عناصر روشی نیز باید کنار گذاشته شود که ما را پیوسته مجبور به احتیاط‌های فراوان کرده و دست‌وپای جامعه را می‌بندد. روش هر علم از گذشته‌ها شروع شده، ادامه یافته و به زمان حال رسیده است. ممکن نیست علمی در گذشته، روش کاملاً متفاوتی داشته و امروز روش دیگری را اتخاذ کند. روش در نهاد علم است و اگر از بین برود، آن علم نابود می‌شود....+حجت الاسلام احمد مُبَلِّغی +1395 .

***نقش مصلحت در تحول فقه سیاسی شیعه پس از انقلاب اسلامی+طرح مصلحت نظام سیاسی، پس از تشکیل نظام جمهوری اسلامی، در برخی ساحت‌ها موجب تحول فقه سیاسی شیعه شده است. نگارنده می‌کوشد نکاتی را که در بـحث تـحول فقه سیاسى شیعه برخاسته از مصلحت ، نقش دارد تبیین کند.  مـصلحت که گاهى اوقات بـیانگر اهـداف دین در حوزه روابط سیاسى – اجتماعى است، یکى از عناصر درونى دین و فقه سیاسى است که همواره‌ در‌ آموزه‌هاى اسلامى داراى جایگاه و در ساحت‌هاى گـوناگون مـورد تـوجه بوده است. طرح مصلحت نظام سیاسی، پس از تشکیل نظام جمهوری اسلامی، در برخی ساحت‌ها موجب تحول فقه سیاسی شیعه شده است....+حجت‌الاسلام  سیدکاظم سیدباقری استادیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی+1395 .

***تمایزات فقه و فقه سیاسی از منظر ضرورت، موضوع و روش+روش تفقه در فقه سیاسی، متأثر از روش اجتهادی فقه عمومی و رایج است. اگر فقه بخواهد در عرصه حیات اجتماعی و تاریخی حضور پیدا کند، باید دامنه فقه و تفقه دینی گسترش یابد....+حجت‌الاسلام سید محمدمهدی میرباقری در پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی+1395 .

***تحلیلی بر رویکرد فقهی اخوان‌المسلمین / محسن مهریزی+1395 .

***احکام ثانویه؛ «تبدیل» یا «تبدّل» موضوعات احکام اولیه / محمدحسین کمالی+1395 .

***تضعیفات ائمه رجال، معتبر نیست!/ غلام‌رضا احسنی+1395 .

***با تعبیر «فقه مضاف» موافق نیستم+ آیت‌الله علیرضا اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه+1395 .

***فتوای رهبری(امام خامنه ای) درباره هَروَلَه کردن در مجالس عزاداری+حجت الاسلام محمد حسین فلاح‌زاده کارشناس مسائل فقهی+1395 .

***امر به معروف و نهی از منکر با اجرای قانون از مظلومیت بیرون بیاید+آیت الله ناصر مکارم شیرازی+1395 .

***عزم لازم برای اجرای قانونی امر به معروف وجود ندارد/ نهی از منکر فقط درباره حجاب نیست+علامه محمد تقی مصباح یزدی رییس مؤسسه آموزشی و پژهشی امام خمینی(ره).+1395 .

***کتاب «تقیه در اندیشه سیاسی شیعه» منتشر شد+ به قلم حسین تربتی‌نژاد+1395 .

***نگهبان سنت و دغدغه تحدید قدرت+دوره ۲۳ ساله مرجعیت آیت‌الله شیخ لطف الله صافی گلپایگانی+....نقطه عطف اندیشه آیت‌الله صافی در کتاب فقهی مشهورش درباره تعزیر قابل ردیابی است که صریحاً خواستار تحدید اختیارات حاکمان غیر معصوم شده است:«حکومت باید به اجرای قانون و ادب‌کردن بزهکاران بپردازد؛ ولی لازمه این امر، آن نیست که حکومت، مطلق‌العنان باشد و مثل نظام‌های قبیله‌ای رفتار کند. پس مصلحت در این است که اختیارات حکومت مشخص شود تا منجر به استبداد حاکمان و تسلط آنان بر ضعیفان و حتی غیر ضعیفان نشود. چرا که حکومت نباید مظهر سخت‌گیری و خشونت باشد. در قرآن هم آمده است: ای پیامبر، اگر تو فرد بداخلاق و تندخویی بودی، مردم از اطراف تو پراکنده می‌شدند… پس حتی اگر حاکم، نائب خاص یا عام امام معصوم باشد، باز هم مصون از خطا و اشتباه و استبداد نیست».....(این مقاله در آخرین شماره مجله تقریرات (۴ و ۵؛ اردیبهشت و تیر ۱۳۹۵ش) به قلم علی اشرف فتحی منتشر شده و برای انتشار در اختیار «مباحثات» قرار گرفته است). ....+نامه امام خمینی به نامه اعتراض‌آمیز آیت‌الله سید محمدرضا گلپایگانی – پدر همسر آیت‌الله شیخ لطف الله صافی گلپایگانی :«شورای نگهبان حق تشخیص موضوعات به حسب قانون ندارند … لکن باید نکته‌‏هایی را عرض کنم که جنابعالی یک طرف صفحه را ملاحظه می‏‌فرمایید، طرف دیگر اگر وضع به همان منوال خان‌خانی و بورس‌بازی و زمین‌‏خواری بماند که باز یک طبقه‌ی اشراف بدون رسیدگی به وضع‌شان، که غالباً بر خلاف موازین شرعیه است، در اروپا به عیش و عشرت مشغول و یک طبقه‌ی عظیم فقرا برای آنان ـ برخلاف موازین ـ کار کنند و با فقر و فاقه زندگی کنند، برای حکومت اسلام و اسلام و قانون اساسی باید فاتحه خواند… من میل ندارم که تهمتی که سال‌هاست به روحانیون می‌‏زنند و می‌‏زدند که اینان طرفدار زمین‌خواران و سرمایه‌‏داران بزرگ هستند و با طرفداری خود موجب ظلم به مردم مستمند می‌‏شوند، شاهد پیدا کند و به ما بچسبانند» ....+ پاسخ امام خمینی به نامه اعتراض آمیز آیت الله شیخ لطف الله صافی گلپایگانی . امام خمینی چنین مرقوم فرمود : «... حضرات آقایان محترم به شایعاتی که از طرف سودجویان بی‌بند و بار یا مخالفان با نظام جمهوری اسلامی پخش می‌شود اعتنایی نکنند که شایعات در هر امری ممکن است» !!! +1395 .

***دانشجویان و مسأله نماز در غیر وطن / سیدحسن شیرازی+این یادداشت با فرض قبول عدم صدق وطن در صورت قصد اقامت دو یا سه سال که خود مشهور ملتزم شده‌اند، به طور خلاصه به بررسی نظر مشهور و روایاتی که ممکن است بر خلاف مشهور به آنها استدلال شود می‌پردازد.  یکی از مسائل مبتلا به بسیاری از دانشجویان و طلابی که برای تحصیل به شهری غیر از وطن خود سفر می‌کنند این مسأله است که آیا دانشجویان می‌توانند در شهر محل تحصیل هم نماز تمام بخوانند؟ منظور از شهر محل تحصیل، شهری است که دانشجو یا طلبه، برای مدتی مجبور است در آن بماند. البته می‌توان با توجه به قصد ده روز، نماز را کامل خواند. اما وظیفه این افراد زمانی که برای کمتر از ده روز به شهر محل تحصیل خود مراجعه می‌کنند، چیست؟ آیا می‌توانند نماز را کامل بخوانند یا نمازشان شکسته است؟در اینجا اکثر فقها گفته‌اند این محل، وطن او نیست ولی حکم وطن را دارد؛ یعنی باید نمازش را تمام بخواند. دلیل فقها این است که موضوع تمام، «عدم السفر» است و این شخص اگر چه در وطن حقیقی خود نیست ولی از این باب که مسافر هم محسوب نمی‌شود، پس نمازش تمام است ما در این مقاله با فرض قبول عدم صدق وطن در صورت قصد اقامت دو یا سه سال که خود مشهور ملتزم شده‌اند به طور خلاصه به بررسی نظر مشهور و روایاتی که ممکن است بر خلاف مشهور به آنها استدلال شود می‌پردازیم.....+1395 .

***پایان همایش بین‌المللی «وحدت اسلامی-وحدت مسلمین: مبنای گفتگو»+همایش بین المللی «وحدت اسلام – وحدت مسلمین: مبنای گفت وگو» با حضور هیئت جمهوری اسلامی ایران به سرپرستی آیت‌الله محسن اراکی دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در مسکو گشایش یافت....+1395 .

***آیا وجود «ملاک» همیشه مساوی با جعل «حکم» است؟ / بلال شاکری+1395 .

***مرکز تخصصی فقه؛ گزاره‌ای تناقض‌نما! / میرزاعلی نعمتی+1395 .

***راه‌اندازی «دانشگاه مذاهب اسلامی» در عراق+هیئتی از عراق که برای بررسی چگونگی راه‌اندازی دانشگاه مذاهب اسلامی به ایران سفر کرده بودند با آیت‌الله محسن اراکی دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در قم دیدار کردند.+1395 .

***دغدغه‌هایی که بی‌پاسخ ماند+آیت‌الله علیرضا اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه گفت: طلاب و فضلا باید دغدغه‌های رهبر انقلاب در باب حوزه‌های علمیه را بازخوانی و به گفتمان رایج در بدنه حوزه تبدیل کنند. اگر حوزه به نیازهای اجتماعی پاسخ ندهد، خطرات بزرگی پیش می‌آید....+1395 .

***بررسی نظر موافقان و مخالفان در «زوائد علم اصول»+قُدَما در تدوین اولین کتاب‌ها‌ی اصولی ناظر به فضای اهل تسنن قلم زده‌اند که خود به خود سبب ورود برخی مباحث زائد به اصول شیعی شده است. چنانچه «اَلعُدَّةُ فِی اُصُولِ الفِقهِ» نام مشترک کتاب شیخ طوسی و قاضی اَبُو یَعلَی از علمای اهل تسنن است.حجت‌الاسلام  محمدتقی اکبرنژاد مدیر مؤسسه‌‌‌‌‌ی فقاهت و تمدن‌‌‌‌‌سازی و از فعالان عرصه تحول در حوزه‌های علمیه، در نشست «بررسی زوائد علم اصول» که در حسینیه شهدا برگزار گردید، با اشاره به ضرورت علم اصول برای فهم دین و استنباط احکام بیان کرد...+1395 .

***تاکید آیت‌الله شیخ حسین نوری همدانی  بر وحدت شیعه و سُنّی/ جای خالی کرسی فقه شیعه در اَلأَزهَر مصر +1395 .

***الگوی اجتهاد چند مرحله‌ای در فقه مالی+حجت‌الاسلام  دکتر سیدعباس موسویان عَجَب شیری، عضو شورای فقهی بانک مرکزی و عضو هیات موسس انجمن مالی اسلامی ایران...+1395 .

***نقدی بر مقاله «حکومت زدایی از حرم»+جت‌الاسلام  احمد عابدی استاد حوزه علمیه قم در واکنش به ادعاهای حجت‌الاسلام  محمد سروش مَحَلّاتی در مورد اداره اَعتاب مُقَدَّسَه به شبهات مطرح شده در این مورد پاسخ داد که در ذیل می‌آید....+1395 .

***«وهن دین» به مثابه قاعده‌ای فقهی / بلال شاکری+1395 .

***ضرورت تقویت دانش‌های اسلامی ناظر به مسائل فراروی امت+هیئتی متشکل از دیوان وقف سنی و شیعه عراق و عالمانی از دانشگاه‌های هر دو مذهب این کشور به همراه مشاور وزیر آموزش عالی عراق ضمن حضور و بازدید از دانشگاه مذاهب اسلامی با حجت‌الاسلام المسلمین دکتر احمد مبلّغی ریاست دانشگاه و عضو مجلس خبرگان رهبری، معاونان و مدیران گروه‌های این دانشگاه دیدار کردند....+1395 .

***ساحت‌‌‌های فقه؛ از کشف قوانین تا طراحی الگوهای فرهنگی و زیستی+حجت‌الاسلام علی الهی خراسانی، محقق و پژوهشگر فقه اجتماعی+1395 .

تحول متکامل یا مرتجعانه کدامیک!؟+حجت‌الاسلام  ابوالقاسم علیدوست استاد خار فقه و اصول حوزه علمیه قم+1395.

«اَلفِِقهُ الأَرقَی»، تعلیقاتی بر عُروَةُ الوُثقی+ به قلم آیت‌الله شیخ اسدالله بیات زنجانی+1395 .

***«تقریرات گعده» آیت‌الله‌ سید موسی شُبَیری زنجانی+آقای نایینی در حاشیه عروه، مطلقاً تقلید از میت را حرام دانسته؛ ولو اعلم بوده باشد؛ ولی در استفتائات خود گفته اگر کسی به فتاوای ایشان دسترسی نداشت، به آثار برخی قدما مثل وحید بهبهانی و… مراجعه کند. ظاهراً ایشان هیچ‌کدام از معاصرین خود را اعلم از خود نمی‌دانسته‌اند!! . «تقریرات گعده» عنوان صفحه‌ی ثابتی است که در مجله تقریرات منتشر می‌شود؛ مشتمل بر نکاتی ناب و شنیدنی از مرجع عالی‌قدر آیت‌الله‌ شبیری زنجانی که گاه به‌مناسبت در جلسه‌ی درسی ایشان و یا در گعده‌های علمی آیت‌الله با شاگردان مطرح می‌شوند. نوشتار حاضر، متن کامل «تقریرات گعده»‌ای است که در آخرین شماره مجله تقریرات (۴ و ۵) منتشر شده و «مباحثات» آن را بازنشر می‌کند. لازم به ذکر است که این مطالب به‌معنی فتاوای ایشان نیست و مقلدان باید به رساله‌ی عملیه ایشان مراجعه کنند...بسیاری از جمع‌هایی که آقایان انجام می‌دهند، فقط در همین مدارس پیدا می‌شود و عرفی هم نیستند و اگر این جمع‌ها را قبول کنیم، دیگر مصداقی برای روایات دال بر تعارض میان روایات نخواهیم یافت. حتی شیخ طوسی هم جمع‌های عجیب و غریب و وحشتناکی کرده و عظمت او باعث شده که این روش او به‌عنوان اصول موضوعه پذیرفته شود که این درست نیست. بسیاری از عمومات قرآنی دارای اطلاق مقامی هستند؛ نه لفظی.(شانزدهم خرداد ۱۳۹۳ش)... آقای شعرانی هم می‌گوید که بیش‌تر استثناهای آیات قرآن، استثنای منقطع است و «إلا» به‌معنای «فقط» است؛ نه «مگر» که در استثنای منقطع است. (درس؛ هجدهم آبان ۱۳۹۳ش)...آقای مطهری در مقاله‌ای که در کتاب مرجعیت و روحانیت در دفاع از شورای فتوا نوشته، مبنا را بر این گذاشته که مرجعیت فردی طریقیت دارد و هیچ موضوعیتی ندارد؛ پس فتوای شورایی بهتر و به واقع نزدیک‌تر است؛ ولی ظاهراً مرجعیت فردی موضوعیت داشته؛ چون شارع در مقام بیان بوده و فقط گفته به افراد مراجعه کنید و نگفته به فتوای اکثریت عمل کنید. از همین اطلاق مقامی می‌شود نتیجه گرفت که خود فرد موضوعیت دارد. علاوه بر این، برای شارع، محورشدن اجتماعی افراد هم مهم بوده؛ وگرنه چه‌بسا عقلاً مطلوب بود که به شورای فتوا هم اشاره می‌شد. (چهارم اسفند ۱۳۹۳ش)...فرق اصل و مصنَّف این است که اصل، مبدأ اولیه است و از کتب دیگر اخذ نشده؛ به‌خلاف کافی که از کتب دیگر نقل کرده است. اصول اگرچه واسطه یا وسائط دارند؛ ولی منبع مکتوب اولیه‌اند؛ اما مصنفات از کتب و اصول دیگر نقل کرده‌اند. (بهمن ۱۳۹۴ش)....   .....  +1395 .

***توجه ویژه امام خمینی به «عرف» در فقه معاملات+حجت الاسلام سید محمد علی اَیازی+...امام خمینی(ره) بار‌ها به مناسبت بیان بیع و ماهیت آن یا احکام بیع، به تعبیرهایی از عرف یاد کرده و به اهمیت توجه به عرف توجه دارد، مانند «وَ الشّاهِدُ عَلَیهِ مُضافاََ اِلَى فَهمِ العُرفِ وَ اِرتِکازِ العُقَلاءِ»، یا در جایی دیگر می‌گوید: «بَلِ الظّاهِرُ مِنها اَنَّها أَحکامُُ فِعلِیَّةُُ، بِصَدَدِ إِنفاذِ المُعامَلاتِ العُقَلائِیَّةِ وَ العُقُودِ العُرفِیَّةِ، وَ لا یَزالُ الفُقَهاءُ الَّذینَ هُم مِنَ العُرفِ وَ العُقَلاءِ یَتَمَسَّکُونَ بِها‌ لِإِثباتِ صِحَّةِ المُعامَلاتِ»+نکته قابل توجه در تمام موارد این است که از نظر ایشان معاملات از امور توقیفی شارع نیست و پیش از اسلام هم رواج داشته و احکام تعیین شده شارع نیز مبنا و جهت عقلایی دارد. کمتر انسانی است که در کار و رفتار روزمره خود با مسائل و احکام معاملات درگیر نباشد و نیاز به دانستن قوانین آن هرچند در شکل خودآموز و ارتکازی آن نداشته باشد، تا بتواند معامله درست انجام دهد یا حقی را استیفا کند.....+1395 .

***از توسعه و بازنگری در علم فقه تا عدم خلط فقه حکومتی با فقه سیاسی+همایش فقه حکومتی از دیدگاه فقیه بصیر آیت‌الله شیخ محمد رضا مهدوی کَنی(ره) و تجلیل از سه دهه تلاش‌های علمی ایشان با حضور رؤسای دفتر تبلیغات اسلامی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، دانشگاه امام صادق (ع) و جمعی از شخصیت‌های علمی حوزه و دانشگاه در محل پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار شد.  حجت‌الاسلام احمد واعظی در همایش فقه حکومتی در دیدگاه آیت‌الله مهدوی کَنی که در سالن همایش‌های پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار شد، با اشاره به اینکه با سه تلقّی متفاوت از فقه مواجه هستیم، اظهار داشت: تلقی غالب به عنوان فقه فردی شناخته می‌شود....+1395 .

***پاسخ به نقد مقاله حکومت زُدایی از حرم+در پی انتشار مقاله «حکومت زدایی از حرم»، حجت‌الاسلام والمسلمین احمد عابدی استاد خارج فقه حوزه علمیه قم به نقد آن پرداخت، سپس حجت‌الاسلام محمد سروش محلاتی ضمن بازنشر اصل مقاله، به نقدهای وارده پاسخ داد که در پی می‌آید.....+1395 .

***سوءتفاهم‌ها از بانکداری اسلامی+دکتر احمد مجتهد+برداشت غلط مردم از بانکداری بدون ربا در مقابل بانکداری با بهره و اختلاف‌نظر مجتهدین و مراجع از نحوه فعالیت بانکی و القای برخی شبهات از طرف افرادی که برداشت سطحی از مفاهیم فقهی و بانکی دارند، به این مساله دامن زده است.  آنچه امروز در ذهن بسیاری از مردم اعم از سیاستمداران یا عامه مردم می‌گذرد این است که بانکداری اسلامی در ایران واقعیت ندارد و شبهه رباخواری دارد و نحوه اجرای آن باعث افزایش هزینه بانکی (سود یا بهره) برای بنگاه‌های اقتصادی، کمبود تسهیلات پرداختی و بوروکراسی وسیع در زمینه پرداخت تسهیلات بانکی به فعالان اقتصادی شده است  …نگارنده که سال‌ها به تدریس پول و بانکداری و سیاست‌های پولی در دانشگاه‌ها مشغول بودم و در جریان تهیه و تدوین قانون بانکداری بدون ربا قرار داشتم و مدت‌ها در جلسات شورای مشورتی بانکداری اسلامی در پژوهشکده پولی و بانکی با مجتهدین و استادان اقتصاد دانشگاه‌های ایران و مقامات بانک مرکزی مباحث بانکداری اسلامی را برای حل مشکلات و رفع شبهات بررسی می‌کردم به این نتیجه رسیده‌ام که بخش عمده حملات به نحوه فعالیت بانکی و بانکداری بدون ربا در ایران به عدم آشنایی و درک صحیح از مفهوم شرعی و قرآنی حرمت ربا و به نحوه استنباط و اجرای مقامات و کارشناسان پولی و بانکی کشور از بانکداری و مقررات بانک مرکزی برمی‌گردد....اولین نکته در مورد بانکداری بدون ربا این است که ربا درباره قرض مطرح است در حالی که بخش عمده فعالیت بانک‌ها به‌صورت خدمات بانکی است و کارمزد دریافت می‌شود که ارتباطی با حرمت ربا ندارد. در اروپا و آمریکا بیش از ۵۰ درصد درآمد بانک‌ها از محل کارمزد است که متاسفانه تا چندی پیش به علت مقررات و محدودیت‌های بانک مرکزی ایران این رقم کمتر از ۱۵ درصد درآمد بانک‌ها را تشکیل می‌داد و اخیرا با بخشنامه بانک مرکزی تا اندازه زیادی این مشکل برطرف شده است......+1395 .

***پیش‌بینی رؤیت‌پذیری هلال ماه صفر ۱۴۳۸ قمری + نتیجه استهلال+1395 .

***عدالت به‌مثابه یک قاعده فقهی فراگیر+عدالت در فرآیند استنباط و حوزه فتوا در فقه فردی، نقشی جز فلسفه احکام ندارد اما در تطبیق احکام در خارج و اجرای اسلام و حوزه صدور حکم حکومتی تأثیر بسیار مهمی دارد و می‌توان گفت مهم‌ترین رکن فقه حکومتی است. حجت‌الاسلام علی الهی‌خراسانی پژوهشگر فقه اجتماعی و نویسنده کتاب «قاعده فقهی عدالت» در اولین پیش نشست همایش بین‌المللی «عدالت و اخلاق در مکتب اهل‌بیت(ع)» که چندی پیش در دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی برگزار شد، به ارائه مقاله خود با عنوان «عدالت؛ ناکارا در استنباط فقه فردی و معیار برای فقه حکومتی» پرداخت....+1395 .

***عدم رویکرد تربیتی در استنباط احکام، بی‌توجهی به هدف نهایی معارف اسلام است+حجت‌الاسلام  مجتبی الهی‌خراسانی در درس خارج «امربه‌معروف و نهی از منکر با رویکرد تربیتی و حکومتی» گفت: بی‌توجهی به رویکرد تربیتی در استنباط و تبیین احکام یعنی بی‌توجهی به هدف نهایی تمام معارف اسلام است+1395 .

***نمی‌توان به مسائل حکومتی با تک گزاره‌های فقه فردی پاسخ داد/ ضرورت شکل‌گیری فقه‌های مُضاف +از مهم‌ترین آسیب‌های فقه حکومتی آن است که بر اساس فقه فردی بخواهیم جواب سیستمی و حکومتی به وضع موجود بدهیم. نباید مسائل فقه حکومتی را با فقه فردی جواب داد. در فقه حکومتی باید ساختارهای نظام و اعمال حاکمیت را به عنوان واحدی کلان نگاه کرد و متناسب با آن ساختار جواب متناسب با آن را داد. فقه حکومتی از ادوار ممتاز فقه تشیع است. اهمیت و ضرورت پرداختن به فقه حکومتی به عنوان یکی از مقوله‌های مهم علوم انسانی از آن جاست که مهم‌ترین نرم افزار تحقق تمدن نوین اسلامی به عنوان یکی از اهداف و غایات انقلاب اسلامی ایران، بسط و توسعه فقه حکومتی است. فقه حکومتی مصداق بارز فرمایش امام خمینی(ره) مبنی بر تئوری واقع و کامل بودن فقه شیعه در اداره انسان و اجتماع از گهواره تا گور است. به منظور تبیین چیستی و چرایی و نقش حوزه و دانشگاه در تبیین و گسترش فقه حکومتی تسنیم گفتگویی با حجت‌الاسلام  حسینعلی سعدی رئیس دانشکده الهیات و معارف اسلامی و ارشاد دانشگاه امام صادق (علیه‌السلام) انجام داده است.....+فقهای امامیه به علت این که سالیان زیادی از عرصه حکومت و قدرت دور بوده‌اند و زمینه برای آن‌ها وجود نداشته است دغدغه فقه حکومتی نیز نداشتند و مساله شأن هم نبوده است لذا سابقه برجسته و درخشانی در ادوار مختلف فقه امامیه برای آن سراغ نداریم. ولی در سالهای اخیر به برکت انقلاب اسلامی شخصیت‌های بارز حوزوی و دانشگاهی به این مساله پرداخته و ابعاد و زوایای مختلف آن را مورد بررسی قرار داده‌اند....+1395 .

***قاعده اِنحلال عقد به عُقُود مُتعدِّده+مهم‌ترین اشکال بر قاعده انحلال، تعارض و منافات معنای این قاعده با قاعده «اَلعُقُودُ تابِعَةُُ لِلقُصُودِ» است. مرحوم محقّق اردبیلی در این رابطه معتقد است لازمه انحلال این است که آنچه مُتَبایِعَین قصد کرده‌اند واقع نشود و آنچه واقع می‌شود، مورد قصد مُتَبایِعَین قرار نگرفته است؛ زیرا قصد مُتبایِعَین مَجموع بما هُوَ مَجموع می‌باشد. ... یکی از اَنحاء انحلال، انحلال عقد و ایقاع به عُقود و ایقاعات متعدده است. مقصود از انحلال عقد این است که عقدِ واقع بر مُرکّب، بر هر فردی از افراد آن واقع می‌شود؛ مانند اینکه در مُرکّبی که مُتعلَّق امر واقع شده است و در عین اینکه مجموع آن واجب است، صحیح است که گفته شود: هر جزئی از اجزاء آن مجموعه(مُرکَّب)، واجب است. از سوی دیگر همانگونه که انحلال در باب واجباتِ مُرکَّب از اجزاء، عبارت از این است که واجب به اعتبار مجموع واحد باشد و به اعتبار اجزاء مُتعدِّد؛ در باب عقود هم می‌توان گفت که عقد به اعتبار مجموع ِ مُتعلَّقش، عقد واحد است ولی به اعتبار اجزاء مُتعلَّقش عقود متعدده می‌باشد....+1395 .

***مقایسه مواضع امام خمینی و مراجع حوزه قم در قبال انقلاب اسلامی+به لحاظ حکم اولیه تفاوت جدی بین دیدگاه مراجع نسبت به انقلاب وجود ندارد و تفاوت موضع‌گیری آن‌ها را باید به لحاظ احکام ثانویه و زمینه‌های پیدایش حکم ثانویه که به شناخت از شرایط سیاسی ـ اجتماعی و ظرفیت‌ها و نیز برخی ویژگی‌های شخصیتی برمی‌گردد، دنبال نمود... کرسی ترویجی «مقایسه مواضع امام خمینی و مراجع حوزه قم در قبال انقلاب اسلامی با رویکرد فقه سیاسی (سالهای ۱۳۴۱-۱۳۵۷)» با حضور اساتید و فضلای حوزوی و دانشگاهی  در سالن کنفرانس دبیرخانه انجمن‌های علمی حوزه برگزار شد. حجت‌الاسلام دکتر حسین ارجینی ارائه‌دهنده بحث و حُجَج اسلام آقایان دکتر سیدکاظم سیدباقری و دکتر قاسم شبان‌نیا ناقدین بحث بودند. همچنین دبیر علمی این کرسی حجت‌الاسلام دکتر مهدی ابوطالبی بود....+1395 .

***تفاوت «منفعت» و «مصلحت» در فقه امامیه/ حجت الاسلام محمد واعظی+آیا «منفعت» همان «مصلحت» است و در نتیجه فقط تقابل «مصلحت» با «مفسده» معنا دارد و دیگر تقابل­ها نیز به آن ملحق می­‌شود؟ برای صحت یا سُقم این مطلب ‌باید مفردات مسئله مورد بررسی قرار گیرد. واژه­‌ «منفعت» از نظر کاربرد با کلمات «مصلحت»، «صلاح» و «خیر» عجین شده و در لغت، خلاف مَضَرَّت و به معنای «سود و فایده»، «نفع و حاصل»، «بهره و عائد» می­‌باشد (لغت‌نامه­‌ی دهخدا، ۱۳/۱۹۱۵۴).  راغب اصفهانی نیز واژۀ «نفع» را به چیزی تعبیر نموده که برای رسیدن به خیر از آن بهره می‌­گیرند (معجم مفردات، ۵۲۳) و در مقابل «ضرر» به معنای نقصانی است که بر شیء وارد می­‌گردد (التبیان، ۱/۳۸۱).....  منفعت نوعاً در مورد یک امر محسوس و ملموس استفاده می‌شود، مثلا گفته می‌شود فلان معامله منفعت دارد، اما مصلحت غالبا در امورغیرملموس و از مقوله معنا کاربرد دارد، مثل این‌که گفته ‌شود انجام فلان کار به مصلحت شماست و ممکن است در انجام کاری منفعت باشد اما مصلحت نباشد و یا در انجام کاری مصلحت مد نظر باشد اما ضرر هم داشته باشد مانند بیع مضطر و جهاد، و ممکن است انجام کاری هم منفعت و هم مفسده داشته باشد مثل ربای در قرض، با این وجود واژۀ منفعت به جای مصلحت استفاده می‌شود هرچند که رابطه آن دو از نظر معنایی  تباین و از جهت مصداقی من وجه می‌باشد؛ ...+1395 .

***گزارشی از دومین جلسه «بررسی زوائد علم اصول»+ جت‎الاسلام تقی اکبرنژاد مدیر موسسه فقه و تمدن‌سازی+1395 .

***بررسی فقهی شبکه‌های بازاریابی و نظرات بزرگان و مراجع+در فقه شیعه باید تمام درآمد‌ها از راه حلال و شرعی صورت بپذیرد و لذا معامله‌ای که از راه نامشروع به دست آید  اَکل‌ُالباطِل (اَکل مال به باطل)نامیده می‌شود و صحیح نیست؛ در اقتصاد اسلامی توزیع،‌ تولید و خدمات مطرح است و در صورتی که فرد در هیچ یک از اینها فعال نباشد درآمد  «اَکل‌ُالباطِل» است+حجت‌الاسلام سید مجتبی حسینی‌یَمین+آیت الله ناصر مکارم شیرازی+آیت الله شیخ حسین نوری همدانی +آیت الله شیخ حسین وحید خراسانی+آیت الله سید علی وحید خراسانی +1395 .

***ممنوعیت ورود غیرمسلمان به مسجد؛ تبعیض نژادی یا حکم الهی؟ / علی‌رضا اباذری+1395 .

***ظرفیت شناسی اصول فقه موجود در «فقه اجتماعی»+جت‌الاسلام  ابوالقاسم علیدوست استاد درس خارج حوزه علمیه و عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم .... +1395 .

***شهرها از فقها خالی شده‌ است/ اهتمام ویژه‌ حوزه به عرصه تربیت فقیه+آیت‌ا‌لله شیخ حسین  نوری همدانی با تأکید بر ضرورت پرداختن به تربیت فقیه در حوزه‌های علمیه، افزود: با وجود این که فقاهت شرایط زیادی دارد اما آرزو دارم که در حوزه‌های علمیه فقهای بیشتری تربیت شود.  آیت‌الله حسین نوری همدانی در دیدار رئیس مؤسسه موضوع شناسی احکام فقهی (حجت الاسلام شیخ محمد حسین فلّاح زاده اَبَرکوهی یزدی) اظهار داشت: عرصه فعالیت مؤسسه موضوع شناسی احکام فقهی وسیع است و اگر وارد چند موضوع مهم و خاص شود بهتر است. وی با تأکید بر این که نتیجه عمل مهم است، گفت: اگر کاری کوچک باشد و به نتیجه برسد، بهتر از آن است که کارهای متعددی انجام بگیرد، ولی ناقص بماند؛ موسسه موضوع شناسی احکام فقهی باید به اولویت بندی موضوعات بپردازد و کار خود را قدم به قدم جلو ببرد....افرادی باید در زمینه احکام وارد شوند که متخصص و فقیه باشند؛ این افراد متخصص باید بتوانند از دریای معارف اهل‌بیت(ع) موضوعات فقهی را استخراج کنند...وی یکی از مشکلات کنونی جامعه را کمبود فقیه دانست و گفت: حوزه‌های علمیه باید بیشتر به تربیت فقیه اهتمام داشته باشند؛ در گذشته هر شهری چندین فقیه داشت، اما امروزه شهرهای کشور از فقها خالی شده‌ است.....وی با اشاره به شرایط فقیه در کتاب شرح لمعه، بیان داشت: تسلط بر علومی نظیر لغت، اصول، احادیث و رجال از جمله شرایط فقیه است؛ در کتاب وسائل‌الشیعه ۳۵ هزار حدیث و در کتاب مستدرک الوسائل ۲۲ هزار حدیث وجود دارد و باید احادیث فقهی در این دو کتاب مورد بررسی قرار گیرد....آیت‌ا‌لله نوری همدانی خاطرنشان کرد: در یک مقطعی طلاب شیعه و سنی در یک مدرسه علمیه در کنار هم درس می‌خواندند و همین مسأله باعث به وجود آمدن فِقه مُقارَن شد.....آیت‌ا‌لله نوری همدانی تأکید کرد: اکنون فضا برای پذیرفته شدن فقه اهل‌بیت(ع) در جهان مهیا شده است، اما نکته اصلی این است که باید قدرت عرضه آن را داشته باشیم....آیت‌ا‌لله نوری همدانی خاطرنشان کرد: زمانی که بنده سال ۱۳۲۲ به قم آمدم، این شهر پر از درخت و باغ بود اما اکنون دیگر به آن شکل نیست؛ این در حالی است که ائمه معصوم(ع) تأکید زیادی بر درخت کاری داشته‌اند و باید به این مسأله توجه بیشتری شود.....وی به مسئله استهلال ماه اشاره و توصیه کرد: مسأله استهلال ماه نباید موجب اختلاف شود؛ در قرآن کریم آمده که فقط یک ماه داریم و حرکت آن هم مشخص است؛ نظر بنده این است که اگر ماه در نقطه‌ای از جهان‌دیده شود، کفایت می کند و نباید انتظار داشته باشیم که همه آن را ببینند.!!!+1395 .

***توصیه‌های آیت‌الله اسحاق فیّاض درباره حجاب و اهتمام کارگزاران دولت نسبت به مردم+دیدار هیئت ایرانی به ریاست آیت‌الله شیخ صادق آمُلی لاریجانی با آیت الله اسحاق فیّاض از مراجع نجف+1395 .

***خرید وسایل غیر ضروری از مصادیق اسراف و شامل خمس است+حجت‌الاسلام محمود اکبری کارشناس مسائل شرعی آستان مقدس حضرت معصومه(س) گفت: خرید وسایل غیر ضروری به این دلیل که مؤونه و هزینه زندگی نیست؛ بر اساس قواعد فقهی اگر چیزی در زندگی هزینه نشود اسراف و شامل خمس است....+1395 .

***از حقوق حیوانات تا ذبح شرعی+کتاب «طب دامپزشکی و نقش آن در فقه اسلامی» توسط محققان موسسه تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی در شعبه شمالغرب تدوین و روانه بازار نشر شد .  کتاب «طب دامپزشکی و نقش آن در فقه اسلامی» با همکاری دکتر عارف هوشیاری از محققان موسسه رازی شعبه شمال غرب و دکتر غلامرضا نجفی عضو هیئت علمی دانشکده دامپزشکی دانشگاه ارومیه تدوین و گردآوری شده است. کتاب حاضر شامل اطلاعاتی درباره اهمیت آناتومی، بیماری‌های مشترک انسان و دام و حقوق حیوانات در فقه است. این کتاب در پنج فصل شامل احکام و قوانین اسلام در خصوص حیوانات، احکام و قوانین اسلام در خصوص حیوانات، احکام و قوانین ذبح حیوانات در اسلام، حیوانات حلال گوشت، حرام گوشت و قوانین آنها، احکام اسلامی و اصول پیشگیری از بیماری‌های مشترک و آناتومی عمومی حیوانات تدوین شده است.... +1395 .

***چند برداشت از «فقه اجتماعی»+فِقه‌ُالاِجتِماع+حجت الاسلام حسن خیری+1395 .

***شبهه اهانت به مذهب به سبب قمه‌زنی+شهرت عظیمه‌ای که در میان مراجع شیعه مبنی بر عدم جواز قمه‌زنی پیداشده است، خودش امری قابل‌بررسی است و برفرض اطلاقات و عمومات دلالتی داشت، این اعراض نشان می‌دهد که قمه‌زنی به شکل فعلی منصرف از قمه‌زنی جزئی و محدودی است که میرزای نائینی جایز می‌دانسته است.+حجت‌الاسلام  دکتر رضا اسلامی، عضو هیئت علمی پژوهشکده فقه و حقوق پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی +نقد سخنرانی آقای سیدجعفر شیرازی +«آیا عنوان وهن دین می‌تواند مستند حرمت باشد؟»+1395 .

***دومین شماره دوفصلنامه «اندیشه تمدنی اسلام» منتشر شد+با آثار و اندیشه‌هایی از: علامه جعفری، سیدعبدالاعلی سبزواری، سید محمدمهدی میرباقری، عبدالله نصری، ذبیح‌الله نعیمیان، محمد نبی‌زاده، علی محمدی، علی جلینی، عبدالحسین مشکانی سبزواری و…+1395 .

***فهرست جامع دروس خارج حوزه‌های علمیه سراسر کشور+1395 .

***دستگاه فقاهت؛ رفوگری یا نوسازی؟! / حجت الاسلام علی شفیعی+تاریخ فقه از یک‌سو، و آثار و خروجی فقیهان از سوی دیگر با وضوح تمام نشان می‌دهد که فقه نیز به‌مانند دانش‌های دیگر نیازمند بازخوانی و هر از چندی پوست‌اندازی است. توسعه کمی و کیفی منابع استنباط در فقه، تنوع و تکثر یافتن ساختارهای فقه، و پردازش مسائل نوپیدا که آثار فقهی را حجیم ساخته، مؤیدات مهم دیگری بر واقعیت مورداشاره است. بر این نکات، یک موضوع مهم نوپیدا را نیز بیفزایید و آن موقعیت جدید فقه در عرصه قدرت رسمی جامعه است که خود به‌تنهایی برای ضرورت دوچندان بازخوانی فقه، کفایت می‌کند....+1395 .

***در دروس خارج حوزه به بحث امربه‌معروف توجه ویژه‌ای شود+آیت‌الله رجبعلی رضازاده، عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان ...+1395 .

***مبانی فقهی انقلاب اسلامی/ ملاحظات امام خمینی«ره» پیرامون امربه‌معروف و نهی‌ از منکر+حجت الاسلام سیدجواد وَرَعِی+1395 .

***محصول دانش فِقه‌ُالاِدارَه دچار دگردیسی نمی‌شود/ آیا فِقهُ الاِجتِماع تأسیسی است؟+حجت‌الاسلام صَمصامُ الدّین قَوامی، استاد درس خارج حوزه علمیه قم و امام جمعه پردیسان+1395 .

***مراحل موضوع‌شناسی و فرآیند حکم‌شناسی در فِقه‌ُالاِجتِماع+آیه شریفه «وَ تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى‌ وَ لا تَعاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ»(سوره مائده آیه 2) از دقیق‌ترین و جامع‌ترین آیاتی است که بدون تدقیق در آن، فقه الاجتماع و علم الاجتماع شناخته نمی‌شود، مع‌الاسف به دلیل فقدان عنصر استنطاق النص در فهم این آیه شریفه در حد یک گزاره اخلاقی باقی مانده است؛ در حالی که با رعایت عنصر استنطاق النص و لحاظ کردن حیثیت‌های سه‌گانه در موضوع‌شناسی می‌شود فهم و کشف دیگری را تجربه کرد....حجت‌الاسلام  احمد مُبلِّغی، استاد خارج فقه حوزه علمیه قم و رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی....+1395 .

***بررسی زوائد اصول، از اوامر و عام و خاص تا دَوَرانُ الأَمر بین تخصیص و نَسخ+مرحوم آیت‌الله‌ بروجردی صریحاً می‌فرماید همه احکام ناسخ و منسوخ در عصر رسول اکرم(ص) به برکت احادیث ائمه (ع) برای ما روشن است و هیچ حکمی نیز پس از عصر رسول اکرم(ص) نسخ نخواهد شد. بنابر این ما به برکت بیانات کافی اهل‌بیت(ع) نسبت به احکام شرعی از این ناحیه راحت هستیم. از اینرو ایشان صریحاً بحث دوران بین تخصیص و نسخ را بدون فایده و ثمره عملی می‌داند....حجت‎الاسلام شیخ محمد تقی اکبرنژاد تبریزی مُدیر مؤسسه فقه و تمدن‌سازی....+1395 .

***بررسی حُجّیت اجماع مَدرَکی و مُحتَمَلُ المَدرَکی+اجماع مدرکی و محتمل المدرکی در مقابل اجماع تعبّدی قرار دارد؛ و آن عبارت است از اجماعی که استناد مُجمِعین یا احتمال استناد آنان به دلیلی لفظی یا عقلی وجود داشته باشد.... در کلمات قُدَما به جهت مبانی ایشان در حجیت اجماع، از حیث حجیت  فرقی بین اجماع مدرکی و تعبدی نیست. زیرا مبنای حجیت، چه قاعده لطف باشد و چه دخول امام«ع» و تشرّف نزد ایشان، اجماع مطلقا حجت است. ولی طبق مبنای متأخّرین که مبنای حجیت اجماع، حدس موافقت معصوم«ع» با مُجمِعین و کاشفیت آن از قول معصوم «ع» می‌باشد، حجیت اجماع مدرکی با مشکل مواجه می‌گردد. به‌گونه‌ای که برخی بزرگان همچون محقق خوئی و شهید صدر، یکی از شرایط حجیت اجماع را، عدم استناد یا احتمال استناد مُجمِعین به مدرکی شرعی یا عقلی بیان کرده‌اند؛ چه اینکه استناد یا احتمال استناد به دلیل، حیثیت کشف از قول معصوم «ع» را ضعیف می‌کند و دلیل مُجمِعین را منحصر در مدارک قطعی یا احتمالی می‌نماید؛ لذا با وجود آن مدارک، نوبت به خود اجماع نمی‌رسد....+عباس نوری- مرکز فقهی امام محمدباقر(علیه‌السلام)+1395 .

***تحول فقه را باید به علوم انسانی پیوند زد+حجت‌الاسلام  علی‌اکبر رشاد مدیر حوزه علمیه امام رضا(ع) :  قطعا نباید علوم انسانی از غرب وارد کشور شود و محصول آن باشد، بلکه تولید علوم انسانی وظیفه‌ای است که از یک طلبه برمی‌آید، اگر انقلاب بخواهد تداوم پیدا کند باید فقه و اصول ما گسترده شود و تحول فقه را به علوم انسانی پیوند زنیم و در عین حال نباید فقه را جهت‌دار کرد+1395 .

***آیا فقه حکومتی غیر از فقه تمدنی است؟+قائلان این سخن معتقدند فقه حکومتی برای اداره یک کشور لازم و ضروری است، اما برای ایجاد تمدن، ما نیازمند فقه تمدنی هستیم!! بدیهی این تشتّت در حوزه تعریف و تبیین فقه حکومتی و عدم ارائه تعریفی جامع و مانع از آن، و عدم پرداخت دقیق و علمی به آن از سوی نهادها و مؤسّسات و اندیشمندان متولّی این امر، امری ناگوار و غم‏ افزاست، اما سخن اخیر و پیش کشیدن ایده گذار از فقه حکومتی به بهانه وصول به فقه تمدنی، اتفاقی به مراتب ناگوارتر است!!! ....حجت‌الاسلام عباسعلی مِشکانی سبزواری، رئیس مؤسسه معارف و اندیشه تمدنی اسلام و عضو شورای علمی فقه سیاسی دانشگاه باقرالعلوم(ع)+1395 .

***آیا تبدیل موضوعات احکام ثانویّه به اوّلیه، واجب است؟ / حجت الاسلام محمدحسین کمالی+1395 .

***بررسی اَسانید روایات حِیَل رِبا/ بخش دوم+جلال‌الدین احمدی- مرکز فقهی امام محمدباقر(علیه‌السلام)+1395 .

***تبیین نظریه اندیشه حکومت دینی و پاسخ به چند شبهه+ازی آیت‌الله شیخ عباس کعبی اَهوازی خوزستانی  استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم و عضو مجلس خبرگان رهبری....+1395 .

***«نظریه اعتبار قانونی»؛ خوانشی نو از دیدگاه‌های اصولی آیت‌الله العُظمی سید علی  سیستانی+کتاب «نظریه اعتبار قانونی در گذار از شخصیت‌گرایی» به قلم حجت‌الاسلام علی الهی‌خراسانی با نظارت علمی آیت‌الله شیخ مهدی مروارید (نماینده آیت‌الله سیستانی در مشهد و عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان) در گروه پژوهشی فقه کاربردی پژوهشکده اسلام تمدّنی مشهد و با هدف توسعه مباحث فلسفه علم اصول توسط نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی چاپ و منتشر شد...+1395 .

***بررسی تطبیقی حُکم خرید و فروش پول اعتباری در نزد فَریقَین+پول‌های اعتباری می‌توانند موضوع انواع احکام فقهی قرار گیرند؛ اما در این نگاشته مشروع بودن یا مشروع نبودن خرید و فروش آنها در صورت‌های مختلفِ نقد و نسیه و جاری بودن یا نبودن ربای معاملی در این خرید و فروش از منظر فَریقَین، به شیوه تطبیقی مورد بررسی قرار می‌گیرد.  ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﻧﻈﺮ ﻣﺸﻬﻮر ﻓﻘﯿﻬﺎن ﮐﻪ رﺑﺎی ﻣﻌﺎﻣﻠﯽ را ﻓﻘﻂ در ﻣﮑﯿﻞ و ﻣﻮزون ﺟﺎری ﻣﯽدانند ﻧﻪ در ﺷﻤﺮدﻧﯽﻫﺎ، ﺧﺮﯾﺪ و ﻓﺮوش اﺳﮑﻨﺎس ﮐﻪ از اﺷﯿﺎی ﻣَﮑﯿﻞ و ﻣﻮزون نمی‌باشد، ﺟﺎیز اﺳﺖ. ﺣﺎل اﮔﺮ در اﯾﻦ ﺧﺮﯾﺪ و ﻓﺮوش، ﻏﺮض ﻓﺮار از رﺑﺎی ﻗﺮﺿﯽ ﺑﺎﺷﺪ، در نظر برخی معامله ﺑﺎﻃﻞ و ﺣﺮام ﻣﯽشود؛ به طور مثال اﻣﺎم ﺧﻤﯿﻨﯽ، ﺑﺎ اﯾﻦﮐﻪ اﺻﻞ ﻣﻌﺎﻣﻠﮥ اﺳﮑﻨﺎس را ﺟﺎﯾﺰ ﻣﯽداﻧﺪ، اما اﮔﺮ شکل گیری معامله ﺑﺮای ﻓﺮار از رﺑﺎ ﺑﺎﺷﺪ، ﺣﺘﯽ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺿﻤﯿﻤﻪ شیء دیگر، این معامله را ﺑﺎﻃﻞ می‌داند . ﻣﺮﺣﻮم آیت‌الله سید ابوالقاسم ﺧﻮﯾﯽ نیز به این مطلب این گونه اشاره دارند: ﺧﺮﯾﺪ و ﻓﺮوش اﺳﮑﻨﺎس فقط در صورتی جایز نیست که ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﺴﯿﻪ باشد . اما فقیهان دیگری هستند که با اصل جواز خرید و فروش اسکناس مخالف می‌باشند....+مسعود داوودی‌پور، دانش‌پژوه دوره‌ فقه و اصول+1395 .

***اخباری‌گری، واکنشی به عقل‌گرایی افراطی / بلال شاکری+1395 .

***تفاوت دیدگاه‌های علامه طباطبایی و شهید مطهری درباره حقوق فردی و اجتماعی زنان+حجت‌الاسلام‌ محمدرضا زیبایی‌نژاد، رییس مرکز تحقیقات زن و خانواده،+1395 .

***فقه، برای کاربردی کردن علوم انسانی اسلامی حرف جدّی دارد+حجت‌الاسلام ابوالقاسم علیدوست، رئیس انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه قم+1395 .

***تاکید آیت‌‌الله شیخ جعفر سُبحانی تبریزی بر تربیت فقیه در جامعه/ طلاب درگیر کار اجرایی نشوند+اگر فقیهی از دنیا برود، ملائکه آسمان در نقاطی که در آن مکان خدا را عبادت می‌کرد بر او اشک می‌ریزند و چنین جایگاهی برای فقها درنظر گرفته شده است. وی افزود: علما همانند دیوار بر دَور شهر برای جلوگیری از ورود اشرار هستند، که فقها و علما با سخنان و کتاب‌های خود جلساتی با جوانان داشته و از این طریق اجازه نمی‌دهند تا افکار جوانان توسط اشرار آلوده شود....آیت‌الله سبحانی خطاب به طلاب گفت: طلاب باید در درس و بحث و نوشتن و تفسیر قرآن و همچنین فقه و اصول توجه کرده و در این زمینه اهتمام داشته باشند.....+1395 .

***مجموعه مقالات «عدالت و حقوق» به چاپ رسید+پنجاهمین کتاب گروه فقه و حقوق پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با عنوان «مجموعه مقالات عدالت و حقوق» به کوشش حسینعلی بای و با هدف نشان دادن راه‌های برپایی عدالت در بین افراد جامعه و همچنین در بین حکومت‌ها و حاکمان چاپ و منتشر شد...+1395 .

***آیا فقه توانایی پاسخ به سوالات عصر مُدرن را ندارد یا مجریان تن به عجز داده‌اند؟!!+چرا بعد از قریب چهل سال از پیروزی انقلاب و تشکیل نظام سیاسی اسلامی، از سر مسامحه و سهل‌انگاری هنوز نتوانسته‌ایم و یا نخواسته‌ایم یک نظام بانکی کامل مبتنی بر فقه غنی اسلام را طراحی و در کشور به موقع اجرا بگذاریم و برای دیگر ملل نیز الگو ارائه کنیم؟  حجت‌الاسلام  علی‌اکبر رشاد رئیس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران در جلسه درس خارج فقه خود با بیان اینکه ربا از حدود و احکام حائز اهمیت فوق العاده در اسلام است، گفت: ارتکاب ربا ، مُحارَبَه با خدا و رسول خداست . «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ذَرُوا ما بَقِيَ مِنَ الرِّبا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ» * «فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُؤُسُ أَمْوالِكُمْ لا تَظْلِمُونَ وَ لا تُظْلَمُونَ‌ »[ اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد تقواى الهى پيشه كنيد و آنچه را از مُطالبات ربا باقى مانده است، رها كنيد، اگر ايمان داريد. * پس اگر چنين نكرديد، بدانيد كه اعلان جنگ با خدا و رسولش داده‌ايد و اگر توبه كنيد، اصل سرمايه‌هاى شما از آنِ خودتان است. و در اين صورت نه ستم مى‌كنيد و نه بر شما ستم مى‌شود.  سوره بقره آیه 278 و 279 . ] . محاربه با خدا و رسول الله جرم عظیمی است، از شرک که گناهی نابخشودنی است بالاتر است؛ علت شدت حرمت ربا و محاربه قلمداد شدن آن این است که ارتکاب به آن و رواج آن جامعه را فاسد و نسلها را فاسد کرده، آن را به سمت جنگ با حق تعالی سوق خواهد داد.... +1395 .

***نقل‌های علّامه حِلّی از علمای اهل‌سنت قابل اعتماد است+نقل‌های علّامه از علمای اهل‌سنت قابل اعتماد می‌باشد، حتی از کتاب‌های «اَلفِقهُ عَلَی مَذاهِبِ الخَمسَةِ» هم قابل اعتمادتر خواهد بود؛ چون در نظرات عامّه فراز و نشیب وجود داشته است و چه‌بسا اقوال آنها عوض شده باشد و لذا کتاب «اَلفِقهُ عَلَی مَذاهِبِ الَاربَعَةِ» قولِ حالِ حاضرِ اهل‌سنت را نقل می‌کند در حالی که علامه قول اهل‌سنت را در قرن هشتم نقل می‌کند و هرچه زمان قول نزدیک‌تر به زمان ائمه (علیهم‌السلام) باشد، برای به دست آوردن قول حق بهتر است؛ چون فتوای زمان روایت، برای تعیین تقیّه راهگشاست. ...نشست علمی «کتاب‌شناسی منابع فقهی» با سخنرانی آیت‌الله رضا استادی عضو شورای عالی حوزه علمیه قم و عضو جامعه مدرسین، با حضور فضلا و طلاب در مدرسه فقهی امام محمدباقر (علیه‌السلام) قم برگزار شد......  ... اما نکته مهم این است که شخص خاصی یک مطلب را درست نمی‌داند، این قطعاً غلط است که مطلب حذف شود و لذا اگر در کافی یک روایتی باشد که شخص قابل التزام نداند نمی‌تواند حذف کند، بلکه باید آن روایت در کافی وجود داشته باشد ولی در حاشیه تذکر داده شود که این روایت یا از جهت سند دارای خدشه است یا اینکه احتمالاً تَصحیفی (تغییر و دگرگونی و خطا و تحریف در لفظ و عبارت) رخ‌داده است و حتی برخی از موارد علماء در صورت عدم وضوح مُفادِ روایت در حاشیه می‌نوشتند: “یُرَدُّ عِلمُهُ اِلَی اَهلِهِ”. [علمش به اهلش واگذار می شود] یعنی به خود جرأت اینکه بیان کنند مطلب غلط است را نمی‌دادند و لذا قاعده این است که اگر مطلبی به نظر شخص درست نبود باید بگوید مطلبی است که ما نمی‌فهمیم ولی به اهل آن واگذار می‌کنیم.+1395 .

*** تَورّم علم اصول فقه و زوائد آن، آوردگاه آراء و اندیشه/ استاد حیدر حب‌الله +...تعبیری که علامه محمدمهدی شمس‌الدین به پدیده‌ی «تورم علم اصول» از آن یاد کرده است...... موضوع زوائد علم اصول، موضوعی تازه‌ای نبوده و بیش از یک قرن است که بسیاری از بزرگان همچون امام خمینی (ره)، آیت‌الله خامنه‌ای، علامه طباطبائی، سیدمحسن الأمین، شیخ إبراهیم الجنّاتی، سیّد محمدحسین فضل‌الله، شیخ محمّدمهدی شمس‌الدین، شیخ محمد إسحاق الفیاض، آیت‌الله مکارم شیرازی، شیخ محمدجواد مغنیّه، سید عبدالأعلى سبزواری و دیگر فقهای عظام به آن پرداخته یا به آن اشاره کرده‌اند؛ بنابراین دلیل این‌گونه جنجال بر سر موضوع اختلافی که هیچ‌گونه تهدیدی بر هویت اسلامی، اعتقادی، مذهبی، ملی و دیگر مسائل ندارد، چیست؟ جدیت اختلاف با مخالفین بر سر موضوع زوائد علم اصول، نباید موجب ابتر ماندن ایده و ظلم به آن شود.....بنابراین وارد کردن موضوعی که در دو یا سه مساله از مسائل فقهی کاربرد دارد، در مناهج این علم و الزام طلاب و اساتید محترم حوزه به بررسی تفصیلی و مکرر آن با چه انگیزه‌ای صورت گرفته است؟ به نظرم این مقدار به تنهایی بر ضرورت کنار گذاشتن این مباحث از علم اصول کفایت می‌کند، هر چند به صورت کلی از دروس حوزوی برداشته نشود...فرض کنیم مساله‌ی استصحاب تعلیقی یا مسأله مشتق یا قضیه‌ی معنای حرفی در دو یا سه مورد از موضوعات فقهی کاربرد دارد، آیا لزومی بر انگاشتن آن به عنوان قضیه‌ی کلی تعمیمی و ده‌ها بار تکرار و بررسی آن دیده می‌شود؟ یا لازم است در همان موارد جزئی خاص به آن پرداخته شود؟! ....درحالی‌که دل مشغولی حوزویان مسائلی همچون مساله‌ی حقیقت وضع و واضع در لغت، و مساله‌ی وضع عام و موضوع‌له خاص و یا عکس، آن در مباحث الفاظ است، مبحثی گسترده و نظام‌مند مانند تاریخی بودن نص، و تأثیرات قواعد تاریخی بر ده‌ها و بلکه صدها دستاورد فقهی، نادیده انگاشته شده است!....+1395 .

***تشکیل کمیته «اجتهاد» توسط اَلاَزهَر مصر+اَحمَد اَلطَّیِّب شَیخ اَلاَزهَر بعد از گذشت قرن‌ها؛ خواستار تشکیل یک کمیته فقهی متشکل از 30 نفر از عالمان بزرگ اَلاَزهَر شد که درباره مسائل جامعه بر اساس موقعیت زمان و اجتهاد خود نظر دهند.....+1395 .

***معرفی کتاب «اندیشه کلامی عصمت؛ پیامدهای فقهی و اصولی فقهی»+«اندیشه کلامی عصمت؛ پیامدهای فقهی و اصولی فقهی» به قلم بهروز مینایی، در چهار فصل توسط پژوهشکده فقه و حقوق پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تهیه و منتشر شده است....+1395 .

***انتقاد آیت‌الله شیخ محمد جواد فاضل لنکرانی از وضعیت شهرسازی و معماری+1395 .

***فهرست‌واره‌ بایسته‌های «فقه هنر» +حجت‌الاسلام  علی‌اکبر رشاد، رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و رئیس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران+1395 .

***قاعده فقهی «حرمت تقدّم بر افضل»/ محمدحسین کمالی+1395 .

***از «فقه نفت و گاز» تا «بررسی فقهی، حقوقی حمایت از تولید ملّی»+کتاب «بررسی فقهی، حقوقی و اقتصادی حمایت از تولید ملی» و کتاب «فقه نفت و گاز» به‌تازگی از سوی انتشارات خرسندی روانه بازار نشر شده است. +به قلم ابراهیم موسی‌زاده با همکاری هادی شکری +1395 .

***وجه استدلال شیخ انصاری (ره) به روایت تُحَفُ العُقُول+شیخ انصاری(ره) در کتاب مکاسب محرمه، چهار روایت را به عنوان اخبار عامه بحث مکاسب محرمه ذکر می‌کنند که مهم‌ترین آنها روایت تحف العقول است. ایشان این روایت را مستند نظریات خود در بسیاری از مطالب قرار می‌دهد. بعضی از محققین مانند آیت‌الله خوئی  روایت تُحَفُ العُقُول را نه از حیث سند و نه از حیث متن، قابل التزام نمی‌بینند. آنچه در این جستار به آن می‌پردازیم وجه تمسک مرحوم شیخ انصاری به روایت تحف العقول است....+محسن پورذهبی- مرکز فقهی امام محمدباقر(علیه‌السلام)+1395 .

***تصاویر عیادت رهبر انقلاب(امام خامنه ای) از آیت‌الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی+1395 .

***نگاهی به حیات علمی و سیاسی  آیت‌الله سید عبد الکریم موسوی‌ اردبیلی+1395 .

***ماهیت سِیاق از دیدگاه اصولیان / حجت الاسلام رضا میهن‌دوست+دانش اصول در پی “دلیل” برای دست‌یافتن به “حُکم شرعی” است. دلیل به دو گونه شرعی و عقلی می‌باشد و دلیل شرعی نیز لفظی یا غیر لفظی(دلیل لُبّی مثل اجماع و سیره عُقلاء) است. کتاب خداوند و گفتار معصوم‌(علیه السلام) دلیل لفظی هستند و تقریر و فعل معصوم‌ (علیه السلام) دلیل غیر لفظی‌؛ اما باید به این نکته توجه داشت که ادله غیر لفظی نیز از طریق الفاظ به ما رسیده‌است. برای تحدید و تعیین مُفاد دلیل لفظی و فهم مراد شارع، ناگزیر از مَباحِث الفاظ هستیم و از مهمترین بحث‌های لفظی که تأثیر فراوانی در کشف مراد مُتکلم دارد، توجه به قرائن کلام و به‌ویژه، “سِیاق کلام” است. اِبن‌قَیِّم بعد از شمردن برخی از کاربرد‌های “سِیاق”، بی‌توجهی به آن‌را موجب اشتباه در برداشت می‌داند و می‌گوید: «وَ هذا مِن أَعظَمِ القَرائِنِ الدّالَّةِ عَلَى مُرادِ المُتَکَلِّمِ فَمَن أَهمَلَهُ غَلِطَ فِی نَظَرِهِ وَ غالِطُُ فِی مُناظَرَتِهِ فَانْظُرْ إِلَى قَولِهِ تَعالَى : «ذُقْ إِنَّکَ أَنْتَ الْعَزیزُ الْکَریم . آیه 49 سوره دُخان»  کَیفَ تَجِدُ سِیاقَهُ یَدُلُّ عَلَى أَنَّهُ الذَّلیلُ الحَقیرُ» ....+1395 .

***حضور شخصیت‌های مطرح حوزه قم در بیت آیت‌‌الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی+1395 .

***حقوق زنان برابری یا نابرابری؛ شُبُهات مسائل زنان+برخی از شبهات پیرامون اسلام نسبت به زن، مستندات دینی دارد، ولی از مسلمات دینی نیست؛ چراکه سند آن، گاه روایاتی مرسله، مرفوعه یا ضعیف است که نه قرآن آن را تأیید می‌کند و نه روایات متواتر و نه دلیل عقلی، و گاه مستند آن فتوای فقهی است که در آن زمینه، مراجع عظام فتوا‌های متفاوتی دارند کتاب «حقوق زنان برابری یا نابرابری» نوشته زهرا آیت‌اللهی است که توسط نشر معارف به چاپ رسیده است. این کتاب به بررسی حقوق و تکالیف زنان، از منظر کتاب، سنت و عقل در قالب طرح شبهات و پاسخ به آن‌ها پرداخته است. نکته مهم در این کتاب، توجه به همه ابعاد فردی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و حتی عبادی شبهات مطرح‌شده با موضوع زنان است. ....+1395 .

***موضوع‌ یابی و موضوع شناسی راز اصلی رُشد و تحوّل فقه+روش‌های فقاهتی و عناصر دیگری در تحول و فقه و اجتهاد داریم که یکی مهمترین این راهکارها تحول موضوعی است؛ و این موضوع یابی و موضوع شناسی راز اصلی رشد و تحول فقه است. ....  +آیت‌الله شیخ علیرضا اَعرافی مُدیر حوزه های علمیه +1395 .

***تفاوت نرخ بهره و رِبا/ چرا نظام بانکی کشور شائبه رَبَوِی دارد؟+با گذشته ۳۲ سال از زمان اجرای قانون عملیات بانکی بدون ربا، نظام بانکی همچنان در اعطای سپرده گذاری و پرداخت تسهیلات در اجرا با مشکلاتی روبرو است و شائبه ربوی بودن به معاملات بانکی وارد می‌شود، اما آیا این شائبه‌ها درست است یا نه؟ پس از پیروزی انقلاب اسلامی، با هدف تطهیر نظام بانکی کشور از ربا اقداملات متعددی انجام شد و فقها و کارشناسان به دنبال جایگزین کردن نظام بانکداری اسلامی و بدون ربا به جای نظام ربوی قبل از انقلاب بودند که سرانجام در اواخر سال ۱۳۶۲، قانون عملیات بانکداری بدون ربا تصویب و از سال ۱۳۶۳ اجرایی شد.قرار بر این بود که این قانون به مدت ۵ سال به صورت آزمایشی اجرایی و ایرادات آن رفع شود؛ اما با گذشته حدود ۳۲ سال از زمان اجرای قانون، انتقاد‌هایی و شائیه‌هایی به‌نظام بانکی کشور وارد می‌شود، هر چند قانون بسیار خوب است اما مشکل در زمینه اجرا است براساس شریعت دین اسلام ربا حرام و به‌منزله جنگ باخدا است. در فقه اسلامی موضوعی با عنوان نرخ بهره وجود ندارد و برخی نرخ بهره بانکی را معادل ربا می‌دانند که این جمله صحیح نیست، زیرا در اقتصاد امروزی عنوانی که با نام نرخ بهره شناخته می‌شود، در واقع ربا محسوب نمی‌شود.ربا، نرخ بهره‌ای است که در عقد قرض بین قرض‌دهنده و قرض‌گیرنده شرط شود؛ یعنی هنگام عقد قرض توافق کنند، قرض گیرنده مبلغی اضافه نسبت به اصل مبلغ قرض پرداخت و قرض دهنده هم آن را دریافت کند که این نرخ بهره را اصطلاحاً ربا می‌گویند و بر اساس دین و نظر فقها جزء مصادیق ربا و حرام است. البته ربا منحصر به این موضوع نیست و در هر عقد شرعی مانند فروش اقساطی و…، اگر بدهکار نتواند در سررسید بدهی خود را به طلبکار پرداخت کند و برای پرداخت بدهی مهلت و زمان بخواهد و طلبکار در ازای دادن مهلت، مبلغی (جریمه دیرکرد)، ولو اینکه عقد اولیه، عقد قرض نبوده، به بدهی بدهکار اضافه کند، این موضوع هم ربا محسوب می‌شود. ربا یک اصطلاح اسلامی است که معادل دانستن آن با نرخ بهره، دقیق و صحیح نیست و باید آن را اصلاح کنیم.فقها و اقتصاددان‌ها معتقدند در غرب عمدتاً موضوعی که رواج دارد، همان شرط مبلغ اضافه در عقد قرض است، لذا آنچه نرخ بهره می‌نامند، همان ربا است؛ درحالی‌که مفهوم نرخ بهره در غرب خیلی فراتر از این موضوع بوده و در واقع همه انواع نرخ بهره، مصداق ربا محسوب نمی‌شود....موضوعی که مسلمانان از انجام آن به‌شدت نهی شده‌اند، مسئله ربا است. بر اساس روایات، ربا مصادیق معین و مشخصی دارد، البته برخی از اشکال ربا، آن‌قدر خَفی و پنهان است که قابل‌تشخیص نیست و مصادیق دیگری از ربا وجود دارد که هنوز شناسایی نشده است...قانون عملیات بانکی بدون ربا و قوانین و مقرراتی که بر روی کاغذ برای نظام بانکی کشور تصویب شده، به‌گونه‌ای است که شائبه ربا در آن وجود نداشته باشد و در بانکداری کشور اصلاً موضوعی تحت عنوان عقد قرض وجود ندارد که بانک بخواهد براساس آن شرط مبلغ اضافه به همراه اصل مبلغ قرض را از تسهیلات گیرنده طلب کند. نظام بانکی تسهیلات اعطایی در قالب عقودی مانند مُرابَحَه، فروش اقساطی، جعاله، مضاربه، مشارکت و… پرداخت می‌کند. در مورد شائبه اخذ جریمه دیرکرد که اکنون در نظام بانکی کشور وجود دارد، فقها و شورای نگهبان معتقدند که این موضوع جریمه تأخیر و دیرکرد نیست و سهواً آن را جریمه دیرکرد می‌نامند، در واقع این موضوع «وجه التزام» است که تسهیلات گیرنده به تعهد خود پای‌بند باشد و براساس فقه ما، دریافت آن ایراد و اشکالی ندارد و بدهکار می‌بایست در تاریخ سررسید به تعهد خود عمل کند....در موضوع سپرده‌ بانکی نیز عقدی که بین سپرده‌گذار و بانک وجود دارد، بر اساس قانون عملیات بانکداری بدون ربا و عقد وکالت است؛ یعنی مبلغ اضافه‌ای که بانک به‌عنوان نرخ سود سپرده به سپرده‌گذار می‌پردازد، براساس عقد قرض نیست و بانک به وکالت از سپرده‌گذار وجوه جمع‌آوری‌شده را سرمایه‌گذاری کرده و نرخ سود علی‌الحساب پرداخت می‌کند. بانک باید در پایان سال میزان سود قطعی را محاسبه و مابه‌تفاوت آن را، اگر بیشتر شد، به سپرده‌گذار بپردازد و اگر میزان سود واقعی از میزان سود علی الحساب کمتر باشد، باید سود پرداختی اضافه را از سپرده گذار دریافت کند که معمولاً در این موارد بانک مصالحه می‌کند....البته موضوعی که شائبه ربوی بودن نظام بانکی کشور را مطرح کرده، این است که گفته می‌شود عقودی که بین بانک و مشتریان بسته می‌شود، در اجرا با ماهیت اصلی خود عقد، فاصله زیادی دارد، یعنی عقود صوری است و با ماهیت عقد موردنظر سازگاری ندارد؛ لذا شِبه ربوی بودن عقد وجود دارد....  ......  +کامران ندری، عضو هیئت‌ علمی دانشگاه امام صادق(ع) و مدیر گروه بانکداری اسلامی پژوهشکده پولی و بانکی+1395 .

***ابراز همدردی مراجع و علما با بیت ‌آیت‌الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی+1395 .

***از اِنفِتاح اجتهاد تا اِنسِداد تَحوّل در نخستین شماره «رسائل»+نخستین ‌شماره ماهنامه «رسائل»؛ اندیشه حوزه علمیه عصر انقلاب اسلامی با هدف بررسی پروند‌ه‌ای درباره سیر تحول در حوزه ویژه آبان ماه ۱۳۹۵ به سردبیری مسعود مُعینی پور از سوی مؤسسه رسا چاپ و روانه بازار شد.رسائل دریچه‌ای برای پاسخ‌گویی جریان علمی حوزه‌‌های علمیه به مسائل سیاسی و اجتماعی است و از مطالب علمی طلاب و فضلای حوزه‌‌های علمیه استقبال می‌کند. ...+1395 .

***رحلت آیت‌الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی و انحصار طلبی جناحی/ محمد باقری+بدون تردید مرحوم آیت‌الله موسوی اردبیلی منحصر در هیچ حزب و جریانی نبود بلکه با اعتقاد به مبانی خود، به ارتقای جایگاه جمهوری اسلامی و حوزه‌ علمیه و پاسخ به نیازهای روز مردم کوشید و این‌که برخی در صدد بهره‌گیری جناحی از ایشان باشند، ظلم به شخصیت و جایگاه علمی این فقیه مبرز است. آیت‌الله سیدعبدالکریم موسوی اردبیلی(ره) را می‌توان به عنوان یکی از ارکان نظام جمهوری اسلامی و از رهبران شاخص انقلاب ۵۷ قلمداد کرد. او که از یاران باوفا و حمایت کنندگان حضرت امام در طول نهضت انقلاب بود تلاش فراوانی در تثبیت نظام داشت. +1395 .

***پرونده بررسی ازدواج برابر در «فقه و قانون»+پرونده «بررسی ازدواج برابر در فقه و قانون» با ۹ مقاله از سوی کارشناسان، کوشیده مُفاد مفهوم «ازدواج برابر» را در نسبت با فضای بین‌المللی و حقوق داخلی بررسی نماید.  بحث «ازدواج برابر» در چند سال اخیر از مَباحِثی است که توسط جریان‌های دفاع از حقوق زنان دنبال می‌شود، این مفهوم که ناظر بر برابری کامل زن و مرد در حقوق و تکالیف در حوزه خانواده است، ارتباط تنگاتنگی با مفهوم برابری جنسیتی مورد نظر نهادهای بین‌المللی دارد.  مِهرخانه در این پرونده کوشیده‌ است مُفاد این مفهوم در نسبت با فضای بین‌المللی و حقوق داخلی بررسی نماید. ...+1395 .

***دغدغه فقیهانه برای حفظ محیط زیست +حجت الاسلام مُجتبی الهی خراسانی+1395 .

***جامعه اسلامی از نظر علم و دانش باید بی نیاز باشد/ فقه و طبابت جدانشدنی است+آیت‌الله شیخ لطف الله صافی گلپایگانی در دیدار رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران، و اعضای مَجمع خَیِّرین سلامت کشور : سفارش اسلام است که در علم طب، آن قدر پیشرفت کنیم که دست نیاز دیگران به سوی ما دراز باشد، و ما در این زمینه به اندازه کفایت پیشرفت کنیم. اصلاً در فقه، تعلیم و تعلّم پزشکی، واجب کفایی است، یعنی آن قدر باید وارد این رشته شوند و آن را کامل بیاموزند، که کفایت جامعه اسلامی را نماید و دیگر محتاج نباشیم.... +1395 .

***ابراز همدردی مراجع و علما با بیت ‌آیت‌الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی+1395 .

***از اِنفِتاح اجتهاد تا اِنسِداد تَحوّل در نخستین شماره «رسائل»+نخستین ‌شماره ماهنامه «رسائل»؛ اندیشه حوزه علمیه عصر انقلاب اسلامی با هدف بررسی پروند‌ه‌ای درباره سیر تحول در حوزه ویژه آبان ماه ۱۳۹۵ به سردبیری مسعود مُعینی پور از سوی مؤسسه رسا چاپ و روانه بازار شد.رسائل دریچه‌ای برای پاسخ‌گویی جریان علمی حوزه‌‌های علمیه به مسائل سیاسی و اجتماعی است و از مطالب علمی طلاب و فضلای حوزه‌‌های علمیه استقبال می‌کند. ...+1395 .

***رحلت آیت‌الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی و انحصار طلبی جناحی/ محمد باقری+بدون تردید مرحوم آیت‌الله موسوی اردبیلی منحصر در هیچ حزب و جریانی نبود بلکه با اعتقاد به مبانی خود، به ارتقای جایگاه جمهوری اسلامی و حوزه‌ علمیه و پاسخ به نیازهای روز مردم کوشید و این‌که برخی در صدد بهره‌گیری جناحی از ایشان باشند، ظلم به شخصیت و جایگاه علمی این فقیه مبرز است. آیت‌الله سیدعبدالکریم موسوی اردبیلی(ره) را می‌توان به عنوان یکی از ارکان نظام جمهوری اسلامی و از رهبران شاخص انقلاب ۵۷ قلمداد کرد. او که از یاران باوفا و حمایت کنندگان حضرت امام در طول نهضت انقلاب بود تلاش فراوانی در تثبیت نظام داشت. +1395 .

***پرونده بررسی ازدواج برابر در «فقه و قانون»+پرونده «بررسی ازدواج برابر در فقه و قانون» با ۹ مقاله از سوی کارشناسان، کوشیده مُفاد مفهوم «ازدواج برابر» را در نسبت با فضای بین‌المللی و حقوق داخلی بررسی نماید.  بحث «ازدواج برابر» در چند سال اخیر از مَباحِثی است که توسط جریان‌های دفاع از حقوق زنان دنبال می‌شود، این مفهوم که ناظر بر برابری کامل زن و مرد در حقوق و تکالیف در حوزه خانواده است، ارتباط تنگاتنگی با مفهوم برابری جنسیتی مورد نظر نهادهای بین‌المللی دارد.  مِهرخانه در این پرونده کوشیده‌ است مُفاد این مفهوم در نسبت با فضای بین‌المللی و حقوق داخلی بررسی نماید. ...+1395 .

***دغدغه فقیهانه برای حفظ محیط زیست +حجت الاسلام مُجتبی الهی خراسانی+1395 .

***جامعه اسلامی از نظر علم و دانش باید بی نیاز باشد/ فقه و طبابت جدانشدنی است+آیت‌الله شیخ لطف الله صافی گلپایگانی در دیدار رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران، و اعضای مَجمع خَیِّرین سلامت کشور : سفارش اسلام است که در علم طب، آن قدر پیشرفت کنیم که دست نیاز دیگران به سوی ما دراز باشد، و ما در این زمینه به اندازه کفایت پیشرفت کنیم. اصلاً در فقه، تعلیم و تعلّم پزشکی، واجب کفایی است، یعنی آن قدر باید وارد این رشته شوند و آن را کامل بیاموزند، که کفایت جامعه اسلامی را نماید و دیگر محتاج نباشیم.... +1395 .

***از تفسیر جدید بیّنه و مُضارَبَه تا ردّ بهائیّت +مبانی علمی راه‌گشای مرحوم آیه الله موسوی اردبیلی+....آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی در مسائل اقتصادی، مباحث بسیار مهمی را مطرح کرده و دیدگاه‌ خاصی هم در این زمینه داشت. مسئله پول از مسائل پیچیده اقتصادی است که ایشان در این زمینه کار مفصّلی کرده بود، لذا بسیاری از آن مسائل گذشته را ایشان به نحو دیگری حل می‌کرد. مثلاً در باب مُضارَبَه، در مسئله بانک، سود پول، در این زمینه‌ها دیدگاه‌های خاصی داشت که به‏طورمفصل در تألیفات خود مطرح کرده‏اند....+ حجت الاسلام دکتر سید ابوالفضل موسویان+1395 .

***پیش‌بینی رؤیت‌پذیری هلال ماه ربیع الاول ۱۴۳۸ قمری+1395 .

***فتوای جایز بودن شکستن نماز برای پاسخ به تلفن همراه!!! +شَیخ اَحمَد کَریمه استاد فقه تطبیقی دانشگاه اَلاَزهَر مصر، سخن شَوقِی عَلّام مُفتی مصر درباره جایز بودن قطع نماز و پاسخ به تلفن را محکوم کرد....+1395 .

***«تَعایُش اسلامی» نیازمند بازنگری و بازسازی است+حجت‌الاسلام  احمد مُبلِّغی رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی با بیان این که آنچه در چند سال اخیر مشکلاتی را برای اسلام، امت اسلامی و اتباع مذاهب آفریده، «فقدان همزیستی اسلامی» است، «تعایش اسلامی» را نیازمند بازنگری و بازسازی دانست.....+1395 .

***اِبطال اجازات و وکالات مرحوم آیت‌الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی+حجت‌الاسلام سید على موسوى اردبیلى فرزند مرجع فقید در خصوص اجازات و وکالات مرحوم آیت‌الله العظمى موسوى اردبیلى گفت: اجازات و وکالات مرحوم والد معظم پس از ارتحال ایشان باطل گردیده است، از دریافت هرگونه وجوه شرعى به نام ایشان اجتناب شود. ...+1395 .

***علاقه‌مند به فقه پزشکی و معتقد به روش مُقارَن+حجت الاسلام دکتر سعید  رهایی : مرحوم آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی در قم و نجف از بهترین اساتید زمان خود ازجمله، مرحوم محمد رضا گلپایگانی، مرحوم حاج آقای مرتضی حائری، مرحوم سید احمد خوانساری، مرحوم آقای سلطانی، مرحوم آقای بروجردی و مرحوم سید محمد محقّق داماد بهره برد. در نجف از محضر بزرگان دیگری چون آیت‌الله خویی، آیت‌الله حکیم، مرحوم آقای آل یاسین و مرحوم بادکوبه‌ای در فلسفه کسب فیض کرد و پس از مراجعت به قم، نزد مرحوم علامه طباطبایی در تکمیل آن کوشید. آن مرحوم در قم و نجف تدریس رسائل، مکاسب و دروس خارج را رها نکرد و همچنین در دوره‌ای که ریاست دستگاه قضا را بعد از انقلاب  عهده‏ دار بود فقه القضا و اسفار را تدریس می‌کرد. ایشان در تدوین قانون مجازات اسلامی نقش مؤثری داشت....+حجت الاسلام دکتر سعید رهایی، معاون آموزشی و عضو هیات علمی گروه حقوق دانشگاه مفید، بیش از ۲۵ سال با مرحوم آیت الله اردبیلی ملازم بوده است.+1395 .

***تدریس «فقه قضائی» در حوزه مرهون تلاش علمی مرحوم آیت الله سید عبدالکریم اردبیلی است+آیت الله شیخ عباس کَعبی اَهوازی خوزستانی...+1395 .

***شیخ یوسف قَرضاوی فتوای جواز استشهادی علیه اسرائیل را پس گرفت+خداوند برادران در فلسطین را از این عملیات بی‎نیاز ساخت زیرا آنها توانستند به موشک‎هایی دست یابند که عمق اسرائیل را هدف قرار می‎دهد، هرچند به پای موشک‎های اسرائیل نمی‎رسد اما باعث آزار و اذیت و نگرانی آنها شده است؛ بنابراین دیگر برخلاف گذشته تکیه به عملیات شهادت طلبانه نیست+1395 .

***میراث فکری آیت‌الله خویی(ره) در بیان حجت الاسلام سید محمدرضا سیستانی+استاد مطرح حوزه علمیه نجف گفت: تمسک به شیوه آیت‌الله سید ابوالقاسم خویی در نقد احادیث و تدقیق در آن‌ها می‌تواند مانع تلاش‌های غیر علمی و مبتنی بر احادیث ضعیف شود. حجت‌الاسلام سید محمدرضا سیستانی در درس خارج خود به مناسبت بیست و پنجمین سالگرد ارتحال آیت‌الله خویی گفت: آیت‌الله العظمی خویی شعله نورانی بود که پیشگامان حوزه‌های علمیه سال‌ها از نور وجودش بهره بردند و همچنان میراث فکری ایشان، ماندگار است و تا مدت‌های مدید چراغ راه طالبان علم و رهروان معارف دینی باقی خواهد ماند....+1395 .

***گزارش تصویری/ مُهر مخصوص آیت‌الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی شکسته شد+1395 .

***«اَلفِکرُ وَ الاِجتِهادُ» جدیدترین اثر علمی دکتر زَکِیّ اَلمِیلاد+جدید‌ترین اثر دکتر زکی المیلاد پژوهشگر نواندیش شیعه عربستانی+1395 .

***شورای فقهی زنان؛ شورایی مَسکوت! +با توجه به این‌که برخی از مشکلات موجود در حوزه زنان و خانواده منشأ فقهی دارند، شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده شورای عالی انقلاب فرهنگی بر اساس رهنمودها و ارشادات رهبر انقلاب(امام خامنه ای) تصمیم گرفت شورایی تخصصی در خصوص مسایل زنان و خانواده تأسیس کند تا به حل این مشکلات به‌صورت مبنایی بپردازد؛ اما با گذشت چند سال از خبر راه‌اندازی این شورا، هنوز در رابطه با نحوه فعالیت‌های این شورا و جزییات آن اطلاع‌رسانی نشده است. ...+1395 .

***پایان مرجعیّت، ادامه آقازادگی! / حجت الاسلام مصطفی دُرّی+شاید اگر ده سال پیش، آقازاده‌ای پس از فوت پدر مرجعش، دفاتر وی را می‌بست و بطلان وکالت‌های او را اعلام می‌کرد، هیچ‌گاه خبر «شکستن مهر مرحوم آیۀالله موسوی اردبیلی توسّط فرزندشان» آن‌قدر اهمّیّت و شانسی برای رسانه‌ای شدن نمی یافت. تا یکی‌دو دهه پیش، جای هیچ شبهه‌ای نبود که پس از فوت مرجع تقلید، وکالت‌های وی باطل شده و لازم است دفاتر وی نیز جمع گردیده و به همراه باقی‌مانده وجوهات شرعی، به مرجع اعلم زنده تحویل گردد؛ امّا چند سالی است که فوت برخی از مراجع، هیچ تأثیری بر تشکیلاتشان نداشته و امورات مرجعیّت آنها توسّط  فرزندان و وابستگان‌شان ادامه یافته است...برخی البتّه لااقل صورت ظاهریِ دفاتر را تغییر داده و با تبدیل پشتی ها به میز و صندلی، آن ها را به «دفتر تنظیم و نشر آثار» بدل کرده‌اند. برخی دیگر امّا حتّی همین زحمت مختصر را نیز متحمّل نشده و دفاتر پدر را کماکان در شهرهای مختلف حفظ نموده‌اند؛ دفاتری که معلوم نیست اگر به وکالت از مرجع زنده‌ای به جمع‌آوری وجوهات می‌پردازند، پس چرا نام مرجع فقید بر سردرشان به چشم می‌خورد؟ و اگر وجوهات مرجع پیشین را جمع‌آوری می‌کنند، چه مجوّز شرعی‌ای برای انجام این کار دارند؟ و اگر هیچ کار خاصّی در آنجا صورت نمی‌گیرد، پس چرا برقرارند و به بیت المال و مراجع حاضر تحویل داده نمی‌شوند؟ در این میان، برخی پاسخ‌گوئی به مقلّدینی که با اجازه مرجع زنده، بر تقلید مرجع فقید باقی مانده‌اند را وجه بازماندن این دفاتر می‌دانند، غافل از این‌که پاسخ‌گوئی به ایشان، تنها نیازمند چند خط تلفن و حداکثر یک سامانه پیامکی است، که با وجود دو اتاق در قم نیز امکان پذیر است، نه سازمانی عریض و طویل با شعبات متعدّد در شهرستان‌ها و کشورهای هم‌جوار که بخش اخذ وجوهات آن نیز کماکان به کار خود ادامه می‌دهد! مسأله بازماندن دفاتر مراجع فقید آن‌قدر ادامه پیدا کرده است که آیۀالله مکارم شش سال پیش، نسبت به این مسأله اعتراض کرده و به لزوم بستن دفاترشان پس از فوت، در وصیّت نامه‌ خود تأکید کردند. ایشان با ذکر این‌که دفاتر مرجعیت و وجوهات آیات عظام بروجردی و امام خمینی بلافاصله پس از فوت‌شان بسته شد، تصریح کردند که بازماندگان ایشان، با توجّه به نفوذ مردمی این مراجع، اگر می‌خواستند، می‌توانستند تا سال های سال، دفاتر ایشان را باز نگه دارند، ولی چنین کاری را انجام ندادند...+1395 .

***ویژه‌‌نامه استاد ذُوالفُنون «شیخ مفید»+....مرحوم شیخ مفید (ره)، مُتکلم و فقیه شیعی قرن ۴ است که در سال 338 هجری قمری پا به عرصه وجود گذاشت. وی از چهره‌های درخشان شیعه در جهان اسلام و دارای آثار فراوانی است که پس از ۷۵ سال تلاش علمی و خدمت ارزنده درسال 413 «ه.ق» دار فانی را وداع گفت و در حرم امام جواد علیه‌السلام نزدیک قبر استادش ابن قولویه به خاک سپرده شد.+1395 .

***تولید علوم انسانی اسلامی از مجتهد بر می‌آید نه افراد دانشگاهی/ ضرورت پیوند فقه با علوم انسانی+اگر بنا باشد با علوم انسانی غربی جامعه را اداره کنیم و بعد بگوییم نظام ما اسلامی است این به شوخی نزدیکتر است! جز با وارد کردن فقه به متن علوم انسانی، این علوم تولید نمی‌شوند؛ علوم انسانی را دانشگاهیان نمی‌توانند تولید کنند؛ من این مطلب را در دانشگاهها هم عرض کرده‌ام؛ تعارف هم ندارد؛ تولید علوم انسانی اسلامی فقط از طلبه مجتهد بر می‌آید....+حجت‌الاسلام علی‌اکبر رشاد+1395 .

***توصیه‌های مراجع به رئیس سازمان اوقاف+مراجع عظام قم در دیدارهای جداگانه‌ای که به مناسبت هفته وقف انجام گرفت، بر ضرورت احیای وقف و شناسایی نیازهای روز جامعه برای وقف تأکید کرده و خواستار برنامه‌ریزی برای ترویج و توسعه وقف از جمله «تأسیس صندوق بین‌المللی موقوفات» شدند.  حجت‌الاسلام  محمدی رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه پنجشنبه گذشته به منظور گزارشی از فعالیت‌های این سازمان به مراجع عظام تقلید وارد شهر قم شد و با حضرات آیات صافی گلپایگانی، شبیری زنجانی، جوادی آملی، سبحانی، نوری همدانی و علوی گرگانی دیدار و گفتگو کرد...+1395 .

***تقدیر آیات مکارم، سبحانی و نوری از درایت حجت الاسلام سیدعلی موسوی‌اردبیلی+آیات عظام مکارم شیرازی، سبحانی و نوری همدانی از حجت‌الاسلام سیدعلی موسوی اردبیلی برای شکستن مهر مرجعیت پدر فقیدشان تقدیر و تشکر کردند و این اقدام را سبب عظمت روحانیت و مرجعیت شیعه دانستند. ...+1395 .

***کاستی های متون آموزشی حوزه / حجت الاسلام علی نصیری+مقاله‌ای که در پی می‌آید، برگرفته‌ای از کتاب «سازمان روحانیت؛ کاستی‌ها و بایستگی‌ها» است که در سال ۱۳۷۴ یعنی ۲۱ سال قبل به‌عنوان اولین کتاب تدوین یافت، اما به خاطر مصلحت حفظ اعتبار حوزه تاکنون از انتشار آن خودداری کرده‌ام. البته بخش‌هایی از این فصل که مربوط به متون آموزشی است، به صورت مقاله‌ای جداگانه در یادنامه شهید صدر انتشار یافته است: کاستی‌های متون آموزشی حوزه  و مشکل اساسی متون آموزشی حوزه این است که نویسندگان آن ـ جز در مواردی اندک ـ آنها را به قصد متن آموزشی شدن تدوین نکرده‌اند و در همین راستا مخاطب ویژه و در یک سطح مشخص را مَطمَح نظر قرار نداده اند، اینان دانشورانی ژرف‌اندیش بودند که با تألیف کتاب، پرکردن خلأ جامعه شیعه، پاسخگویی به پاره‌ای نظرات نادرست رایج، ارایه دستاوردهای شخصی خود را قصد کرده‌اند.و در یک سطح مشخص را مطمح نظر قرار نداده، اینان دانشورانی ژرف‌اندیش بودند که با تألیف کتاب، پرکردن خلأ جامعه شیعه، پاسخگویی به پاره‌ای نظرات نادرست رایج، ارایه دستاوردهای شخصی خود را قصد کرده‌اند.شاید اگر از خود ایشان پرسیده می‌شد آیا با متن آموزشی شدن کتابتان موافقید، یا موافقت نمی‌کردند یا اگر هم موافقت می‌کردند اصلاحاتی در آن را ضروری می‌دانستند....حضرت امام خمینی «ره» فرموده: بحث مقدمه واجب دارای فایده نیست، و آنچه که بعضی از محققان به عنوان ثمره طرح کرده‌اند،‌ ناتمام است و علاوه فایده یک بحث اصولی نیست....+1395 .

***چالش‌های فقهی در عرصه قانون‌گذاری و حکومت‌داری+حجت الاسلام محمدجواد اَرَسطا در بررسی مسائل حقوقی کشور و ارتباط آن با فقه حکومتی عنوان کرد: بعد از پیروزی انقلابِ ما  هنگامی که می‌خواستیم قوانین را بر اساس فقه اسلامی تدوین کنیم با یک چالش‌هایی روبرو شدیم که بعدها فهمیدیم این چالش‌ها ناشی از نحوه نگاه ما نسبت به فقه بوده است.حجت‌الاسلام محمدجواد ارسطا استاد سطح خارج حوزه علمیه قم و عضو هیئت علمی گروه حقوق عمومی دانشگاه تهران در بررسی مسائل حقوقی کشور و ارتباط آن با فقه حکومتی گفت: ...+1395 .

***نگاه دستوری به اصول فقه؛ اولین گام برای رشد اصول / حجت الاسلام هادی چیت­ ساز+هر پدید‌ه‌ای از افعال و رفتار‌های انسان برای رشد خود نیاز به مدیریت دارد. علم هم یکی از افعال انسان است که بر اساس نیاز‌ها و ضرورت‌‌های او به وجود می‌‌­آید و برای رشد خود نیاز به مدیریت و نظارت آگا‌هانه دارد. مسائل علم، به‌مرور زمان رشد کرده، افق­‌های جدید را به روی دانشمندان باز می‌‌­کنند و کم‌کم ساختار دانش را شکل می‌‌­دهند. ازاین‌رو هرچه بر تعداد مسائل افزوده شود، ضرورت مدیریتی که به علم «نگاه دستوری» داشته باشد، بیشتر حس می‌‌­شود. نگاه دستوری، عبارت است از نوعی خودآگاهی و مدیریت دانشمندان نسبت به روند کلی دانش با توجه به اهداف آن؛ به‌عبارت‌دیگر، نظارت بر وضع کنونی و آینده‌نگری علم. در این نگاه عالمان بر روند کلی علم نظارت دارند و جایگاه دقیق هر یک از مسائل را مشخص می‌‌­کنند. ربط بین مسائل اصلی و فرعی را روشن می‌‌­سازند و بر روش­‌های به‌کار گرفته‌شده در حل مسائل دقت دارند. بر ورودی و خروجی دانش کنترل دارند و آن‌‌ها را بر موارد واقعی تطبیق می‌‌­کنند.....گاهی ممکن است یک دانش از جریانات تاریخی، اجتماعی و حتی سیاسی تأثیر‌های ناروا پذیرد. یا پای مسائلی به دانش باز شود که به خودی خود مفیدند و می‌‌­توانند موضوع تحقیق و پژوهش باشد، ولی جایگاهی در علم مورد بحث ندارند و نسبت به آن غریبه هستند. یا بخشی از مباحث علم صرفاً تئوری‌‌های فرضی و غیرکاربردی هستند. حتی ممکن است روش حل مسائل سلیقه‌ای شود. رفع تمام این آسیب­‌ها بر عهده‌ی دانشمندان هوشیار است که با نگاه دستوری، از بروز این مشکلات به‌موقع جلوگیری کنند. ...+1395 .

***ارزیابی وضعیت حقوقی و قضایی ازدواج و طلاق در ایران+دکتر محمد علی انصاری پور عضو هیأت علمی‌دانشکده حقوق دانشگاه تهران می‌گوید در قوانین ما هیچ تفاوتی فی‌مابین حقوق و تکالیف زن و مرد وجود ندارد؛ شریعت ما اصول اساسی و غیرقابل خدشه و غیرقابل انکار و بسیار روشنی در این زمینه دارد، همچنین مطالبی که در این خصوص مطرح می‌شود، به دلیل عدم مطالعه است. متأسفانه مطالب دینی و قوانین متخذه از شرع، در کشور ما با تعصب و با نگرشی منفی بررسی می‌شود، - - بحث «ازدواج برابر» در چند سال اخیر از مباحثی است که توسط جریان‌های دفاع از حقوق زنان دنبال می‌شود،...+1395 .

***یکه‌تازیِ «حوزه نجف» و دست خالی قم+حوزه نجف مگر چند طلبه داشت که به این اندازه خروجی داد! اگر خروجی نجف را از ما بگیرند تمام حوزه‌های جهان تشیع می‌خوابد، آن وقت حوزه قم و مشهد چه چیز می‌خواهد در دهد! متأسفانه قم هنوز کتابی ننوشته که به‌جای کفایه و رسائل مطرح باشد.... +آیت الله عبدالله جوادی آمُلی+حضرت آیت‌الله عبدالله جوادی آملی مُفسِّر قرآن کریم و استاد برجسته درس خارج حوزه علمیه قم  در جمع رئیس و مدیران سازمان اوقاف و امور خیریه از اقدام سید مرتضی برای احیای وقف و تأثیرات آن در شکل‌گیری و عظمت حوزه علمیه نجف اشرف سخن گفت ....در دیدار با آقایان شورای عالی مدیریت مطرح کردم اگر الآن خدایی نکرده خروجی نجف را از ما بگیرند تمام حوزه‌های علمیه سراسر جهان تشیع خروجی ندارند، از هزار سال قبل تا عصر کنونی، از کتب اربعه، شرایع محقق، کتاب‌های عمیق علامه حلی تا رسائل و مکاسب شیخ انصاری، کفایه آخوند خراسانی از برکات حوزه نجف است....سه طلبه از نجف برخاستند و سه کار عمیق کردند، یکی مرحوم آقای حکیم است که یک دوره فقه به عنوان مستمسک نوشت که کتابی قوی است، یکی علامه امینی شد و الغدیر یک کتاب کلامی متقن نوشت و دیگری هم مرحوم علامه طباطبایی بود، این‌ها با دست‌خالی کار می‌کردند که از برکات سید مرتضی و حوزه علمیه بود....اساس حوزه این است که به کسی نگاه محترمانه کند که بتواند از علم و نظریات تأسیسی خود بگوید؛ کل حوزه نجف مگر چند طلبه داشت که به این اندازه خروجی داد، الآن بیش از ۶۰ هزار طلبه وجود دارد اما شش نفر هم همانند علامه طباطبایی نیستند، سرش این است که ما تصور می‌کنیم طلاب یک لیسانس یا سطح ۴ گرفتند کافی است و بروند....نهال فروشی آفتی برای حوزه است تا طلبه می‌خواهد درس بخواند جذب دستگاه‌ها و نهادهای گوناگون می‌شود، چه کسی باید این امورات را اداره کند+1395 .

***مشغله کاری مجلس؛ عامل تأخیر در تصویب قانون عملیات بانکی بدون ربا....+جت‌الاسلام  سیدناصر موسوی‌لارگانی، نایب‌رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی و نماینده فَلاوَرجان در خانه ملت+حجت‌الاسلام محد حسین حسین زاده  بحرینی+1395 .

***دغدغه‌های غیرفقهی طلاب، موجب بازماندن از اهداف خاص حوزه می‌شود+آیت‌الله سید محمد علی علوی گرگانی با انتقاد صریح از وضعیت طلاب و فضای حوزه، گفت: در شرایط کنونی طلاب دغدغه‌های گوناگونی غیر از مَباحِث فقهی دارند، این دغدغه‌ها موجب شده که آنان از اصل حضور خود در حوزه و اهداف خاص حوزه باز بمانند ...ایشان در دیدار جمعی از طلاب «فقه و اصول» اظهارداشت: در زمان‌ گذشته دستگاه حوزه و تربیت طلاب از نظم خاصی برخوردار بود به‌ گونه‌ای که اگر طلبه‌ای قصد داشت منبر و تبلیغ برود باید مجوزی از علمای نجف دریافت می‌کرد که نشان‌دهنده تأیید این طلاب از سوی علمای بزرگ بود...در زمان کنونی حد و حدودی که در گذشته رعایت می‌شد از بین رفته و چنین نظمی مشاهده نمی‌شود....حوزه علمیه و فضای علمی کشور از وجود علمایی مانند شیخ مرتضی انصاری خالی است که باید به‌ صورت جدی در این زمینه اندیشه کرد.....ایشان با اشاره به ایجاد مدرسه عالی فقه و اصول زیر نظر حوزه علمیه اضافه کرد: ایجاد چنین مرکزی بسیار مناسب و شایسته است و باید این گروه علمی را به صورتی هدایت کرد که با نظم خاصی رو به جلو حرکت کند+1395 .

***فقیهی که فقط عبایش را سر می‌کشد و زیارت عاشورا می‌خواند ! + آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی رئیس مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) : ...در رأس حکومت باید ولی فقیه باشد تا اسلام را بتواند در امور سیاسی هم پیاده کند، فقیهی که فقط عبایش را سر می‌کشد و زیارت عاشورا می‌خواند و به خانه می‌رود و بر می‌گردد به درد این کار نمی‌خورد...+1395 .

***گزارشی از بیست‌ودومین نشست مجمع فقهی اهل‌سنت ایران+در محل حوزه علمیه دارُالعلوم زاهدان+ با حضور علما و مفتیانی از استان‌های خراسان رضوی، خراسان جنوبی، گلستان و سیستان‌بلوچستان+ مولوی عبدالحمید اسماعیل زِهِی، رئیس مجمع فقهی اهل‌سنت ایران و مدیر حوزه علمیه دارُالعلوم زاهدان...  خلفای راشدین، صحابه را جمع می‌کردند و پیرامون مسائل مختلف با یکدیگر تبادل‌نظر کرده و به نتیجه‌ی واحد می‌رسیدند. امام ابوحنیفه نیز همواره چنین جلساتی برگزار می‌کرد.....+...اگر پرداخت وام از ناحیه موسسات مالی و بانک‌ها مشروط به سپرده‌گذاری به میزان و مدت معین باشد، شرعا جایز نیست.+1395 .

***«فقه» می‌تواند پشتوانه گفتمان و تَعامُل باشد+این پرسش به صورت جدی مطرح است که فقه ما بر اساس تقابل است یا تعامل! و یا چه مقدار بر اساس تعامل پایه ریزی شده است؟ معتقدم در فقه شیعه این ظرفیت وجود دارد که یک جریان فقاهتی قوی و منظم بر اساس تعامل، پایه ریزی کند+حجت‌الاسلام  ابوالقاسم علیدوست مسئول انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه قم+حجت‌الاسلام  دکتر مرتضی جوادی آملی رئیس بنیاد بین المللی علوم وَحیانی اِسراء +1395 .

***باب گسترده‌ای در زمینه فقه عُمران شهری باید گشوده شود+آیت الله مُحسن اراکی استاد حوزه علمیه قم با تعریفی از شهر اسلامی گفت: نخستین شرطی که باید در شهر اسلامی رعایت شود این است که هویت آن باید توحیدی و براساس فرامین خدا و ارزش‌های الهی باشد.... +1395 .

***رهیافت‌‌هایی بر کتاب «دائِرةُ المَعارِف فِقه مُقارَن»+این کتاب نفیس به شیوۀ موضوعى تنظیم شده است. طرح قواعد اصولى و فقهى و رجالى به تناسب مسائل مختلف، ذکر فروع مورد ابتلا و حذف فروع نادر، از جمله ویژگى ‏هاى این اثر مهم در تقویت وحدت و هم گرایی فقهی مذاهب اسلامی محسوب می‌‏شود. کتاب «دائِرةُ المَعارِف فِقه مُقارَن» اثر ارزشمند حضرت آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی از مراجع تقلید شیعه، توسط انتشارات امام علی بن ابیطالب (علیه‌السلام) منتشر شده است.....+1395 .

***روشن‌بینی در استنباط فقهی از ویژگی‌های بارز مرحوم آیت‎الله العظمی سید محمد رضا گلپایگانی بود+آیت‌الله شیخ لطف الله صافی گلپایگانی در پیامی به مناسبت همایش بزرگداشت مرحوم آیت‌الله سید محمد رضا گلپایگانی تاکید کرد: روشن‌بینی در استنباط فقهی از ویژگی‌های بارز آیت‎الله العظمی گلپایگانی بود و آن فقیه بزرگوار بر ادامه روش فقهای سلف تأکید داشت...+1395 .

***اقتصاد اسلامی: دستگیر نیازمندان یا توجیه کننده لیبرال ها؟/حجت الاسلام  حسین مهدیزاده+چند روزی است متنی از فتاوای علمای شیعه از شیخ طوسی تا دوران معاصر درباره احکام مُحتکر در حال دست‌به‌دست شدن است که منظور آن توجه دادن به ظرفیت اجتماعی و حکومتی فقه بود. تأملاتی در این موضوع برایم پیش آمد که در چند نکته آن را می‌نویسم...+1395 .

***دهمین اجلاسیه جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با علمای بلاد در قاب تصویر+1395 .

***گزارش تصویری/ مراسم بزرگداشت مرجع فقید آیت‌الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی در مشهد+1395 .

***تصاویر دومین همایش بین‌المللی «اسلام و حقوق بشر دوستانه بین‌المللی»+دومین همایش بین‌المللی «اسلام و حقوق بشر دوستانه بین المللی»، به همت مرکز مطالعات تطبیقی اسلام و حقوق بشر دوستانه بین المللی، با حضور اندیشمندانی از ۲۰ کشور جهان ۱۸ آذرماه ۹۵ در شهر مقدس قم برگزار شد...+1395 .

***نقدی بر نظریه آیت‌الله سیدمحمد شیرازی درباره وحدت اسلامی+بسیاری از مسلمانان اگرچه ضرورت وحدت اسلامی را می‌دانند و می‌پذیرند، ولی به لوازم آن پایبند نبوده و به گونه‌ای رفتار می‌کنند که گویا به مقابله با وحدت اسلامی برخاسته‌اند. متأسفانه چنین عملکردی در رفتار بسیاری از هواداران و مُنتسبین به خاندان شیرازی دیده می‌شود+در سال‌های اخیر عملکرد رسانه‌ای و مذهبی جریان هوادار و منتسب به آیت‌الله  سید صادق شیرازی به گونه‌ای بوده که این جریان را در صدر گروه‌هایی قرار داده است که با برافروختن هیجانات مذهبی، چالش‌های فراوانی را در مقابل وحدت اسلامی به وجود آورده‌اند....متأسفانه این عده تنها از دریچه تنگ اختلافات شیعه و سنی به تمام مسائل دینی می‌نگرند. با این رویکرد، مبلغینِ این جریان‌ها در پایان هر منبر و سخنرانی‌، هر موضوع و هر سخنی را به موضوع اختلاف شیعه و سنی کشانده و از مخاصمه مذهبی سخن می‌گویند....+بررسی کتاب‌ها و آثار فراوان بر جای مانده از مرحوم آیت‌الله  سید محمد شیرازی نشان می‌دهد که ایشان نه تنها مخالفتی با وحدت اسلامی نداشتند، بلکه از مدافعان خاص و سرسخت آن در عصر کنونی بودند، آن‌گونه که در بسیاری از کتاب‌های خویش با مطرح نمودن موضوع وحدت اسلامی، بر ضرورت آن تأکید نموده و به شبهات مخالفان آن پاسخ داده‌اند. ایشان وحدت امت اسلامی را موضوعی مهم و اصلی می‌دانند که تمام تلاش‌ها و اقدامات اجتماعی مسلمانان باید بر مبنای نیل و تحقق آن تعریف شود....+1395 .

***«از صدر تا ذیل» همایش دو روزه اسلام و حقوق بشردوستانه بین‌المللی+همایش بین‌المللی «اسلام و حقوق بشردوستانه بین‌المللی”با حضور عالمان و محققان علوم اسلامی و سایر ادیان الهی، اساتید و پژوهشگران دانشگاهی از ایران و ۲۰ کشور جهان، همچنین شخصیت‌ها و فعالان حوزه حقوق بشردوستانه، طی دو روز در تاریخ ۱۷ و ۱۸ آذر ماه در شهر قم برگزار شد...+1395 .

***مَأخَذ شناسی مسائل مُستَحدَثَه پزشکی+پیشرفت‌های شگرف در علوم پزشکی به ویژه در سده اخیر، پرسش‌های بسیاری را فرا روی فقیهان و حقوقدانان قرار داده است، با توجه به حجم زیاد و دقیق بودن مسائل، پژوهش‌های انجام گرفته پاسخگوی آنها نبوده و ارائه طرح‌ها و شیوه‌های نوین و جامعی را در این زمینه ضروری می‌سازد+ کتاب «مأخذ شناسی مسائل مُستحدثه پزشکی»، نوشته محمد‌هادی طلعتی، در شش فصل و در ۲۲۲ صفحه توسط انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم به چاپ رسیده است...+1395 .

***توضیحی درباره همایش های مَباحِث بی ثمر علم اصول+چندی است در قم و برخی شهرها، همایش ها و تجمعاتی با موضوع بررسی زوائد علم اصول با مشارکت و پشتیبانی مؤسسه فقاهت و تمدن سازی اسلامی برگزار می شود که بازتاب ها و واکنش های مختلفی را به دنبال داشته است. مُدیر روابط‏ عمومی این مؤسسه توضیحاتی را در همین رابطه ارائه کرده است  : مؤسسه فقاهت و تمدن سازی اسلامی با درک ضرورت تحول حوزه‏ های علمیه و اعتقاد جدی به فرمایش رهبر معظم، (امام خامنه ای)مبنی بر اینکه «اگر حوزه بخواهد از تحول بگریزد، منزوی خواهد شد اگر نمیرد و زنده بماند» و نیز با اعتقاد به اینکه محور تحول حوزه ‏ها باید مباحث علمی آن باشد و هم چنین اینکه اساس بحث‏ های علمی حوزه، مباحث فقهی و اصولی است. بیش از یک دهه از عمر خود را با همت جمعی از اساتید و دانش پژوهان ارجمند و با محوریت جناب حجۀالإسلام‏‏ و المسلمین اکبرنژاد صرف اصلاح و تولید روش استنباط متداول در حوزه ‏ها نموده و به لطف الهی بیش از ۴ عنوان کتاب در رشته ‏های مختلف به رشتۀ تحریر در آورده است. این کتاب‏ ها در حدود دو سال است که در فضای علمی حوزه در دسترس اساتید سطوح عالی حوزه قرار گرفته و مؤسسه فقاهت هم آمادگی خود را جهت دریافت هرگونه نقد و نظر در رابطه با این کتاب‏ ها اعلام کرده است...مقام معظم رهبری (دام ظله العالی) بیش از دو دهه قبل، به طور رسمی از حوزه‏های علمیه خواستند که اقدامات جدی در مسیر تحول حوزه‏ ها و برگزاری کرسی‏ های آزاد اندیشی انجام دهند. در سال ۸۶ در دیدار جمعی از فضلای حوزه علمیه قم با ناراحتی فرمودند: «چرا این کرسی‏ هاى آزاداندیشى‏ در قم تشکیل نمى‏ شود؟ چه اشکالى دارد؟» جالب است که تقریباً هیچ اقدام درخور ذکری بعد از این همه مطالبات صریح رهبری معظم از سوی مسئولین حوزه، رقم نخورد. حتی بسیار جالب بود که اولین کرسی آزاد اندیشی حوزه علمیه قم تقریباً دو دهه بعد از بیانات رهبری مبنی بر تشکیل کرسی‏ های آزاد اندیشی برگزار شد. این نشان می‏ دهد که متأسفانه مسئولین و بزرگان حوزه، بیشتر به فکر حفظ وضعیت موجود هستند تا نوآوری و خلق اندیشه‏ های جدید!..... خوب شما خود قضاوت کنید با این سعۀ صدری که در تحمل حرف مخالف در حوزه ما وجود دارد! و برخوردهای عجیب و غریبی که با هر نوآوری علمی و بحث جدید علمی در حوزه می‏ شود، اگر شنیدید که جلسه بعدی در پیاده روی خیابان برگزار شده است نباید چندان تعجب کنید!! امیدوارم بتوانیم در یک فضای علمی سالم و با منطق و استدلال به حل و فصل اختلافات علمی بپردازیم و به تعبیر مقام معظم رهبری با چماق استدلال به میدان علم بیاییم، نه با چماق تکفیر و بایکوت!+1395 .

***گزارش جامع از اجلاسیه سراسری جامعه مُدرِّسین با علمای بلاد+دهمین اجلاس سراسری جامعه مدرسین حوزه و علمای بلاد با «موضوع حوزه انقلابی؛ بایسته‌ها و راهکارها»+1395 .

***آیت الله، آنچه باید بگوید، آنچه باید بپرسیم / حجت الاسلام مُصطفی دُرّی+ آیۀالله شبیری زنجانی، بنا به مشی مکتب قم، آن‌چنان به اصول فقه اهمیّت نمی‌دهد. به باور وی، اصول فقه ملغمه‌ای از بحث‌های بی ثمره، کم ثمره و دعواهای فلسفی و کلامی است که بحث‌های پرثمر، به‌سختی خود را در میان این‌همه جای داده‌اند. همین عقیده باعث شده بود که در طول چند دهه تدریس خارج فقه، تنها چند سال را به تدریس بخش‌هایی از اصول عملیّه و مباحث تعارض بگذراند. شاگرد مبرز آیۀالله محقق داماد، اصول را به نجف واگذارده بود و خود به تدریس فقه می‌پرداخت؛ البتّه فقهی که هم رجال را در برداشت، هم از قواعد فقهی سخن می‌گفت، هم نکات اصولی را به میان می‌آورد و هم از خاطرات علماء و دانشمندان بهره داشت. ذوق آیۀالله در حلّ چیستان‌ها و مُعمّاهای ریاضی نیز گاه نمک درس را دوچندان می‌نمود. حجم متنوّع مطالبی که در هر جلسه درسی گفته می‌شد، هم نگارش آن را دشوار می‌ساخت، هم عنان بحث را از دست شاگردان خارج می‌نمود و هم استاد را به «خوش‌بیان» نبودن متّهم می‌ساخت که اگر این‌طور نبود، نه مدرس دارُ التِّلاوَه که صحن مسجد اعظم نیز برای خیل شاگردان او کم می‌آمد..... + در روزگاری که فقه بر علوم حوزوی آقائی می‌کند، در کنار آن، متواضعانه رجال و اسناد روایات را زیرورو می‌کند، دفترها می‌نویسد و کتاب‌ها ورق می‌زند؛ دفترهایی که آن‌قدر زیاد شده‌اند که در گونی باید جایشان داد، گونی‌ای پر از دفاتر رجال و اسناد روایات که وقتی فرزندش خبر از انتشار نرم‌افزار «درایۀالنور» را می‌دهد، نگاهی دوباره به آن می‌اندازد و می‌گرید؛ نه از ناراحتی، که از خرسندی، از اینکه طلّاب برای پیدا کردن اسناد، دیگری نیازی به این‌همه فحص و تلاش ندارند.+ ....  او باید از خیلی از مبانی پرده بردارد و ما نیز باید سؤال‌ها بپرسیم. بپرسیم که چگونه آن ذهن عرفیِ پرورده مکتب داماد، انقلاب نسبت را در عموم، به سخره می‌گیرد و در اطلاق، به قبول می‌نشیند؟ چگونه حرج نوعی را در واجبات، رافع حکم می‌داند و در محرّمات، وقعی نمی‌نهد، درحالی‌که هر واجبی را می‌توان به محرّم بازگرداند و هر محرّمی را به واجب؟ چگونه با التزام به نقل به معنا، به اوامر و نواهی مذکور در روایات مطمئن است و احتمال بازگشت آن‌ها به یکدیگر را نمی‌دهد؟ باید بپرسیم که چگونه انسدادی است و برخلاف مشهور فتوا می‌دهد؟ چرا افتاء را واجب می‌داند و باز هم احتیاط در فتوا می‌کند؟ و ده‌ها سؤال دیگر. پیش از همه امّا از او خواهیم پرسید که چرا این‌همه سال، این‌همه را به‌تفصیل نگفته و به اشارت رفته است؟ چرا این‌همه سال، اصول نگفته است؟!+1395 .

***نقد ثمرات علمی مباحث مقدمه الواجب/ «ضد»، یک قاعده‌ی فقهی است نه اصولی+حجت الاسلام استاد محمدتقی اکبرنژاد به نقد مَباحِثی چون مستقلات غیر عقلیه، مقدمه الواجب، مسأله نذر، مسأله ضد، توصلی یا تعبدی بودن مقدمه، شرط متاخر، تحلیل و نقدبیع فضولی و بی‌فایده بودن مسأله ترتب، پرداخت. حجت‌الاسلام  محمدتقی اکبرنژاد در چهارمین نشست «بررسی زوائد علم اصول» در ادامه سلسله مباحث خود به مستقلات و غیر مستقلات عقلیه پرداخت و گفت: در مستقلات عقلیه از «معانی حُسن و قُبح» و معنای مدنظر شیعه بحث می‌شود. اما بحث از «حسن و قبح عقلی» ابداً اصولی نبوده و ذاتا بحث کلامی است....+1395 .

***قلمرو احکام فقهی و حقوقی- اسلام حدّ اقلّی یا حداکثری؟+پرسش مهم این است که آیا دین اسلام در عرصه فقه و حقوق، قلمروی حداقلی دارد یا حداکثری؟ پیش از پاسخ به این پرسش، مروری به تعریف دین، فقه و حقوق لازم استپ...+حجت‌الاسلام  عبدالحسین خسروپناه، رئیس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران +1395 .

***رونمایی از کتاب ۷ جلدی «فقه مدیریّت شهری»+ رونمایی  از مجموعه کتاب ۷ جلدی «فقه مدیریت شهری» در نهمین جشنواره بین‌المللی برترین‌های پژوهش و نوآوری و سومین کنفرانس علمی مدیریت شهری (جایزه جهانی تهران)با حضور علما، اساتید و مسئولان شهری+1395 .

***ملاحظاتی پیرامون «حفظ نظام»+معنا و محدوده نظام چیست؟ چارچوب حفظ نظام عام یا حفظ نظام سیاسی چیست؟ آیا به هدف حفظ نظام هر کار لازمی می‌توان کرد و اطلاق دارد یا مقید است و نمی‌توان برای حفظ نظام هر اقدامی را انجام داد؟ در تزاحم ولو نسبی میان حفظ نظام عام اجتماعی و حفظ نظام سیاسی کدام مقدم است؟ - قاعده «وجوب حفظ نظام» و به عبارت دیگر «حرمت اختلال نظام» در فقه ما امری مسلم و مستند به ادّله متعدد است. ابتدا باید روشن شود واژه «حفظ نظام» یا به تعبیر دقیق‌تر «نظام» به چه معنایی به کار می‌رود؟....+1395 .

***گردهمایی 320 عالم شیعه و سُنّی در سی‌امین کنفرانس وحدت اسلامی+سی‌امین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی ۲۵ الی ۲۷ آذرماه ۱۳۹۵ توسط مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی با حضور ۳۲۰ عالم شیعه و سنی از ۶۰ کشور جهان در تهران.....+1395 .

***علمای شیعه و سُنّی بر محور تقریب حضرت رضا (ع) به گفت‌وگو نشستند+برای نخستین بار ۱۵۰ عالم برجسته جهان اسلام اعم از شیعه و سنی بر محور تقریب حضرت امام علی بن موسی‌الرضا (علیه‌السلام)  در بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قُدس رضوی به گفت‌وگو نشستند- نخستین هم‌اندیشی «امام رضا(علیه‌السلام) رمز وحدت و ائتلاف امت اسلامی» به همت آستان قدس رضوی با حضور ۱۵۰ دانشمند شیعه و سنی و شخصیت‌های برجسته‌ای از کشورهای مصر، الجزایر، تونس، لبنان، سوریه، عراق، افغانستان، پاکستان، فلسطین و … برگزار شد. در این همایش یک روزه، حجت‌الاسلام  سید ابراهیم رئیسی(رئیس السّاداتی) تولیت آستان قُدس رَضَوِی، دکتر شیخ تاجُ الدّین عبدالله الهِلالی عضو شورای عالی دارُالتَّقریب مصر و مُفتی سابق اُسترالیا، حجت‌الاسلام محمدحسن زمانی مسئول دفتر سیاسی اجتماعی حوزه‌های علمیه و دبیر علمی نشست هم‌اندیشی، شیخ حَسّان عبدالله رئیس مجمع علمای مُسلمین لبنان و مولوی عبدالرحمن مُلّازِهِی امام جمعه اهل سنت چابهار سخنرانی کردند...+1395 .

***هم‌دلی و وحدت؛ زیربنای سیره رَضَوِی است/ تکفیر جریانی در برابر گفتمان منطق و بُرهان رضوی+حجت الاسلام سید ابراهیم رئیسی در نخستین هم‌اندیشی «امام رضا(علیه‌السلام) رمز اتحاد و ائتلاف امت اسلام» گفت: هم‌دلی و اتحاد جهان اسلام در پرتوی آموزه‌های حکیمانه و سیره زندگی عالمانه حضرت امام رضا(علیه‌السلام) قابل تحقق است...+1395 .

***گزارش تصویری/ رونمایی از منشور «فقه مدیریت شهری»+کتاب ۷ جلدی منشور فقه مدیریت شهری در مراسم اختتامیه نُهمین جشنواره بین‌المللی برترین‌های پژوهش و نوآوری و سومین کنفرانس علمی مدیریت شهری (جایزه جهانی تهران) با حضور شهردار تهران، رئیس و جمعی از اعضای شورای اسلامی شهر تهران، دکتر محسن اسماعیلی عضو حقوقدان شورای نگهبان و مجلس خبرگان رهبری، جمعی از اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی، دانشگاهیان و حوزویان در سالن همایشهای برج میلاد رونمایی شد. این کتاب ارزشمند در ۷ جلد شامل مَباحِث مقدماتی، فرهنگی – اجتماعی، خدمات شهری، حمل و نقل و ترافیک، عُمران و شهرسازی، مدیریت شهری و مدیریت عمومی است که حاصل تلاش و همکاری مُشترک مرکز مطالعات شهرداری تهران با بنیاد پژوهش‌های قُرآنی می‌باشد.... +1395 .

***دلیلی بر منع مرجعیت زن برای زنان دیگر نیست+حضرت آیت‌الله عبدالله  جوادی آملی عنوان کرد: راهی که زن به حدّ صاحب جواهر یا شیخ انصاری برسد باز است؛ هیچ کمالی مشروط به ذکورت یا ممنوع به انوثت نیست که زن نباید این را داشته باشد حتی جریان مرجعیت.....آیت‌الله جوادی آملی با بیان اینکه روح انسان، مجرّد و ملکوتی است و مذکر و مؤنث ندارد و انسان باید به تزکیه روح بپردازد بیان داشت: رسالت انبیاء که تعلیم کتاب و حکمت و تزکیه نفوس است برای جان انسان است و جان انسان نه مذکّر است نه مؤنث، نه مرد است نه زن; زیرا روح مجرّد است. تعبیرات قرآن کریم هم تزکیه نفوس است (وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها ٭ فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها) سخن از تزکیه روح است و روح نه مرد است نه زن، اسلام با انسان کار دارد، انسان نه مرد است نه زن؛ اما آنچه مهم است دین، با انسان و با هویت انسان و با جان انسان کار دارد این جان نه مرد است نه زن، لذا در اسلام هیچ کمالی از کمالات الهی مشروط به ذکورت یا ممنوع به انوثت نیست این طور نیست که مرد بودن شرط باشد یا زن بودن مانع باشد. مسئله نبوّت، رسالت، امامت، مرجعیت اینها کارهای اجرایی است کارهای اجرایی به عهده مردهاست بخشی از کارها مشترک است، اما پشتوانه نبوّت، پشتوانه رسالت، پشتوانه امامت و خلافت همان مقام شامخ ولایت است که زن هم می‌تواند ولی الله شود، مرد هم می‌تواند...... ایشان در ادامه اظهار داشت: می‌بینید صدیقه کبرا(س) طبق نقل مرحوم کلینی از امام(سلام الله) بعد از رحلت پیغمبر جبرئیل بر او نازل می‌شد وجود مبارک صدیقه کبرا(س) اسرار را از جبرئیل می‌شنید بعد به امیرالمؤمنین(ع) می‌فرمود و امیرالمؤمنین آنها را می‌نوشت، مصحف فاطمه این است بنابراین هیچ ادبی، هیچ کرامتی، هیچ کمالی مشروط به ذکورت یا ممنوع به انوثت نیست که زن نباید این را داشته باشد حتی جریان مرجعیت را شما بارها شنیده‌اید مرجعیت یک کار اجرایی است اما زن می‌تواند آن قدر درس بخواند، فقه بیاموزد فقیه بشود که شاگردانی تربیت کند که شاگردان او بشوند مرجع، این مقام که مثلاً زن به حدّ صاحب جواهر یا شیخ انصاری برسد این راه باز است، شاگردان یک زنی ممکن است مرجع تقلید بشوند اما خود او مرجع نمی‌شود برای اینکه کار اجرایی است، البته مرجعیت زن برای زنان دلیلی بر منعش نیست ولی منظور این است که کارهای اجرایی برای مردهاست برای اینکه او دیگر لازم نیست خودش را بپوشاند چون عظمت زن در همان حیای اوست ، عظمت زن در همان عفاف و حجاب اوست این طور نیست که زن را محدود کرده باشند زن محترم است. +1395 .

***تقویت فقه اجتماعی و خودسازی، دو بال حوزه انقلابی‌+اگر بخواهیم حوزه علمیه انقلابی بماند، در دو زمینه باید کار شود؛ اول این‌که فقه اجتماعی اسلام را تقویت کنیم و طبیعتاً این فعالیت، از یک طرف مبانی علمی و اعتقادی آن، و از سوی دیگر، بصیرت سیاسی در عمل را شامل می‌شود... آیت‌الله محمد تقی مصباح یزدی با اشاره به شروع نهضت امام خمینی(ره) از سال ۴۲ اظهار داشت: همانگونه که تحقق انقلاب مرهون روحانیت و به خصوص شخص حضرت امام(ره) بود، بقای آن نیز در گرو حضور فعال روحانیت است؛ از همین‌روست که مقام معظم رهبری(امام خامنه ای) انقلابی‌نماندن حوزه را سبب تهدید جدی نظام اسلامی می‌دانند؛ چراکه با جدا شدن حوزه از انقلاب، نظام، اسلامیتش را از دست می‌دهد.....+علامه آیت الله محمد تقی مصباح یزدی رئیس مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) و عضو جامعه مُدرِّسین حوزه علمیه قم ...+1395 .

***تصاویر نخستین هم اندیشی امام رضا(ع) رمز وحدت و ائتلاف اسلامی+ نخستین هم‌اندیشی «امام رضا(علیه‌السلام) رمز وحدت و ائتلاف امّت اسلامی» به همت آستان قُدس رضوی  با حضور ۱۵۰ دانشمند شیعه و سنّی و شخصیت‌های برجسته‌ای از کشورهای مصر، الجزایر، تونس، لبنان، سوریه، عراق، افغانستان، پاکستان، فلسطین و … برگزار شد....+1395 .

***هجمه‌هایی بر فقه جواهری و بیانیه جمعی از استادان حوزه+جمعی از استادان فقه و اصول حوزه علمیه قم با صدور بیانیه‌ای حرکت‌های انتقادی برخی[حجت الاسلام استاد محمد تقی اکبرنژادتبریزی مُدیر مؤسسه فقاهت و تمدّن سازی در قم] در نقد فقه جواهری و زائد دانستن بخش‌هایی از علم اصول را غیرحرفه‌ای دانستند و تأکید کردند چنین کاری، ثمری جز دلسرد کردن طلاب از درس خواندن و سُستی انگیزه آنان در راه کسب علم ندارد . متن بیانیه بدین شرح است :مدتی است که جریانی در حوزه هجمه‌هایی بر فقه جواهری داشته و با ارائه بحث‌های ناقص و سطحی در بین طلاب محترمی که هنوز تسلط کاملی بر عمق و دقت مطالب علم اصول نداشته و برای قضاوت نسبت به صحت و سقم مطالب خُِبرَویّت لازم را ندارند، عمده مَباحِث علم اصول را زائد، بدون فایده و ثمره، ناشی از ضعف فقاهتی علماء و عدم تتبع در آیات و روایات دانسته و صرف عمر برای خواندن آنها را اتلاف عمر می‌نمایاند و در کنار آن معتقد است تنها راه درست همان تعداد تألیفات مختصری است که از طرف آنها نوشته و از معرض نقد صاحب‌نظران حوزوی پنهان نگهداشته شده است. روشن است که چنین کاری، ثمری جز دلسرد کردن طلاب از درس خواندن و سُستی انگیزه آنان در راه کسب علم ندارد.واضح است که صاحب‌نظران حوزه مخالف لزوم پویایی و تعالی آموزش فقه و اصول نیستند و اساتید نیز مدعی عاری بودن برنامه و کتب موجود از هر عیب و نقصی نیستند، اما راه صحیح انتقاد و کمک به تحول و تغییر صحیح، ارائه مباحث و نقدها در بین فضلاء و اندیشمندان حوزه است تا در صورتی که حرفی بر اساس ضوابط علمی و معیارهای صحیح اجتهاد باشد، مورد پذیرش قرار گرفته و در میدان عمل نیز وارد شود.اما جریان مزبور بعد از ناتوانی در اقناع جمع کوچکی از علماء و فضلای حوزه علمیه قم در جلسه پیش نظریه پردازی که توسط پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و با حضور حضرات آیات و حجج‌الاسلام والمسلمین ابوالقاسم علیدوست، جعفر نجفی (بستان)، ظهیری، محمدی قائنی، سید محمد نجفی یزدی و محمود حکمت نیا در تاریخ ۲۷ آبان ۱۳۹۴ برگزار شده است، و حتی امتناع از شرکت در جلسه دوم، و بعد از عدم توانایی کسب حداقل امتیازات لازم برای کرسی نظریه پردازی و طرح در مجامع علمی، عموم طلاب محترم حوزه را هدف قرار گرفته است....+1395 .

***باید تشیع انگلیسی و امثال آن را منزوی کنیم+ +سخنی که باعث آتش افروزی شود جُرم است+نشست خبری سی‌امین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی با حضور آیت‌الله محسن اراکی دبیرکل مجمع تقریب مذاهب اسلامی  در موزه شهدا برگزار شد+آیت‌الله محسن  اراکی با بیان اینکه هر سخنی که باعث آتش افروزی شود جرم است، گفت: اگر بخواهیم تشیع وحدت گرا داشته باشیم باید تشیع انگلیسی و امثال آن را منزوی کنیم...+1395 .

پاسخ آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی به استفتائی در مورد ازدواج افراد زیر 13 سال+در پی وصول استفتائی در مورد ازدواج افراد زیر ۱۳ سال به دفتر حضرت آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی، پاسخی از سوی مُعَظَّم‌ُُلَه منتشر شده است که بدین شرح می‌باشد: پرسش: آیا ازدواج در سن زیر ۱۳ سال حرام است؟ پاسخ: در گذشته این اجازه به اولیاء داده می‌شد که حتی برای صغیر همسری انتخاب کنند و معمولا مشکلی ایجاد نمی‌شد ولی در عصر و زمان ما عملا ثابت شده است که این ازدواج‌ها به مصلحت دخترها و پسرها نیست و دارای مفاسدی است و با توجه به اینکه غبطه و مصلحت باید رعایت شود این گونه ازدواج‌ها باطل است و اعتباری ندارد. نسبت به آنچه در گذشته انجام شده اگر در آن زمان واقعا مفسده‌ای نداشته و غِبطه صغیر رعایت شده محکوم به صحت است.+ غِبطه در فقه به معنای مصلحت و منفعت و مانند آن است+1395 .

***طرح‌های شهید صدر براى رفع موانع تقریب مذاهب اسلامى+حجت‌الاسلام ‌ شیخ محمدرضا نعمانى از شاگردان و ملازمان شهید سید محمدباقر صدر....+1395 .

***ملزومات وحدت اسلامی از دیدگاه علامه کاشف الغطاء(وحدت اسلامی از حرف تا عمل)+علامه شیخ محمدحسین کاشف الغطاء از منادیان وحدت اسلامی در جهان اسلام بشمار می‌رود. او تنها از «ضرورت وحدت اسلامی» سخن نگفت و در این زمینه به سخنرانی و مقاله نویسی اکتفا نکرد، بلکه برای تحقق این آرمان بلند راه کارهایی نیز ارائه می‌نمود.....کاشف الغطاء معتقد بود که مهمترین مسأله مورد نزاع میان شیعه و سنی مَباحِث امامت و خلافت است. از این رو، باید از طرح این بحث و آن چه در سقیفه رخ داده، پرهیز نمود. زیرا امروزه پرداختن به این مباحث سَمّ قاتل بوده و پایه‌ها و اصول اسلام را قلع و قمع می‌کند. نه به عنوان مذاکره و نه به عنوان نشر نباید این بحث در کتب و مقالات انتشار یابد. این بحث باید تنها در میان افراد نادری مطرح گردد که با احاطه به شرایط زمان و مکان در مواقع مخصوصی آن را مطرح نمایند تا ضرری برای اسلام و مسلمین نداشته باشد.....+نویسنده: حجت‌الاسلام  سید جواد ورعی استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم و پژوهشگر دینی+1395 .

***افقی دیگر برای تقریب بین مذاهب/ حجت الاسلام محمدرضا مُلّایی+جریان تقریب، مدافعان و مخالفانی جدی در ایران کنونی دارد. مدافعان تقریب بیشتر در بدنه‌ی حاکمیت یا طرفداران حاکمیت هستند و مخالفان تقریب، بیشتر در بدنه‌ی حوزه. چرایی این حالت در ادامه تبیین می شود. ۱- برای تقریب بین مذاهب راهکارهای متفاوتی ارائه شده است. از راهکارهای حدّ اقلّی همچون «همزیستی» که پذیرش زندگی در کنار هم را توصیه می‌کند و «همگرایی» که به یافتن نقاط مشترک می‌پردازد و «همکاری» که برای اقدام، دشمن مشترک تعریف می‌کند تا راهکارهای حداکثری که در برخی موارد به نادیده گرفتن خطوط قرمز مذاهب منجر می‌شود....+1395 .

***فهم نادرست وحدت و ایجاد تفرقه در جهان اسلام+حجت‌الاسلام  دکتر داود فیرحی، استاد دانشگاه و پژوهشگر علوم سیاسی و اندیشه سیاسی اسلام+1395 .

***«چرا وحدت اسلامی مهم است؟»‏ در ماهنامه حلقه ‌وصل+حلقه‎وصل در شماره چهل ‎و سوم خود به «وحدت اسلامی» از زاویه کلیدواژه «قدرت» پرداخته است. در این شماره استاد رحیم‌پور ازغدی، حجت‌الاسلام مسائلی، حجت‌الاسلام براتی، آخوند ناصر قزل، علیرضا کمیلی، حجت‌الاسلام صفری و دیگران به بیان نظرات و دیدگاه‌‎هایشان درباره وحدت اسلامی پرداخته‌اند...+1395 .

***اتهام تشکیل هِلال شیعی در گفتگو با آیت‌الله محسن  اراکی+انقلاب اسلامی، انقلابی نیست که در فکر ترویج یا حمایت از خصوص شیعه باشد. این منطق روشن ایران است که به نفع مردم منطقه و مظلومان تمام می‌شود، نه به نفع شیعه یا هر جریان و مذهب دیگری. هرکسی در هرجا مظلوم باشد، ما از او حمایت می‌کنیم....ما در حال حاضر سه نوع عامل اختلاف را در جامعه اسلامی می‌توانیم نام ببریم که هر سه نوع از طرف دشمن به آن‌ها دمیده می‌شود. این سه نوع اختلاف در هر جامعه‌ای می‌تواند باشد. اصلاً هر جامعه‌ای می‌تواند جامعه‌ای باشد که خاصیت نهفته‌ی دوگانگی یا چندگانگی را درون خود دارد. نه‌تنها یک جامعه، بلکه دو نفر آدم هم که می‌خواهند با هم زندگی کنند، ممکن است با همدیگر اختلاف داشته باشند. منتها وقتی که این دو نفر با فکر عمل کنند و خودشان برای خودشان تصمیم بگیرند، می‌توانند خودشان را مدیریت می‌کنند و با همدیگر توافق ‌کنند که با هم زندگی کنند و با هم به مسافرت بروند و منافع همدیگر را تأمین کنند. در نتیجه، مسافرت خوبی که مصلحت هر دو را تأمین می‌کند، شکل خواهند داد. همانطور که گفتم ممکن است سه نوع زمینه‌ی اختلاف وجود داشته باشد : منشأ اول : اختلاف در منافع دنیوی است. به‌هرحال مردم به‌دنبال منافع خودشان هستند، مثل منافع اقتصادی یا سیاسی. ممکن است دو نفر یا جریان از نظر ایدئولوژی و اهداف با هم یکسان باشند، منتها برای رسیدن به قدرت، به ضرر دیگری عمل کنند . منشأ دوم : اختلاف در نحوه‌ی مدیریت امور است. ممکن است اختلاف در منابع و مصالح نباشد، اما اختلاف‌نظر در نحوه‌ی مدیریت خودشان و مدیریت جامعه‌شان باشد. به‌هرحال سران و نخبگان و عناصر بانفوذ جامعه ممکن است در مدیریت جامعه‌ی خودشان با هم اختلاف‌نظر داشته باشند. منشأ سوم : اختلاف در باورها و ارزش‌هاست. دو یا سه یا چند گروه می‌توانند در این جنبه با هم اختلاف داشته باشند. بینش‌ها و ارزش‌ها گاهی با هم متفاوت است. این به یک نظام ارزشی معتقد است و او به یک نظام ارزشی دیگر معتقد است. در هر سه نوع اختلاف، اگر جریان‌های مقابل هم، با عقل و تدبیر عمل کنند، قطعاً به نتیجه خواهند رسید. باید روی نقاط مشترک با هم همکاری کنند تا بتوانند زندگی کنند و حداکثر ممکن منافع یکدیگر را تأمین کنند. این را عقل، تجربه و علم می‌گوید و تمام آنچه می‌تواند معیاری برای شناخت درست باشد.+1395 .

***ظرفیت شناسی علوم حدیث برای تحول در علوم انسانی+ابتدا باید دانست که لزوماً نیاز به ارتباط مستقیم بین علم خاص و علم دینی نیست، بلکه صرفاً ارتباط با موضوع آن علم و یا حتی غایت علم نیز کفایت می‌کند. از طرفی دیگر لازم نیست علم دینی باکلیت علم خاص علوم انسانی در تماس باشد بلکه اگر راجع به یک شاخه نیز نظر دهد کافی است. در این نگاه منظور این است که حالت جزئی آن علم توسط گزاره حدیثی تصدیق شود و سپس تعمیم داده شود....علم از فرضیه های معقول شروع می‌شود نه بر اساس حدس های گزاف. فرضیه ها در نقطه‌ی شروع باید عقلائی باشند. حدیثی این فرآیند آزمایش را می‌تواند قبول کند که حداقل وثوقی داشته باشد که هزینه کردن برای آن عقلائی باشد. لذا احادیث جعلی این ارزش را ندارند. به دلیل محدودیت منابع، این امکان نیست که احادیث همگی مورد بررسی ژرف قرار گیرند. از طرفی خوشبختانه احادیث ضعیف، در شیعه کم است، لذا فرضیه های علمی ما با استفاده از احادیث، اتقانی نسبی ایجاد می‌کنند و از بسیاری از ضرر های ممکن، جلوگیری می‌کنند.... +حجت الاسلام عبدالهادی مسعودی+1395 .

***دلایل زائد بودن «استصحاب شَرایع سابقه» و نقد ثمرات ادعا شده+اگر در وجوب، حرمت، حلیت و بطلان چیزی برای فقیه شک به وجود بیاید، در حالی که آیه و روایتی نداریم که به آن استناد کنیم و اتفاقا حکم مسأله در شرایع سابقه هم آمده، آیا می‌توانیم حکم شریعت سابق را به شریعت خاتم سرایت دهیم یا نه؟ حجت‌الاسلام استاد محمدتقی اکبرنژاد تبریزی مُدیر مؤسسه فقاهت و تمدن سازی اسلامی  در پنجمین نشست «بررسی زوائد علم اصول» که در حسینه ارک قم برگزار شد، با طرح جایگاه اصول عملیه در فقاهت، اظهار کرد: علم به احکام الهی به این معناست که با تمسک به کتاب، سنت و عقل حکم الهی را کشف کنیم. و نیاز به اصول عملیه زمانی پیدا می‌شود که دست فقیه از منابع کوتاه می‌شود و ناچار است برای رفع تحیر خود به اصول عملیه مراجعه کند. بنابر این استفاده از اصول عملیه به معنای کافی نبودن ادله در کشف حکم است. مثل قاضی که گاهی پس از بررسی ادله‌ طرفین و کافی نبودن مستندات دو طرف، به ناچار برای رفع تخاصم به قرعه دست می‌زند. از این روی استفاده‌ زیاد از اصول عملیه نشانه‌ ضعف فقاهت است نه قوت و توانمندی علمی، زیرا پیداست که مجتهد در بسیاری از مسائل نتوانسته حکم واقعی را کشف کند. منشأ این ناتوانی یا در ضعف قدرت تفسیر است، یا آنچنان که شایسته است حق ادلّه اداء نمی‌شود مانند عقل. در نقطه‌ی مقابل این روش اجتهادی، فقیهانی قرار دارند که در ساز و کار فقاهت به ندرت از اصول عملیه استفاده می‌کنند. مانند مکتب اجتهادیِ آیت‌الله بروجردی (ره). معروف است که ایشان معتقد بودند در معاملات نمی‌توانیم به اصول عملیه مراجعه کنیم . یا اینکه بخواهیم با اصول عملیه مسائل خطیر جامعه را حلّ و فصل کنیم !! ....  نقل است که می‌گویند، شهید صدر با استفاده‌ی زیاد از اصول عملیه در فقه مخالف بودند و می‌گفتند «سرنوشت جامعه را نباید با چندتا اصل رقم بزنیم»!!!....مدرس سطح خارج حوزه با زائد دانستن مسأله‌ی «استصحاب شرایع سابقه» بیان کرد: اختلاف در استصحاب شرایع سابقه بر این است که اگر در وجوب، حرمت، حلیت و بطلان چیزی برای فقیه شک به وجود بیاید، در حالی که آیه و روایتی نداریم که به آن استناد کنیم و اتفاقا حکم مسأله در شرایع سابقه هم آمده، آیا می‌توانیم حکم شریعت سابق را به شریعت خاتم سرایت دهیم یا نه؟ مثل اینکه قوم بنی اسرائیل وقتی مرتد شدند، خون خودشان را ریختند. آیا می‌توان امروز حکم به قتل مُرتد کرد؟....محقق حوزه‌ی علمیه در نقد ثمرات ادعا شده گفت: یکی از مثالهای ادعا شده برای ثمره، شک در استحباب مجرد بودن یا متاهل بودن است. طبق آیه‌ی قرآن، خداوند متعال مجرد بودن حضرت یحیی (ع) را ستایش می‌کند. (أَنَّ اللَّهَ یُبَشِّرُکَ بِیَحْیى‏ مُصَدِّقاً بِکَلِمَهٍ مِنَ اللَّهِ وَ سَیِّداً وَ حَصُوراً وَ نَبِیًّا مِنَ الصَّالِحین‏. (آل‏عمران/ ۳۹) بنابراین با استصحاب شریعت سابقه می‌توانیم به استحباب بودن تجرد حکم کنیم. اکبرنژاد افزود: در جواب این مسأله فقط کافی است که سری به روایات بزنیم. در روایات ما بسیار سفارش به ازدواج شده. مثلاً در روایت نبوی (ص) آمده که: عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (ع):‏ تَزَوَّجُوا فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (ص) قَالَ: مَنْ أَحَبَّ أَنْ یَتَّبِعَ سُنَّتِی فَإِنَّ مِنْ سُنَّتِیَ‏ التَّزْوِیجَ‏. (الکافی (ط – الإسلامیه)، ج۵، ص۳۲۹، ح۵). ثانیاً، ازدواج سیره‌ی تمام انبیاء و ائمه (ع) است. فقط حضرت عیسی (ع) به دو دلیل-گردش زیاد در شهرها و تبلیغ دین؛ یا احتمال ادامه دار شدن نسل الوهیت برای اعتقاد شرک آمیزِ پسر خدا دانستن حضرت- ازدواج نکردند. ثالثا، حصور به معنای مجرد بودن نیست، بلکه معنایش عفیف بودن است. هیچ روایت و مستندی وجود ندارد که حضرت یحیی (ع) مجرد بودند. رابعا، حتی اگر مجرد بوده باشند، باز هم دلیلی بر استحباب مجرد بودن نداریم و مصلحتی بوده که ایشان مجرد بمانند. ولی به معنای ترجیح و استحباب تجرد نیست.....+1395 .

***نگاهی به جایگاه فقه در شرایط امروز+فقه در یک رویکرد حداکثری دانشی توصیفی، تبیینی و تجویزی است که در حوزه بینش‌ها، ارزش‌ها و رفتارهای انسان و جامعه گزاره‌هایی را از منابع دینی، با بهره‌گیری از روش‌شناسی اجتهاد استخراج می‌کند و با این رویکرد می‌توان آن را دستگاهی برای پاسخگویی به سؤالات ناظر به حوزه حکمت عملی دانست.... امروزه فقه عنصر غالب هویت دانشی حوزه‌های علمیه به مثابه تولیدکنندگان نرم‌افزار تحقق تمدن اسلامی است. اما با نگاهی وسیع‌تر می‌بینیم که فقه به معنای خاص آن در یک نگاه کلان و در فرآیند پاسخگویی به نیازهای انسان و جامعه، دانشی در کنار سایر دانش‌هاست که عظمت و اهمیت آن به مرور زمان بر دیگر حوزه‌های دانشی حوزه‌های علمیه که اهمیت آنها کمتر از فقه نیست سایه افکنده است. وقتی از فقه سخن می‌گوییم گاهی به تعبیر قرآنی تفقه به معنای عام در منابع دینی دین مد نظر است و از این نظرگاه برای فقه، عرصه‌ای گسترده‌تر از احکام مکلفین قائل می‌شویم. گاهی فقه در معنای خاص یعنی دریافتی که نسبت به احکام و دستورات شارع داریم مد نظر ماست و آن را به احکام وضعی و تکلیفی تقسیم می‌کنیم‌؛ احکام تکلیفی را نیز پنج قسم می‌کنیم و گاهی فقه را به‌عنوان دانشی برای مدیریت عرصه حکومتی و اجتماعی نگاه می‌کنیم‌.... +دکتر مسعود مُعینی پور  استادیار دانشگاه باقرالعلوم (ع) +1395 .

***دو مانع مهم برای نوشتن مقاله فقهی+حجت‌الاسلام  سیف الله صَرامی سردبیر مجله علمی پژوهشی «کاوشی نو در فقه» با اشاره به موانع جا نیفتادن مقاله نویسی فقهی در حوزه علمیه، کم توجهی به اندیشه‌ها و خروجی‌های علمی حوزه علمیه در نظام را از مهم‌ترین موانع دانست. ... صرامی با بیان این که مجله کاوشی نو در فقه تاکنون در ۸۱ شماره به چاپ رسیده است، ابراز داشت: از شماره ۷۵ این مجله به درجه علمی پژوهشی تبدیل شده است و از میان خیل عظیم مقالاتی که برای این مجله ارسال می‌شود بهترین مقالات از حیث محتوا و شکل برای چاپ انتخاب می‌شود....+1395 .

***شورش علیه علم اصول و یک اشتباه بزرگ روشی! +مدتی است پژوهشگر محترم جناب آقای اکبرنژاد برنامه‌ها و سخنرانی‌های تبلیغی و آتشینی را نسبت به زوائد علم اصول و شورش بر اساتید این علم و موضوعات و فضای موجود درس‌های خارج اصول مصروف داشته‌اند. کسانی که مانند ایشان به تحول علم اصول باور دارند و گاه اعتراض ایشان به خود رنگ شورش می‌گیرد و نیز کسانی که در مقام جواب بر می‌آیند و از ساحت کنونی علم اصول تمام قد دفاع می‌کنند هر دو جریان دچار یک خلط روشی بزرگ شده‌اند!... /حجت الاسلام  علی الهی خراسانی+1395 .

***فقه حکومتی نوعی نگرش به تمامی ابواب فقه است+حجت‌الاسلام محسن صبوری فیروزآبادی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم+1395 .

***نقش قواعد فقه‌سیاسی در تعامل دولت اسلامی با سازمان‌های بین‌المللی+سازمان‌های بین‌المللی، شخصیت حقوقی هستند که می‌توانند مصداقی برای حکم فقهی قرار بگیرند؛ و می‌شود از قواعد فقهی برای حکم فقهی موضوعات و مسائل مرتبط با سازمان‌های بین‌المللی در اکثر مباحث استفاده و از آنها حکم استنباط کرد...+1395 .

***فقه حکومتی نیازمند تشکیل «سازمان مرجعیّت» است+ ماهیّت فقه حکومتی : فقه حکومتی علاوه بر نظارت بر فرد یک کل مستقل به عنوان جامعه را نیز در نظر دارد و علاوه بر توجه به شرایط فرد به آثار فتوا در جامعه نیز توجه دارد. همچنین فقه حکومتی برای نظامات و سازمان‌ها و قوه مجریه، قضاییه و مقننه نیز به استنباط می‌پردازد و علاوه بر مشروعیت وجود نهادها به تبیین الزامات و دستورالعمل‌های لازم برای این نهادها می‌پردازد و سپس نظارت بر حسن اجرای آن نیز دارد. ... +تمایزات فقه فردی و فقه حکومتی : از منظر موضوع موضوع احکام فردی، همیشه یک مفهوم یا عنوان کلی است که ثابت، مستقل و دارای مصادیق متعدد و مشابه است؛ اما موضوع احکام حکومتی، همیشه یک مصداق، یک مسئله معین یا یک قضیه خارجیه، و به تعبیر دیگر، کلّ است(نه کلّی)...+حجت‌الاسلام  دکتر حسین عندلیب استاد حوزه و دانشگاه+1395 .

***ضرورت و ادله جُرم انگاری توهین به مذاهب و ادیان رسمی کشور+نشست علمی «ضرورت و ادله جرم انگاری توهین به مذاهب و ادیان رسمی کشور» با ارائه حجت‌الاسلام محسن ملک افضلی اردکانی مدیر گروه فقه و حقوق پژوهشگاه بین المللی المُصطفی (ص) در حاشیه نمایشگاه دستاوردهای پژوهشی پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی برگزار شد. حجت‌الاسلام ملک افضلی در این نشست ضمن اشاره به اصل دوازدهم قانونی اساسی اظهار داشت : «دین‏ رسمی‏ ایران‏، اسلام‏ و مذهب‏ جعفری‏ اثنی‏ عشری‏ است‏ و این‏ اصل‏ اِلَی‏ الاَبَد غیر قابل‏ تغییر است‏ و مذاهب‏ دیگر اسلامی‏ اعم‏ از حنفی‏، شافعی‏، مالکی‏، حنبلی‏ و زیدی‏ دارای‏ احترام‏ کامل‏ می‏‌باشند و پیروان‏ این‏ مذاهب‏ در انجام‏ مراسم‏ مذهبی‏، طبق‏ فقه‏ خودشان‏ آزادند و در تعلیم‏ و تربیت‏ دینی‏ و احوال‏ شخصیه‏ (ازدواج‏، طلاق‏، ارث‏ و وصیت‏) و دعاوی‏ مربوط به‏ آن‏ در دادگاه‏‌ها رسمیت‏ دارند. ...+1395 .

***لزوم استفاده از رویکردهای جدید در استنباط فقهی+حجت‌الاسلام مُجتبی الهی خراسانی در درس خارج فقه خود به طرح و بررسی شش رویکرد‌ «کلان نگر یا نظام واره»، «مُقارَن»، «قواعدی»، «استظهاری لغوی»، «تحلیل ماهوی سیره» و «رویکرد ماهوی در مقابل استظهاری ، لغوی» در استنباط فقهی پرداخت...+1395 .

***درسنامه اختصاصات فقهی شیعه منتشر شد+این کتاب در شانزده درس به بررسی ویژگی‌های مکتب فقهی اهل‌بیت(ع) می‌پردازد و اشاراتی نیز به ویژگی‌های فقهی مکتب اهل سنت دارد تا در سایه این بحث‌ها امتیاز فقه شیعه از دیگر مذاهب و فرقه‌های اسلامی شناخته شود....+به قلم احمد احمدی تبار (احمدی قمی)+1395 .

***تولید علوم انسانی اسلامی؛ رسالت مُجتَهِدانِ مُتَخَصِّص +حجت‌الاسلام  علی‌اکبر رشاد، رییس پژوهشگاه فرهنگ و علوم اسلامی با تأکید براینکه تولید علوم انسانی اسلامی رسالت مُجتهدان مُتخصص است، گفت: با این وجود در قلمرو تفقه و اجتهاد و تعلیم و تعلم فقه و اصول دچار کاستی‌های بسیاری هستیم که اجازه نمی‌دهد هر که وارد آن ها شود مُوَلِّد علم شود ....  وی ، علوم انسانی را دین بشر مُدرن خواند و افزود : نقشی را که ما مسلمانان از دین توقع داریم، بشر مُدرن از علوم انسانی توقع دارد .برای ما فقه و اخلاق اسلامی در کنار هم، نظام نامه حیات انسان مسلمان را تشکیل می‌دهد و بنا است چگونه زیستن را از اینها اخذ کنیم. این در حالی است که اکنون علوم انسانی به رقیب اصلی دین شده تبدیل شده و فضا را برای تنفّس دین تنگ کرده و اجازه بروز و ظهور به دین نمی‌دهد. امروز تحلیل، توصیف وتدبیر همه شؤون زندگی ما اعمّ از اقتصاد، سیاست، مدیریت، فرهنگ و جامعه در تصرف علوم انسانی است و با اینکه نظام ما ما مُتأثر از اسلام است اما تنها در بخشهای کوچکی از ان مَبانی اسلامی دیده می‌شود و هنوز در برخی عرصه‌ها قلمروهای مناسباتی اسلام را مشاهده نمی‌کنیم. واقعیت این است که اگر مشکل علوم انسانی حل نشود هیچ مشکلی از کشور حل نمی‌شود؛ حتی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت هم که ساختارهایی برای آن در نظر گرفته ایم تا مشکل تولید علوم انسانی اسلامی حل نشود، طراحی نخواهد شد چرا که الگو، نظام است و باید مبتنی بر نظریّه باشد.  وی ، استفاده از تعابیری چون بومی یا اسلامی سازی علوم انسانی را نادرست خواند و گفت: با اینکه دانشگاهیان متدین ما در حال حاضر در هیچ جای جهان و هیچ دوره تاریخی به این حد کیفی و کمی نبوده اند، رسالت تولید علوم انسانی اسلامی جز از حوزه و حوزویان بر نمی‌آید. حجت الاسلام رَشاد با بیان اینکه صِرف درس خواندن در حوزه باعث نظریه پرداز شدن فرد نمی‌شود، تصریح کرد: در قلمرو تفقه و اجتهاد و تعلیم و تعلّم فقه و اصول دچار کاستی‌های بسیاری هستیم که اجازه نمی‌دهد هر که وارد آن ها شود مُوَلِّد علم شود و سِرِّ اینکه از میان چندهزار حوزوی تنها چند نفر مجتهد می‌شوند همین است.+1395 .

***نگاهی به حیات علمی مرحوم آیت الله  محمد واعظ زاده خراسانی (ره)+آیت‌ الله محمد واعظ‌ زاده خراسانی در سال ۱۳۰۴ در مشهد متولد شد. او پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی برای کسب علوم دینی در سال ۱۳۱۸ به نجف مهاجرت کرد و در سال ۱۳۲۱ به مشهد بازگشت و پس از گذراندن تحصیلات در محضر اساتید مشهد، در سال ۱۳۲۸ به قصد تکمیل آموزه‌های علمی این بار عازم قم شد و به مدت یازده سال از استادان معروف این حوزه نیز کسب فیض کرد.ایشان در مشهد از محضر اساتیدی همچون: میرزا احمد مدرس یزدی، میرزا هاشم قزوینی، شیخ سیف الله ایسی میانجی، کاظم دامغانی، حسین بجستانی، شیخ مجتبی قزوینی، سید یونس اردبیلی و میرزا مهدی اصفهانی بهره برد....+1395 .


...  ...  ...  ادامه دارد ...  ...  ... 


*********************************

***نظر آیات نوری همدانی و عَلَوی گرگانی درباره روزه ماه رمضان در ایام کُرُونا+1399 .

***مدرسه آنلاین رَمَضانِیَّه «فقه سلامت» برگزار می‌شود+سلسله نشست‌های «فقه سلامت» در شبهای ماه مبارک رمضان(سال 1441 هجری قمری)، به همّت هیئت اندیشه ورز دین، سلامت و سبک زندگی حوزه علمیه خراسان با حضور اساتید محمد قائنی، محمد عندلیب همدانی و حسین شوپائی به صورت آنلاین برگزار می‌شود. ... +1399 .

***بررسی حکم فقهی و علمی روزه‌داری در ماه مبارک رمضان+به‌منظور بررسی و تعیین حکم فقهی و علمی روزه‌داری در ماه رمضان امسال(1441 هجری قمری - 1399 «ه.ش») که هم‌زمان شده با ایام شیوع بیماری کُرُونا، نشست مشورتی با حضور اساتید فقه پزشکی چون حجت الاسلام  استاد محمد قائینی(استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم) و اساتید متخصص دانشگاه علوم پزشکی مشهد به همّت هیئت اندیشه‌ورز دین و سلامت معاونت پژوهش حوزه علمیه خراسان برگزار شد.  در این نشست دو ساعته نظرات متعددی پیرامون حکم فقهی و علمی روزه‌داری در ایام شیوع کُرُونا از سوی کارشناسان دینی و علم پزشکی مطرح شد که برآیند این نظرات بر عدم تداخل روزه‌داری با سلامت افراد غیر بیمار (سالم) دلالت داشت  و در خصوص افراد بیمار به‌ویژه مبتلایان به بیماری‌های زمینه‌‌ای (از جمله دیابت، نارسایی کُلیوی، قلبی و …) نیز تأکید شد که روزه گرفتن منحصراً با نظر پزشک متخصص انجام شود. در این نشست همچنین، بر مرطوب نگه‌داشتن سیستم تنفسی بدن از طریق نوشیدن میزان کافی مایعات (حداقل ۸ لیوان آب) و استفاده از بخور سرد در محیط منزل و محل کار، در ایام ماه مبارک رمضان تأکید شد. ...+ حجت الاسلام دکتر سید محمود طباطبایی مسؤل نهاد رهبری دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت : موضوع شیوع کُرُونا به‌عنوان مهم‌ترین چالش جدی کشور در هفته‌‌‌های اخیر بود. طی روزهای گذشته در فضای عمومی و رسانه‌ای کشور سؤالات متعددی در رابطه با روزه‌داری مطرح و برخی استفتائات در رسانه‌ها منعکس شد که بعضاً ابهاماتی را برای جامعه دینی کشور ایجاد کرد و متأسفانه شاهد حاشیه سازی‌‌‌هایی از سوی شبکه‌های معاند نیز بودیم که در صدد ایجاد دو قطبی سازی و ایجاد تعارضات اعتقادی در کشورمان بودند که با همراهی خوب جامعه متدینین و عقلانیتی که در فضای جامعه دینی ما بود نه تنها مسئله تعارض رفتارهای دینی با توصیه‌‌‌های بهداشتی اتفاق نیفتاد بلکه شاهد پیشگامی مجموعه‌های دینی در اجرای توصیه‌های بهداشتی پزشکی و پزشکی نیز بودیم.+ دکتر توکل افشار استاد گروه ایمونولوژی و آلرژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد : «رعایت بهداشت، تقویت سیستم ایمنی بدن و کنترل بیماری» سه اصل مهم درمورد بیماری‌های واگیردار است که التزام به آن‌ها در تمام ایام سال و از جمله ماه رمضان توصیه‌‌‌ می‌شود و‌‌‌ می‌تواند کمک کننده در ایجاد شرایط ایمن و سالم برای افراد جامعه باشد....+1399 .

***هم‌اندیشی مُتخصصان فقه و علوم پزشکی درباره روزه‌داری در ایام کُرُونا برگزار شد+حجت‌الاسلام ‌‌‌‌ مجتبی کلباسی رئیس موسسه موضوع شناسی احکام فقهی+ حجت‌الاسلام ‌‌‌‌ سید حسین نخلی کارشناس و پاسخگوی مسائل شرعی دفتر مقام ……معظم رهبری(دامَ ظِلُّهُ)+حجت‌الاسلام سید محمد طاهری مسئول نهاد رهبری در دانشگاه علوم پزشکی قم+حجت‌الاسلام حجت‌‌‌‌الله بیات کارشناس و معاون علمی موسسه موضوع شناسی احکام فقهی+حجت‌الاسلام امیر بهاء‌‌‌‌الدین علائی‌‌‌‌نژاد کارشناس و مدیر گروه علمی ویژه موسسه موضوع شناسی احکام فقهی+حجت‌الاسلام سیدجواد موسوی کارشناس و پاسخگو به مسائل شرعی دفتر مقام معظّم رهبری-امام خامنه ای-(دامَ ظِلُّهُ)+حجت‌الاسلام ‌‌‌‌ سید محمد تقی محمدی کارشناس و پاسخگوی مسائل شرعی مرکزملی پاسخگویی به سوالات شرعی و حرم مطهر.+جناب آقای دکتر سید حسن عادِلی معاون آموزش دانشگاه علوم پزشکی قم و مسئول کمیته آموزش کُرونا+ جناب آقای دکتر محمود پرهام فوق تخصص غُدد داخلی و متابولیسم+جناب آقای دکتر جواد خدادادی متخصص بیماری‌‌‌‌های عفونی و رئیس بیمارستان کامکار قم+ جناب آقای دکتر جمشید وفایی‌‌‌‌منش فوق تخصص گوارش+ جناب آقای دکتر رضایی مدیر گروه اخلاق پزشکی+سرکار خانم دکتر اصغری فوق تخصص ریه+سرکار خانم دکتر حیدری مُتخصِّص پزشکی اجتماعی و رئیس دانشکده سلامت و دین...+1399 .

***بیانیه مؤسسه موضوع‌شناسی احکام فقهی در مورد روزه امسال+حجت‌الاسلام محمدحسین فلاح‌زاده اَبَرکوهی یزدی+«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ کَمَا کُتِبَ عَلَی الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ»(سوره بقره؛ آیه ۱۸۳)+1399 .

***ولایت فقیه به مثابه تئوری برای عمل اجتماعی ـ سیاسی/حجت الاسلام احمد رَهدار+1399 .

***پیش‌بینی رؤیت‌پذیری هلال ماه مبارک رمضان ۱۴۴۱ قمری در ایران و جهان+1399 .

***انتظار رؤیت هلال در غروب پنجشنبه را نداریم/ شنبه آغاز ماه مبارک رمضان («1441 ه.ق»)+حجت‌الاسلام  علیرضا مُوحِّدنژاد، عضو ستاد استهلال دفتر مقام معظم رهبری+1399 .

***آیا فقه با علوم انسانی، ناسازگار است؟+حجت‌الاسلام دکتر احمد دیلمی دانشیار دانشگاه قم و استاد حوزه،+1399 .

***فلسفه سیاسی شهید صدر برای حکمرانی خوب/ حجت الاسلام مجتبی الهی خراسانی+چندی است مفهوم حکمرانی در ادبیات علمی رشته‌های علوم سیاسی، مدیریت و جامعه‌شناسی رایج شده و در مطالعات اقتصادی و حقوقی نیز به کار گرفته می‌شود. مفهوم حکمرانی(Governance) هم‌خانواده با با مفهوم حکومت (Goverment) اما متفاوت از آن است. حکمرانی به جای تمرکز بر دولت، قدرت را در داخل و خارج از اقتدار رسمی و نهادهای حکومت و در قالب سه رکن: «حکومت»، «بخش خصوصی» و «جامعه مدنی» جریان می‌دهد. به علاوه شالودۀ حکمرانی، فرآیند تصمیم‌سازی و اجرای تصمیمات است که مشخص می‌کند چگونه سه بازیگر یادشده با اولویت‌ها و سلایق متفاوت، به هماهنگی می‌رسند. سازمان ملل متحد حکمرانی را چنین معرفی کرده است: «حکمرانی مجموعه‌ای از اقدامات فردی و نهادی، عمومی و خصوصی برای برنامه‌ریزی و اداره مشترک امور است، و فرآیند مستمری از ایجاد تفاهم میان منافع متفاوت و متضاد است که در قالب اقدامات مشارکتی و سازگار حرکت می‌کند، و شامل نهادهای رسمی و ترتیبات غیررسمی و سرمایه اجتماعی شهروندان است».....+1399 .

***بیست و دومین همایش «کتاب سال حوزه» فراخوان شد+حجت‌الاسلام ابوالقاسم مُقیمی‌حاجی،‌ دبیر بیست و دومین همایش کتاب سال حوزه گفت: همایش کتاب سال حوزه با هدف شناسایی کتاب‌ها و نویسندگان برتر حوزوی و معرفی آن‌ها به جامعه علمی، همچنین تشویق و حمایت از نویسندگان کتاب‌های برتر حوزه و ارتقای سطح پژوهش‌های دینی و حوزوی برگزار می‌شود..+1399 .

***فتوای آیت‌الله شیخ لطف الله صافی گلپایگانی درباره روزه در ایّام کُرونا+1399 .

***کشورهایی که جُمُعَه را اوّل ماه رمضان اعلام کرده‌اند (رَمَضانُ المُبارَک 1441 «ه.ق»)+1399 .

***اصطلاح«فقه کرونا» و آسیب‌ شناسی آن/ تقریر مَناسِکی و قالبی از دین چالش‌برانگیز است+حجت‌الاسلام  علی شفیعی مدیر گروه فقه کاربردی پژوهشکده اسلام تمدنی گفت: برخی گمان می‌کنند کرونا توانسته دستگاه جدیدی را ایجاد کندکه عنوان آن را فقه کرونا گذاشتند. این بازی با مفاهیم است که به مصلحت دستگاه فقاهت فقیهان و آموزه‌های دینی نیست. وقتی گفته می‌شود «فقه کرونا» یعنی گویا این واقعه آن قدر در منابع ما بازتاب داشته است که ظرفیت طرح آن در حد یک فقه مضاف تعریف کنیم که این امر به گمان من جای اینکه به نفع دستگاه فقاهت باشد، به ضرر آن است...+1399 .

***اجازه آیت‌الله ناصرمکارم شیرازی به صرف نیمی از سهم امام(ع) برای نیازمندان در شرایط  شیوع کُرونا+1399 .

***تحلیلی انتقادی بر کتاب عصرحیرت/ مقصود نصیری از تمدن تراز دین چیست؟! +کتاب «عصر حیرت» اثر مهدی نصیری، دارای محتوایی بسیار چالش برانگیز و در عین حال مهم و حیاتی است که می‌بایست مورد تأمل و نقد و بررسی متفکران دینی قرار بگیرد. - مهدی نصیری با کتاب تازه خود می‌گوید اثر غیبت ، حَیرَت است و عصر غیبت نمی‌تواند ظرف تحقق دولت و جامعه و تمدن تراز اسلام باشد و مراجعه به فقها مانند تیمم بدل از وضو است. پس امکان تحقق تمدن اسلامی در حد مطلوب وجود ندارد. همچنین نظریه «مشروط بودن ظهور به تحقق تمدن و جامعه سازی اسلامی» را رد می‌کند ....+رضا کریمی+1399 .

***حکم واضح فقهی را پیچیده نکنیم+یکی از مباحث معروف در فقه اسلامی رفع حکم شرعی در صورت خوف ضرر است. این حکمی شخصی است و خوف خود فرد در نهایت تعیین کننده است که واجب شرعی را بجا بیاورد یا خیر. صد البته که قول کارشناس می‌تواند طریقی برای ایجاد خوف یا رفع خوف در افراد باشد. لذا شرع می‌گوید در این موارد نظر کارشناسان معتبر طریقیت دارد نه موضوعیت. نکته مهم دیگر این است که نباید دچار تساهل و تسامح شویم. به این معنا که ممکن است مجموعا با شنیدن نظر مُتخصصین به این نتیجه برسیم که خوف خطر و بیماری وجود ارد اما چه بسا می‌توان با اتخاذ تدابیری منشأ آن خوف را برطرف نمود. مثلاً برای برخی بیماران کلیوی تجویز می کنند که حتما در وعده سحری نوشیدنی‌های خاصی مصرف شود و حتی المقدور فعالیت‌های بدنی و غیره را کم کرد. پس حواسمان باشد همانطور که برای فهم خوف باید به کارشناس رجوع کرد برای رفع آن نیز بایستی به دنبال راهکار باشیم و نظر اهل فن را جویا شویم. در موضوع بیماری اخیر(بیماری کُرونا یا «covid19») نیازی به صدور فتاوای جدید نیست زیرا فقه متضمن بیان کلیات احکام است و در تشخیص مصادیق باید به عُرف جامعه و نظر کارشناسان هر رشته مراجعه نمود.-در این مورد نیز حکم کلی واضح و بدون اختلاف است. اختلاف در مصادیق و تشخیص اندازه و میزان خطر و احتمال خوف از بیماری است که وظیفه آن بر دوش پزشکان مجرب است که بازگو کردند...+حجت‌الاسلام علی تبریزی- هفته‌نامه شما+1399 .

***آیت‌الله شیخ ابراهیم امینی به لقاء‌الله پیوست + گذری بر حیات علمی و سیاسی+1399 .

***پایگاه تخصصی «احکام، اوقات شرعی و استهلال ماه مبارک رمضان» راه‌اندازی شد+1399 .

***مرحوم آیت‌الله سید نورالدین اشکوری، پرتویی از مردم‌داری و آرمان‌خواهی شهید صدر بود+دکتر محمد علی آذر شب(دکتر محمدعلی آذرشب در سال ١٣٢۶ش. در کربلا به دنیا آمد)/دکتر آذر شب به مناسبت اولین سالگرد رحلت آیت الله اشکوری در گفتگویی مطرح کرد : مرحوم آیت‌الله سید نورالدین اشکوری می‌گفت: هر کس که نزد من بیاید، او را به آقای خامنه‌ای ارجاع می‌دهم+1399 .

***«نصیحت در فقه سیاسی شیعه» مکتوب شد+علی شیرخانی مؤلف کتاب نصیحت در فقه سیاسی شیعه در مورد این اثر به مهر گفت: این اثر چهارمین جلد از مجموعه مجلدات فقه سیاسی است. جلد اول با عنوان بیعت در فقه سیاسی در سال ۱۳۸۷ منتشر شد. در این اثر این بحث که بیعت عهد یا ایقاع است بحث شد. همچنین در دوره معصومین به چه معناست و در دوره غیبت به چه معناست و… مورد واکاوی قرار گرفت .وی افزود: در جلد دوم زن در فقه سیاسی شیعه نوشته شد. در این اثر جایگاه زنان در جامعه اسلامی دارد و آیا می‌تواند حاکم بشود یا خیر مورد بحث قرار گرفت. در جلد سوم نظارت در حکومت مورد بررسی قرار گرفت، اینکه قالب‌هایی در بحث نظارت وجود دارد یا خیر؟ در این اثر امر به معروف و نهی از منکر مفصل به صورت عقلی و نقلی بررسی شده است .این استاد دانشگاه اظهار کرد: در جلد چهارم خیرخواهی برای حاکمان با توجه به روایت‌های متعدد مورد بررسی قرار گرفت .+1399 .

***عالم پارسا؛ درنگی در زندگی و اندیشه آیت‌الله شیخ ابراهیم امینی از میلاد تا اجتهاد+1399 .

***روزه ماه رمضان؛ واجبی بی‌بدیل بر افراد توانا+نقدی بر مُدّعِیات امیر حسیت تُرکاشوند+ عبدالله عصمتی+اخیراً نوشته‌هایی در فضای مجازی منتشر شده که نویسنده آن، آقای امیرحسین ترکاشوند، مدعی شده است که روزه ماه رمضان ناسخ روزه سه روز در هر ماه مسلمانان بوده و لذا می‌توان با توجه به شرائط فعلی که بعضی روزه ماه رمضان را مضر به دستگاه ایمنی بدن می‌دانند، به آن حکم منسوخ مراجعه نمود؛ زیرا منسوخ به‌طور کامل نسخ نشده، بلکه به تغییر زمان‌ها قابلیت مستند قرار گرفتن را دارند! نویسنده پا را فراتر گذاشته و چنین ادعا نموده است که حتی روزه ماه رمضان نیز وجوب تعیینی بر قادران نداشته، بلکه عدل و جایگزین دیگری دارد که انفاق و تأمین خوراک نیازمندان است!!....از آنجا که راقم این سطور، این کلمات را مشحون از اغلاط و لعب به آیات قرآن کریم می‌داند، در صدد است تا پاسخی به این مدعیات بدهد تا هم جامعه مسلمان را از این آفت و بدعت مصون بدارد، وهم عیار مدعیان فهم را مشخص کند. با توجه به اینکه نویسنده فوق‌الذکر مدعی این است که فهم او مستفاد از آیات قرآن کریم است، مناسب می‌بینم که در ابتدا سه آیه محوری در رابطه با روزه را، بدون هرگونه جهت‌دهی و نگاه به اقوال و انظار بررسی کرده و سپس وارد نقد کلمات آقای ترکاشوند شوم؛ پس کلام خود را در سه محور تنظیم می‌کنم: آیاتی که محور سخنان نویسنده مزبور قرار گرفته، آیات ۱۸۳ تا۱۸۵  سوره مبارکه بقره است که خداوند کریم در آن آیات، از اصل وجوب روزه بر مسلمانان پرده برمی‌دارد که این سنت نسبت به پیشینان نیز بوده است و بعد آن را منحصر در ایام خاصی می‌کند که ماه رمضان بوده و احکامی را نیز نسبت به آن مطرح می‌فرماید. ابتدا متن این آیات را مرور می‌کنیم:یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ کَمَا کُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ ﴿۱۸۳﴾ أَیَّامًا مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ کَانَ مِنْکُمْ مَرِیضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّهٌ مِنْ أَیَّامٍ أُخَرَ وَعَلَى الَّذِینَ یُطِیقُونَهُ فِدْیَهٌ طَعَامُ مِسْکِینٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَیْرًا فَهُوَ خَیْرٌ لَهُ و آن تَصُومُوا خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿۱۸۴﴾ شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَیِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْکُمُ الشَّهْرَ فَلْیَصُمْهُ وَمَنْ کَانَ مَرِیضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّهٌ مِنْ أَیَّامٍ أُخَرَ یُرِیدُ اللَّهُ بِکُمُ الْیُسْرَ وَلَا یُرِیدُ بِکُمُ الْعُسْرَ وَلِتُکْمِلُوا الْعِدَّهَ وَلِتُکَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاکُمْ وَلَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ ﴿۱۸۵﴾....+1399 .

***کلاس آنلاین بحث «صلاه مسافر» استاد فاضل لنکرانی+1399.

***نکته‌هایی درباره خاطرات آیت‌الله امینی؛ چهره‌ای که همیشه فرهنگی و علمی ماند+1399 .

***دوازدهمین شماره دوفصلنامه «مطالعات جنسیت و خانواده»+دوازدهمین شماره دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی «مطالعات جنسیت و خانواده»، به صاحب امتیازی مرکز تحقیقات زن و خانواده و مُدیر مسئولی محمدرضا زیبایی‌نژاد منتشر شده است. در این شماره مقالاتی با عناوین «امکان سنجی عدالت جنسیتی در نظریه‌های عدالت: فیلسوفان غربی در قرن بیستم» به قلم فریبا علاسوند؛ «بررسی انتقادی دیدگاه علامه طباطبایی درباره زن در گذر تاریخ» نوشته محسن اَلویری؛ «مبدأ هستی در الهیّات فِمِینیستی و حکمت صدرایی» به قلم مهدی شجریان و احمد واعظی...+1399 .

***آیت‌الله شیخ ابراهیم امینی، نویسنده اخلاق و تربیت+1399 .

***اِستِهلال؛ تجلی وحدت عملی+1399 .

***انتشار شماره جدید فصلنامه صدرا با پرونده «معماری و سبک زندگی اسلامی»+فصلنامه تخصصی علوم انسانی اسلامی صدرا شماره ۳۰ و ۳۱ (دریک مجلد) با مدیر مسئولی حجت اسلام والمسلمین رضا غلامی و سردبیری امیر سیاهپوش در ۳۴۸ صفحه منتشر شد+1399 .

***حجت الاسلام دکتر داودفیرحی معتقد است: انسان عصر انتظار نه انسان رادیکال و پرخاشگر است و نه در جستجوی احکام حداکثری شریعت و نه منزوی و ناامید است؛ انسان عصر انتظار انسانی فروتن با امکان سامان حداقلی زندگی است که در این عصر، تساهل و مدارا بر او حاکم است چون دوران حیرت و تقیّه است و هرچه قدر تلاش کند گوشه ای از نظم ناتمام خواهد ماند. انسان در این دوره بر ممکنات عقل و فطرت خودش تکیه می‌‌کند و تا جایی که می‌‌تواند جامعه را می‌‌سازند، جامعه سازی او هرچند نباید مخالف شرع باشد ولی شرعی هم نیست چون شرعی بودن پیامدهایی دارد که انسان عصر انتظار نمی تواند آن را پیش ببرد . نشست علمی مجازی «انسان عصر انتظار» به همت خبرگزاری رسا، پایگاه تخصصی فقه حکومتی وسائل، کارگروه دانشگاهیان ستاد هماهنگی‌های فعالیت‌های مهدوی کشور و مرکز تخصصی مهدویت عصر روز پنجشنبه چهارم اردیبهشت  ماه 99 برگزار شد....حجت‌الاسلام  دکتر داود فیرحی استاد دانشگاه تهران در این نشست علمی به عنوان ارائه دهنده بحث پیرامون انسان عصر انتظار به بیان دیدگاه‌های خود پرداخت و نظریات چهارگانه این حوزه را مورد بحث و بررسی قرار داده و حجت‌الاسلام  مجتبی کلباسی رئیس مرکز تخصصی مهدویت و حجت‌الاسلام  دکتر غلامرضا بهروزی لَک استاد حوزه و دانشگاه نیز به عنوان نقّاد بحث‌های ارائه شده از سوی حجت‌الاسلام  فیرحی پرداختند......+1399 .

***فقیه مُصلح و انقلابی؛ سیری در زندگی براساس کتاب خاطرات+آیت‌ﷲ شیخ ابراهیم (حاجی) امینی متولد ۱۳۰۴ در نجف‌آباد اصفهان است. آن طور که آیت‌ﷲ امینی در خاطراتش اشاره می‌کند، نجف‌آباد شهری مذهبی و طلبه‌پرور بوده است و همین فضا باعث علاقه ایشان به تحصیل دروس حوزوی شد. در آغاز راه طلبگی در فروردین ۱۳۲۱ به قم آمد(ص۵۲) اما به دلیل فشار اقتصادی و قحطی شدیدی که در آن سال‌ها به دلیل اشغال ایران توسط متفقین ایجاد شده بود(ص۵۴) تصمیم به ادامه تحصیل در حوزه اصفهان گرفت.+1399 .

***بررسی صدق «سفر معصیت» در ایام شیوع کُرونا+در زمان بیماری‌های مسری مثل «کرونا» نه به نحو «موجبه کلی»‌ می‌توان گفت هر سفری «سفر معصیت» است و نه به نحو «سالبه کلیه»‌ می‌توان گفت هیچ سفری «سفر معصیت» نیست.... حجت‌الاسلام  سید صدرا‌ هاشمی در گفتگو با پایگاه نشست دوره‌ای اساتید به بررسی صدق «سفر معصیت» در ایام شیوع کرونا پرداخت.... و در بیان فرض اول گفت: کسی که قطعا مبتلا به «کرونا» باشد و غرضش از مسافرت این باشد که دیگران هم مبتلا شوند، بدون تردید به اتفاق همه فقهاء سفر چنین شخصی «سفر معصیت» است البته بعید است چنین فردی در بین مردم عادی وجود داشته باشد؛ مگر مُحتَکِران امکانات درمانی، که هیچ بوئی از انسانیت نبرده اند....+1399 .

***مسئله اول ماه و «رؤیت هلال» در سرزمین‌های اسلامی+هدف این نوشتار توضیح ملاک‌های فقهی و احیاناً نجومی ـ فقهی مربوط به تشخیص «شب اول ماه» نیست و همچنین در پی بررسی این ضابطه نیستیم که رؤیت باید با چشم غیرمسلح باشد یا آنکه رؤیت با چشم مسلح هم از مصادیق رؤیت است و می‌تواند معتبر باشد، یا اینکه اصولاً ملاک، «تولد ماه» است، اگرچه دیده نشود. مسئله مورد بحث نوشتار این است که در اکثر قریب به اتفاق موارد، اول ماه در ایران با اول ماه در کشورهایی که با دقت و با چشم غیرمسلّح به استهلال می‌پردازند، یکسان است. از جمله آنها «مراکش» و «عمان» است....جهت روشن‌تر شدن موضوع، مناسب است به مسئله دیگری اشارت رود. مغربیان همچون سایر شمال افریقایی‌ها «مالکی» مذهب هستند. در فقه مالکی نمازگزار می‌تواند دست بسته «تکتّف» نماز بخواند و یا دست باز «اسدال». آن گونه که عالمان و غیرعالمان مغربی می‌گفتند نمازگزاران تا اواسط دهه نود پیوسته دست‌باز نماز می‌خواندند و اصولاً عرف دینی‌شان چنین بود، ضمن آنکه پادشاه و بسیاری از عالمان برجسته آنان این چنین نماز می‌خواندند. اما از زمانیکه ماهواره‌های عربی نمازهای جماعت در مسجدالحرام و مسجدالنبی را پخش کردند بسیاری از مردم دست‌بسته نماز گزاردند، صرفاً به این دلیل که کیفیت نمازی که در این دو مسجد اقامه می‌شد از نظر آنان اعتبار بیشتری داشت تا آنچه خود و پدرانشان انجام می‌دادند. در ذهن آنان “تقدّس” این دو مسجد به اعتبار یافتن کیفیت نماز نمازگزارانش منجر شده بود....در مورد تشخیص اول ماه بعضاً با سفرای کشورهای اسلامی صحبت می‌کردم و عموماً از کم‌وکیف مسئله اطلاعی نداشتند. در بین آنان سفیر «عمان» فرد مطلعی بود. نام او «فارسی» بود و پرسیدم این نام به چه معنا است و گفت این از «فارس» است و ما اصلاً ایرانی هستیم. وی فردی محترم و متدین بود. خانواده و همسرش هم چنین بودند و اینکه قبل از مأموریت در مغرب چندسالی به عنوان دیپلمات در سفارتشان در تونس خدمت کرده است و می‌گفت علی‌رغم مصونیت‌های دیپلماتیک، دختر وی که محجبه بوده نمی‌توانسته به دانشگاه برود؛ چرا که رفتن به دانشگاه برای خانم‌های با حجاب ممنوع بود. نقل این داستان به ایام قبل از سقوط بن علی مربوط می‌شود...... به هر حال در مورد تشخیص اول ماه می‌گفت در مناطق مختلف – اگر اشتباه نکنم کشور به چهل منطقه تقسیم شده بود – افرادی تعیین شده‌اند که مسئولیت استهلال را دارند. گزارش‌های آنان به پایتخت می‌آید و با توجه به این مجموعه «مجلس افتاء» رأی خود را صادر می‌کند. از معدود کشورهایی که پیوسته روزهای ماه‌های قمری‌اش با ایران مطابقت دارد، همین عمان است، حال آنکه سایر شیخ‌نشین‌ها غالباً و بلکه همیشه تابع تقویم عربستان هستند. ملاک از نظر اینان نیز رؤیت با چشم عادی است+1399 .

***بانوی مُجتَهِدَه قرن(یادبود سی و پنجمین سالگشت درگذشت بانو مُجتَهِدَه امین اصفهانی)+دکتر هادی انصاری+بانو سیّده نُصرت بَیگُم امین اصفهانی معروف به بانو امین صاحِب تفسیر مَخزَنُ العِرفان در سال 1265 شمسی (1308«ه.ق») در اصفهان چشم به جهان گشود. نَسَبش با سی واسطه به امام عَلیّ بن الحسین زین العابدین (ع) می‌رسد. از چهار سالگی به فراگرفتن قرآن و از یازده سالگی به تحصیل زبان عربی پرداخت. با اینکه در پانزده سالگی ازدواج کرد، هرگز همسرداری و تربیت فرزندان، او را از تحصیل علم بازنداشت. در بیست سالگی به تحصیل فقه و اصول، تفسیر و علم حدیث پرداخت، بزودی به حکمت و فلسفه و در پی آن به عرفان روی آورد. علی‌رغم تمام مشکلاتی که در آن دوران برای تحصیل بانوان مُتدیّن وجود داشت، در چهل سالگی به دنبال سال‌ها تلاش شبانه‌روزی، به اخذ درجه اجتهاد نائل آمد....+1399 .

***مسائل فقهی بازگشایی مساجد و مشاهد مشرفه و نحوه برگزاری نمازهای جماعت+موسسه موضوع شناسی احکام فقهی در بیانیه‌ای مسائل فقهی بازگشایی مساجد و مشاهد مشرفه و نحوه برگزاری نمازهای جماعت در شرایط فعلی را با توجه به فتاوای مراجع تبیین کرد.بیش از دو ماه است که به سبب شیوع بیماری کرونا مراکز معنوی اجتماعی مسلمانان در اکثر کشورهای اسلامی و در کشور عزیزمان ایران به توصیه مسئولان اجرایی و بهداشتی کشور، به روی مؤمنان و مشتاقان بسته شده است. مردم نیز از باب وظیفه قانونی و شرعی، محرومیت از عبادت در مساجد و زیارت مشاهد را تحمل کردند؛ ولی برای بازگشایی این اماکن مقدس لحظه شماری می‌کنند و با فرا رسیدن ماه مبارک رمضان انتظار آنان بیشتر شده و مسئولان امر نیز در پی راه حلی برای این مشکل هستند.از این رو مؤسسه موضوع شناسی احکام فقهی حوزه علمیه، بر اساس وظیفه ذاتی خود پس از بررسی ملاک‌های شرعی و فتاوای مراجع عظام تقلید، موضوع شناسی مسأله را طی جلساتی با کارشناسان فقهی، پزشکی، تبلیغی و صاحب‌نظران و همکاری دفتر مقام معظم رهبری، معاونت تبلیغ حوزه علمیه، دفتر مطالعات پژوهش‌‌ها و ارتباطات حوزویِ مرکز رسیدگی به امور مساجد، دبیرخانه انجمن‌‌های علمی حوزه علمیه، ستاد ملی مبارزه با کرونا، دانشگاه علوم پزشکی و ستاد ترویج احکام دین، مسائل فقهی مرتبط را با عنایت به فتاوای مراجع معظم تقلید و مراعات احتیاط به شرح ذیل اعلام‌ می‌دارد: 1- مراعات دستور العمل‌‌های ابلاغی از مراجع ذیصلاح برای نحوه بازگشایی مساجد و اماکن مذهبی لازم و ضروری است . 2-  نماز خواندن با ماسک و دستکش اشکال ندارد و خللی به نماز وارد‌ نمی‌کند. 3- برای ورود به مسجد مستحب است انسان با وضو باشد؛ لذا با توجه به توصیه‌های بهداشتی، مؤمنین در منزل وضو بگیرند و مُهر، تسبیح، سجّاده و کتاب دعای مورد نیازشان را همراه داشته باشند. 4- سجده بر سنگ اشکال ندارد. لذا چنانچه به جهت مراعات مسائل بهداشتی وسهولت در شستشوی آن، در برخی مساجد به جای تربت، سنگ‌‌های مخصوص در اختیار نمازگزاران قرار گیرد، می‌توان بر آن نیز سجده کرد. 5-  ....(حجت‌الاسلام محمد حسین  فلّاح زاده اَبَرکوهی یزدی رئیس موسسه موضوع شناسی احکام )+1399 .

***باید مسئله رجوع به مرجعیّت جمعی مورد توجه جدّی قرار بگیرد/ وقتی که اقتصاد یک کشور می‌خواهد بر اساس فقه اداره بشود “اَلاَحوَط” نمی‌تواند پاسخگو باشد!!+گفتگو با حجت الاسلام استاد سید محمود مدنی مُدیر جامعةُ الزَّهرا +1399 .

***آیت‌الله امینی و احیای «اندیشه و فقه سیاسی»/ حجت الاسلام سیدجواد وَرَعِی+1399 .

***گسترهٔ حُکم حکومتی در تنظیم خانواده+با توجه به اینکه مسئله جمعیت تنها مسئله شخصی و خانوادگی نیست، بلکه دارای تأثیرات اجتماعی است؛ از این‌رو حاکم می‌تواند با توجه به محدوده مصالح اجتماعی در این مسئله دخالت کند. وظیفه حاکم اسلامی در خصوص جمعیت، در درجه اول، زمینه‌سازی اجرای احکام اسلامی و فراهم ساختن امکانات لازم برای تربیت آحاد افراد جامعه است؛ زیرا طبق فرمایش رهبر مُعظّم انقلاب(امام خامنه ای) بسیاری از مشکلات، ناشی از سبک غلط زندگی است نه کمبودهای اقتصادی. در مرحله بعد وظایف حاکم دخالت در موارد خاص مطابق مصلحت جامعه و جعل قوانین برای تقلیل یا تکثیر جمعیت است ... +حجت الاسلام مُحرَّم آتش افروز+1399 .

***کاربَست سه قاعده فقهی برای حلِّ تعارُض «اقتصاد» و «سلامت» در دوران کُرُونا+حجت الاسلام مهدی پور حسین پژوهشگر فقه اسلامی ضمن اشاره به سه قاعده راهگشا برای حلّ تعارض میان اقتصاد و سلامت در دوران کُرونا، تصریح کرد: این طور نیست که در هر شرایطی اهمیت جان انسان از اهمیت مسائل اقتصادی بیشتر باشد، چراکه اگر نظام اجتماعی تحت تاثیر قرار گیرد، بسیاری از خانواده‌ها دچار مشکلاتی نظیر فقر و فلاکت می‌شوند....+ قاعده مساله ضَرَر (قاعده لاضَرَر وَ لاضِرارَ فِی الاِسلامِ)  - قاعده اَهَمّ و مُهِمّ- قاعده ترجیح منافع جامعه بر منافع فرد .... +1399 .


.
...  ...  ...  ادامه دارد ...  ...  ... 



************************




***اگر خدا بخواهد روزی دهد روی تپّه نامیله هم می دهد+ موضوعات و عناوین شبکه اجتهاد (موضوعات و عناوین شبکه اجتهاد «شماره 1») +http://saadat.andishvaran.ir/fa/ShowNote.html?ItemId=16857 .+پایگاه اندیشوران حوزه .+کلیک کنید.



*********************************



***متن دعای هفتم ازصحیفه سَجّادیّه امام زین العابدین(عَلَیهِ السَّلامُ)به همراه ترجمه+(موضوعات و عناوین شبکه اجتهاد «شماه 2»)+http://saadat.andishvaran.ir/fa/ShowNote.html?ItemId=16849 .+پایگاه اندیشوران+ کلیک کنید .



*********************************



***مدارج علمی واساتیدحضرت آیت الله زین العابدین قربانی لاهیجی گیلانی+(موضوعات و عناوین شبکه اجتهاد «شماره 3»)+http://saadat.andishvaran.ir/fa/ShowNote.html?ItemId=16842 ..+پایگاه اندیشوران حوزه + کلیک کنید .

***برخی از راهکارها در مبارزه و مواجهه با ویروس کُرونای جدید+(موضوعات و عناوین شبکه اجتهاد شماره 4)+http://saadat.andishvaran.ir/fa/ShowNote.html?ItemId=16838 .+پایگاه اندیشوران حوزه+کلیک کنید .

*********************************


.