آیابنی آدم اعضای یکدیگرنددرست است یابنی آدم اعضای یک پیکرند؟!!
22 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

 

به نام خدا

بنی آدم اعضای یکدیگرند

که در آفرینش ز یک گوهرند

چو عضوی به درد آورد روزگار

دگر عضوها را نماند قرار

تو کز محنت دیگران بی غمی

نشاید که نامت نهند آدمی

گلستان سعدی با تصحیح حسین اُستاد ولیّ باب اول در سیرت پادشاهان حکایت

سؤال: آیا بنی آدم اعضای یکدیگرند درست است یا بنی آدم اعضای یک پیکرند؟!!

پاسخ:

بنی آدم اعضای یکدیگرند

در تمام نسخه های گلستان سعدی مگر دو یا سه مورد عبارت ( بنی آدم اعضای یکدیگرند) آمده است. این مِصرَع از شعر سعدی (علیه الرحمه) دو بخش دارد: بنی آدم + اعضای یکدیگرند یا اعضای یک پیکرند. کلمه بنی آدم به معنای فرزندان آدم می باشد. این کلمه که « کُل» است بیانگر پیکره جامعه انسانی است که هزاران و میلیاردها عضو و اعضاء دارد. پس همه انسان ها در زیر مجموعه و عنوان « بنی آدم » جمع هستند و گوهر و حقیقت بنی آدم همان انسانیت و شرافت و نوع دوستی است که نقطه وحدت همه انسان ها و بشریت است ( تو کز محنت دیگران بی غمی - نشاید که نامت نهند آدمی ) . اعضای یکدیگرند یعنی کمک کار و غمخوار یکدیگرند و معنای کنایی مراد است نه اینکه مراد اعضای ظاهری انسان مراد باشد که ظاهرا مرحوم استاد سعید نفیسی دچار این اشتباه شده و گفته است اگر « بنی آدم اعضای یکدیگرند» بخوانیم معنای مُضحکی دارد که مثلا من سر شما باشم و شما دست من پس باید بخوانیم « بنی آدم اعضای یک پیکرند»! !! اعضای یکدیگرند یعنی یار و یاور و غمخوار همند و در عُرف هم گفته می شود فلانی دست شما است. فلانی پای شما است. یعنی کمک کار و یار و یاور شما است. اعضاء باید یکدیگر را مُعاضَدَت و حمایت کنند و در غم ها و شادی ها شریک هم باشند همانگونه که اعضای یک خانواده مهربان و صمیمی، چنین هستند. همه بشریت عضو یک خانواده به نام بنی آدم اند. اعضاء یکدیگر بودن یعنی تأثیر و تأثُّرِ مُثبت نسبت به هم داشتن. به نظر بنده با وجود کلمه « بنی آدم» که دالّ بر پیکره جامعه انسانی است دیگر نیازی نیست که بگوییم: بنی آدم اعضای یک پیکرند. چون یک پیکربودن در خود کلمه «بنی آدم» که به منزله «کُل» است وجود دارد. با توجه به مطالب ذکر شده نظر بنده این است که: بنی آدم اعضای یکدیگرند، صحیح تر و یا مُتعینا همین باید صحیح باشد. اما اگر گفته شود: بنی آدم اعضای یک پیکرند، در این صورت این عبارت آن پیام و معنای « اعضای یکدیگرند» را به طور صریح و واضح نمی رساند مگر اینکه بیت بعدی یعنی چو عضوی به درد آورد روزگار . .. به آن ضمیمه شود که آن را توضیح دهد ولی اگر بگوییم: بنی آدم اعضای یکدیگرند، معنای مُعاضَدَت و تعاوُن و کمک کار و غمخوار هم بودن را که معنای کنایی است بطور صریح و روشن می رساند و بیت بعدی هم توضیح بیشتر در این باره است. همانگونه که بدن آدمی دارای اعضاء مختلف بیرونی و درونی است که هریک نسبت به دیگری تأثیر و تأثُّر دارند و اگر در یکی دردی پدیدار گردد دیگر اعضاء بی قرار شوند، پیکره جامعه انسانی نیز باید اعضایش چنین باشند که چو عضوی بدرد آورد روزگار - دگر اعضا را نماند قرار. پس بنی آدم اعضاء یکدیگرند و باید در ضرّاء و سَرّاء و سرد و گرم روزگار شریک و غمخوار هم باشند.

** آیت الله سید اصغر سعادت میرقدیم لاهیجی

http://nasimemarefat.parsiblog.com/

***نسیم معرفت***